مدافعان مفهوم سود عملکرد جاری، اغلب ادعا می‌کنند که اجزای مستمر عملیات جاری معمولاً به عنوان اقلام عملیاتی و آن قسمت از اجزای بی‌قاعده و غیرقابل پیش‌بینی به عنوان اقلام غیرعملیاتی تعریف می‌شوند. اما این تعریف لزوماً صحیح نیست، اقلام زیادی ممکن است ماهیتا عملیاتی بوده ولی لزوماً قابل تکرار نباشند، ضرورت پرداخت مبالغ اضافه‌کاری در مقطع نیاز مبرم و تحصیل مواد خام تحت شرایط بسیار مساعد، هر دو رویداد عملیاتی هستند اما ممکن است غیرمستمر باشند، برعکس برخی رویدادها غیرعملیاتی هستند که در طبیعت تکرار شدنی هستند، سیل‌های سالیانه غیرقابل اجتناب در نواحی خطرناک، گرچه ممکن است نوعاً، در هزینه های غیرعملیاتی تاثیر بگذارند لکن آن ها در طبیعت تکرار شدنی هستند(حقیقت،۱۳۹۰).

یک رقم سود خالص بر مبنای رویدادهای مستمر معمولا برای سرمایه‌گذاران در پیش‌بینی سود آتی و جریان سود سهام سودمندتر است، ‌بنابرین‏ رویدادهای غیرعملیاتی مستمر درست به همان اندازه رویدادهای عملیاتی مستمر دارای اهمیت هستند.

فرق گذاشتن بین عملیاتی و غیرعملیاتی بیشتر برای اندازه‌گیری کارایی مدیریت سودمند است، این عقیده از این فرض ناشی می‌شود که علی القاعده رویدادهای عملیاتی قابل کنترل‌تر هستند تا رویدادهای غیرعملیاتی (همان ماخذ).

اهمیت سود سهام پیش ­بینی شده

اهمیت سود پیش ­بینی شده، به میزان انحرافی که با مقدار واقعی آن دارد بستگی دارد. هر چه میزان این انحراف کمتر باشد، پیش ­بینی از دقت بیشتری برخوردار است. تحقیقات نشان می­دهد بازار برای برآورده شدن انتظارات ارزش قابل ملاحظه­ای قائل است و نسبت به بر آورده نشدن آن نیز واکنش نشان می­دهد(صدری،۱۳۹۰)

زمانی که سود هر سهم فراتر از انتظارات رود، بازار نسبت به آن دید خوش‌بینانه­ای دارد و آن را خبر خوب تلقی می­ کند. زمانی که سود هر سهم پایین­تر از پیش ­بینی آن­ها باشد، اعتبار شرکت در برآوردن انتظارات کم می­ شود .

سهام‌داران جهت اتخاذ تصمیمات صحیح و مناسب، نیازمند اطلاعاتی سودمند هستند. در میان اطلاعات موجود، اطلاعات مربوط به سود هر سهم و سود سهام پیش ­بینی شده مقیاسی است که از نظر بسیاری از استفاده کنندگان با اهمیت و مربوط تلقی می­ شود و آن­ها در تصمیمات خود از آن استفاده می‌کنند. پیش ­بینی سود هر سهم نقش مهمی در ارزیابی شرکت­ها دارد. افراد به وسیله آن مقیاسی برای ارزیابی عملکرد شرکت ایجاد ‌می‌کنند. در حقیقت، اطلاعات مربوط به پیش ­بینی سود سهام شکل دهنده انتظارات بازار است (بسیاری از مطالعات نشان داده ­اند در مؤسساتی که عملکرد ضعیفی دارند خطاهای وسیع­تری در سود پیش ­بینی شده آن­ها مشاهده می­ شود. آن­ها به احتمال زیاد در برآوردن سود پیش ­بینی شده خود با مشکل مواجه می­شوند.

اکثر شرکت­های سهامی سود سهام سالیانه را با دوراندیشی و محتاطانه پیش ­بینی ‌می‌کنند تا در صورت عدم توان تحقق مبلغ اعلام شده باعث ایجاد طرز فکر منفی در سهام‌داران نشوند. عدم تحقق سود پیش ­بینی شده به معنی ناتوانی شرکت در پوشش سود سهام پیش ­بینی شده است. (صدری،۱۳۹۰)

