آن چه در قاطبه نظام‌های حقوقی مختلط و مرکب دنیا [که دادسراها را در معیت دادگاه پذیرفته‌اند] جاری است این که از آنجا که جرم یک پدیده اجتماعی و دارای تبعات و عواقب اجتماعی است لذا حق تعقیب جرم متعلق به جامعه است و جامعه این حق را به وسیله نمایندگان خود به مواقع اجرا می‌گذارد؛ دادسرا نماینده جامعه است و به نام جامعه بزهکار را مورد تعقیب قرار می‌دهد. وظیفه دادسرا دفاع از جامعه، دفاع از قانون و دفاع از حق است.

«در سیستم‌هایی که دادسرا پذیرفته شده، مراجعه به دادگاه یا محدود به زمان و شرایط خاصی است یا به طور کلی ممنوع و منتفی است.»^[۹] در روش اخیر دعاوی کیفری ابتدا باید در دادسرا مطرح شود و پس از جمع‌ آوری دلایل، له و علیه متهم و بررسی‌های نخستین و انجام تحقیقات مقدماتی از طرف مقامات دادسرا [که عبارتند از دادستان، معاونان دادسرا، دادیاران و بازپرسان) پرونده متشکله با صدور کیفر خواست به دادگاه ارسال می شود.

در کشور ما پس از انقلاب مشروطه و تأسیس دادگاه‌های عرفی – که ممهور به مهر تأیید علمای طراز اول صدر مشروطیت نیز قرار گرفت- «نهاد دادسرا» تحت عنوان «اداره مدعی‌العموم»، در مقام تعقیب جرایم و در زمره مهم‌ترین نهادهای کیفری کشور محسوب گردید. چنانچه معروض افتاد» این نهاد در قانون اصول تشکیلات عدلیه [مواد ۴ و ۵۰ مصوب ۷/۴/۱۳۰۶ با اصلاحات بعدی] پیش‌بینی شده و وکیل جماعت به عنوان مقام قضائی در رأی آن قرار داده شده است»^[۱۰]؛ به موجب این قانون و قوانین مکمل دیگر وظایفی چون اقامه دعوی و تعقیب جرایم و متهمین از حیث حقوق عمومی (ماده ۳ قانون موقتی اصلو محاکمات عمومی) و نیز حقوق دولت، محجوران و اشخاص مفقودالأثر (ماده ۶۵ قانون اصول تشکیلات عدلیه) بر عهده مدعی‌العموم گذاشته شده است.^[۱۱]

این نهاد تا سال ۱۳۷۳ به حیات خود ادامه داد و لیکن با تدوین قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب (مصوب ۱۵/۴/۷۳) دادسرا از سازمان قضایی کیفری عمومی و انقلاب محذوف شده و علی‌النهایه، وظایف و اختیارات دادستان به رؤسای محاکم و رئیس حوزه قضائی مربوطه واگذار شد. با مشکلاتی که این ابتکار نه چندان موجه پس از سپری شدن ۹ سال پدیدار آورد و اختلالاتی که در روند دادرسی نمودار شد مآلا در سال ۸۱ با تصویب قانون اصلاح قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب مصوب ۲۸/۷/۸۱ نظام دادسرا، دادگاه بار دیگر اعاده گردید و به موجب ماده ۱۰ آئین‌نامه اصلاحی این قانون اختیارات دادستان مجدداً به وی تفویض شد.

در این راستا به عنوان مقام صلاحیت‌دار جهت تعقیب جرایم وارد عمل شده و چنانچه در ماده ۷۹ قانون اصول تشکیلات عدلیه آمده بود، (مدعیان عمومی مکلفند اعمالی را که متضمن خلاف یا جنحه یا جنایت است، تفتیش و تعقیب نمایند) مسئولیت‌های عمده‌ای متوجه دادستان شد. در برهه کنونی دادسرا نقشی اساسی و بنیادی در اجرای عدالت کیفری و فرایند دادرسی عادلانه و منصفانه ایفا می‌کند؛ «نظام دادسرایی به عنوان مرجع ذیصلاح در انجام وظیفه تحقیقات مقدماتی، کلیه جرایم را مورد رسیدگی قرار می‌دهد [در حال حاضر هم جرایم عمدی و هم جرایم انقلاب در دادسرا رسیدگی می‌شود؛ البته این گستره مشمول جرایم کم اهمیت که مجازات قانونی آن ها تا ۳ ماه حبس یا جزای نقدی تا ۱ میلیون ریال، می‌باشد یا جرایم مشمول حد زنا و لواط یا جرایم اطفال، افراد نابالغ که به طور مستقیم در دادگاه مطرح می‌گردد نخواهد بود.]»^[۱۲]

چنانچه بند ۴ و ۵ اصل ۱۵۶ و اصل ۱۵۸ قانون اساسی اشعار می‌دارد، وظیفه «کشف جرم و تعقیب و مجازات و تعزیر مجرمین و اجرای حدود و مقررات مدون جزائی اسلام و اقدام مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم و اصلاح مجرمین»^[۱۳] و موضوع «گسترش عدل و آزادی‌های مشروع و احیاء حقوق عامه» بر عهده قوه قضائیه است.» مناسب‌ترین تشکیلات در این مورد با توجه به پیشینه قانونی، رویه جاری دیگر کشورها و تجربیات گذشته دادسرا می‌باشد.»^[۱۴] نظر ‌به این که در اصل ۱۶۲