نوسانات سود

هدف حسابداری فراهم آوردن اطلاعات مالی برای استفاده کنندگان، در جهت کمک به بهبود فرایند تصمیم‌گیری می‌باشد، در حالی که هدف از انجام تحقیقات و مطالعات حسابداری ارزیابی مفید بودن اطلاعات برای سرمایه‌گذاران و سایر استفاده‌ کنندگان می‌باشد. صورت‌های مالی منابع بسیار مهمی از اطلاعاتی می‌باشند که سرمایه‌گذاران در تصمیم‌گیری‌های مربوط به سرمایه‌گذاری به آن نیاز دارند. محتوای اطلاعاتی سود حسابداری یکی از موضوعات جالب در زمینه تحقیقات حسابداری می‌باشد، که در زمان بال و بروان که اولین تحقیق را در این زمینه انجام داده‌اند، تاکنون مورد توجه محققین زیادی قرار گرفته است. محققین مختلف با رویکردهای مختلفی محتوای اطلاعاتی سود حسابداری را مورد بررسی و آزمون قرار داده‌اند. بیشتر محققان بر این مسئله توافق ‌داشته‌اند که سود حسابداری دارای محتوای اطلاعاتی می‌باشد(صدری،۱۳۹۰)

محتوای اطلاعاتی و نوسانات سود

محتوای اطلاعاتی اقلام حسابداری در رابطه با پیش‌بینی برخی عوامل از جمله بازده و سود سهام می‌باشد. منظور از محتوای اطلاعاتی اقلام حسابداری در رابطه با پیش‌بینی برخی عوامل از جمله بازده و سود سهام می‌باشند. منظور از محتوای اطلاعاتی یک معیار حسابداری، میزان استفاده و فایده آن در فرایند تصمیم‌گیری فعالان بازار سرمایه می‌باشد. تحقیقاتی که تاکنون در زمینه بررسی محتوای اطلاعاتی سود بیشتر به محتوای اطلاعاتی ارقام سود توجه کرده‌اند. کمتر به همواری و میزان نوسانات این رقم و به تبع آن تاثیر هموار بودن سود بر محتوای اطلاعاتی رقم سود توجه کرده‌اند. جایز من(۲۰۰۸) اعتقاد دارد سودهایی که هموارتر یا پرنوسان‌تر از جریان‌های نقدی می‌باشد، اطلاعات مناسب یا تحریف شده برای استفاده‌ کنندگان فراهم می‌آورد. ‌بنابرین‏ بهتر ‌به این نکته توجه شود که مقررات حسابداری از قبیل الزام تطابق درآمد و هزینه ها، برای هموارکردن نوسانات جریان‌های نقدی و ارائه یک جریان سود هموار طراحی شده است. سودهایی که نسبت به جریان‌های نقدی هموارتر یا پرنوسان‌تر می‌باشد ممکن است به کاربرد عادی مقررات و میثاق‌های حسابداری یا انتخاب اختیاری توسط مدیریت مربوط باشد(صدری،۱۳۹۰)

نوسان‌پذیری سود و قابلیت پیش‌بینی سود

نوسان‌پذیری سود یکی از متغیرهای سری زمانیِ کیفیت سود است. نوسان بیشتر با ریسک بالاتر همراه است و معلول عوامل متعددی است. هر چند عوامل مختلفی ممکن است بر نوسانات سود تاثیرگذار باشند؛ اما دو دلیل اصلی نوسانات سود که مبتنی بر پژوهش‌های، انجام شده می‌باشد؛ عبارت‌اند از : عوامل اقتصادی و نحوه عمل حسابداری شرکت‌ها در محیط اقتصادی فعالیت می‌کنند. اگر محیط اقتصادی را به مثابه دریا و شرکت را مانند کشتی فرض نمائیم؛ کشتی‌ها در اثر تلاطم دریا به چالش و تلاطم در می‌آیند. لذا می‌توان بیان کرد که شوک‌های اقتصادی و امثالهم، که به صورت خارج از کنترل شرکت‌ها می‌باشند؛ عملکرد واحد تجاری را تحت تأثیر قرار می‌دهد. هر چند وجود رابطه فوق بر همگان پوشیده نیست؛ ولی پژوهش‌های اندکی به بررسی ارتباط آن‌ ها پرداخته‌اند. عوامل حسابداری که عمدتاًً در خصوص شیوه و نحوه شناسایی درآمدها و هزینه ها و به تبع سود واحد اقتصادی است؛ می‌تواند بر این ساز و کار تاثیرگذار باشد. ناگفته پیدا است که عواملی چون “اصل مقابله هزینه ها با درآمدها ” و مشکلات پیرامون “تخصیص هزینه ها به دوره های مالی”، ” شناسایی درآمدها”، ” محافظه کاری حسابداری ” و موارد مشابه، مهم‌ترین عواملی هستند که می‌توانند در محاسبه سود و رابطه بین سودهای گذشته و آینده تاثیرگذار باشند و رابطه بین آن‌ ها را دچار نوسان سازند. ( دیچو و تانگ،۲۰۱۱).

اصل دوم

هر انسانى با فطرت پاک و توحیدى آفریده مى‏شود، به گونه‏اى که اگر به همین حالت پیش برود و عوامل خارجى او را منحرف نکنند، راه حق را خواهد پیمود. هیچ فردى از مادر خویش خطاکار، گنهکار، و یا بد سگال زاده نشده است، و پلیدیها و زشتی‌ها جنبه عرضى داشته و معلول عوامل بیرونى و اختیارى است. و روحیات ناپسند موروثى نیز به گونه‏اى نیست که در سایه اراده و خواست انسان تغییر ناپذیر باشد. ‌بنابرین‏ اندیشه گناه ذاتى فرزندان آدم، که در مسیحیت کنونى مطرح است، بى‏پایه است.

قرآن کریم^[۵۸] در این باره مى‏فرماید: بدون هیچگونه انحراف به چپ و راست، به آیین الهى روى‌آور که خداوند انسان‌ها را. بر اساس آن آفریده است. پیامبر گرامى صلى الله علیه و آله و سلم نیز مى‏فرماید: «ما من مولود الا یولد على الفطره‏»^[۵۹] : هیچ مولودى نیست مگر اینکه بر فطرت پاک (توحید و یگانه پرستى) به دنیا مى‏آید.

اصل سوم

انسان موجودى است مختار و انتخابگر، یعنى در پرتو قوه عقل پس از بررسى جوانب مختلف فعل، انجام یا ترک آن را برمى‏گزیند. قرآن کریم مى‏فرماید: «انا هدیناه السبیل اما شاکرا و اما کفورا»^[۶۰]: ما راه را به او نشان داده‏ایم، او یا سپاسگزار است و یا کفران کننده.

نیز مى‏فرماید: «وقل الحق من ربکم فمن شاء فلیؤمن و من شاءفلیکفر»^[۶۱]: بگو حق از جانب پروردگارتان نازل گردیده است. پس هرکس مى‏خواهد ایمان آورد و هرکس مى‏خواهد کفر ورزد.

اصل چهارم

انسان به حکم اینکه از فطرتى سلیم برخوردار است، و داراى قوه عقل است که مى‏تواند خوب را از بد تمیز دهد و نیز از اختیار و انتخاب‌گرى برخوردار است – روى این جهات – موجودى است تربیت‌پذیر، که راه رشد و تعالى و بازگشت‏به سوى خدا به روى او در همه زمان‌ها گشوده است، مگر در لحظه‏اى (لحظه مشاهده مرگ) که دیگر توبه او‌پذیرفته نیست. از این جهت، دعوت پیامبران شامل همه افراد بشر بوده است، حتى افرادى مانند فرعون، چنان که مى‏فرماید:

«فقل هل لک الى ان تزکى- و اهدیک الى ربک فتخشى»^[۶۲]: اى موسى به فرعون بگو آیا مى‏خواهى تزکیه شوى و ترا به سوى پروردگارت هدایت کنم، تا خشیت‏یابى.

بر این اساس انسان نباید هیچگاه از رحمت و مغفرت الهى مایوس گردد. چنان که مى‏فرماید:

«لا تقنطوا من رحمه الله ان الله یغفر الذنوب جمیعا»^[۶۳]: از رحمت‏خدا مایوس نشوید، که او همه گناهان را مى‏آمرزد.

اصل پنجم

انسان به حکم اینکه از نور خرد و موهبت اختیار برخوردار است، موجودى مسئول است: مسئول در برابر خدا، در برابر پیامبران و رهبران الهى، در برابر گوهر انسانى خویش و انسان‌هاى دیگر و در برابر جهان. قرآن به مسئولیت‏بشر در آیات بسیارى تصریح دارد.

مى‏فرماید: «اوفوا بالعهد ان العهد کان مسؤولا»^[۶۴]: به پیمان وفادار باشید که از پیمان سؤال مى‏شود.

نیز مى‏فرماید: «ان السمع والبصر و الفؤاد کل اولئک کان عنه مسؤولا»^[۶۵]: از گوش و چشم و دل سؤال مى‏شود.

باز مى‏فرماید: «ایحسب الانسان ان یترک سدى»^[۶۶]: آیا انسان گمان مى‏کند که به حال خود رها شده است.

و پیامبر گرامى اسلامصلى الله علیه و آله و سلم فرموده است: «الا کلکم راع و کلکم مسئول عن رعیته‏».^[۶۷]

اصل ششم

هیچ انسانى بر دیگرى مزیت و برترى ندارد مگر از طریق کمالات معنوى که از آن برخوردار است. بارزترین ملاک مزیت و برترى نیز تقوا و پرهیزگارى در همه شئون زندگى است. چنان که مى‏فرماید:

«یا ایها الناس انا خلقناکم من ذکر وانثى وجعلناکم شعوبا و قبائل‏لتعارفوا ان اکرمکم عندالله اتقاکم»^[۶۸]:اى انسان‌ها ما شما را از یک مرد و زن آفریدیم، و شما را دسته‏ها و قبیله‏هاى گوناگون قرار دادیم تا یکدیگر را بشناسید، همانا گرامی‌ترین شما نزد خدا پرهیزگارترین شما است.

‌بنابرین‏ خصوصیات نژادى وجغرافیایى ونظایر آن از دیدگاه اسلام مایه برترى طلبى و تفاخر و تبختر نیست.

اصل هفتم

ارزشهاى اخلاقى، که در حقیقت اصول انسانیت‏بوده و ریشه فطرى دارند، اصولى ثابت و جاودانه‌اند، و گذشت زمان و تحولات اجتماعى سبب تغییر و دگرگونى آن ها نمى‏شود. مثلا زیبایى وفا به عهد و پیمان، یا نیکى را با نیکى پاسخ گفتن، امرى جاودانه است و تا بشر بوده و خواهد بود، این قانون اخلاقى دگرگون نخواهد شد. همچنین است‏حکم به زشتى خیانت و خلف وعده، ‌بنابرین‏، از دیدگاه عقل، در زندگى اجتماعى بشر یک رشته اصول وجود دارد که با طبیعت و سرشت انسان درهم آمیخته و ثابت و پایدار مى‏باشد.

آرى در کنار این اصول اخلاقى یک رشته آداب و رسوم نیز یافت مى‏شود که از شرایط زمانى و مکانى تأثیر‌پذیرفته و دستخوش تغییر و دگرگونى قرار مى‏گیرد، که ربطى به مبادى و اصول ثابت اخلاقى ندارد.

قرآن کریم به برخى از اصول عقلى و ثابت اخلاقى اشاره دارد، چنان که مى‏فرماید:

«هل‏جزاء الاحسان الاالاحسان»^[۶۹]: آیا پاداش احسان، چیزى جز احسان است؟

«ما على المحسنین‏من سبیل»^[۷۰]: برنیکوکاران نکوهشى نیست.

«فان الله لا یضیع اجر المحسنین»^[۷۱]: خدا پاداش نیکوکاران را تباه نمى‏سازد.

«ان الله یامر بالعدل والاحسان و ایتاء ذی القربى و ینهى عن الفحشاء والمنکر و البغی»^[۷۲]: خدا به دادگرى و نیکوکارى و کمک به خویشاوندان فرمان مى‏دهد و از پلیدى و زشتى و ستم نهى مى‏کند.

اصل هشتم

اعمال انسان، گذشته از اینکه در سراى دیگر پاداش یا کیفر دارد، در این جهان نیز خالى از پیامدهاى خوب و بد نیست.در حقیقت پاره‏اى از حوادث جهان عکس‏العمل فعل او مى‏باشد، و این حقیقتى است که وحى از آن پرده برداشته و علم بشر نیز تا حدى بدان پى برده است. قرآن کریم در این باره آیات بسیارى دارد که دو نمونه را یادآور مى‏شویم:

«و لو ان اهل القرى آمنوا واتقوا لفتحنا علیهم برکات من السماءو الارض ولکن کذبوا فاخذناهم بما کانوا یکسبون»^[۷۳]: هرگاه اهل آبادیها ایمان آورند و پرهیزگار باشند، درهاى برکات آسمان و زمین را به روى آنان مى‏گشاییم، ولى آنان (آیات الهى را) تکذیب کردند، پس ما نیز آن ها را به کیفر اعمالشان رساندیم.

حضرت نوح به امت‏خود یادآور مى‏شود که میان پاکى از گناه و گشوده شدن درهاى رحمت الهى و فزونى نعمت‏خداوند رابطه‏اى برقرار است. چنان که مى‏فرماید: «وقلت استغفروا ربکم انه غفارا× یرسل السماء علیکم مدرارا- ویمددکم باموال وبنین ویجعل لکم انهارا»^[۷۴]: (به قوم خود) گفتم از خدا طلب آمرزش کنید، او آمرزنده گناهاست، در این صورت از آسمان بر شما باران فراوان فرود مى‏فرستد. و با مال و فرزند شما را کمک مى‏کند. و براى شما باغها وچشمه‏سارهایى پدید مى‏آورد.

اصل نهم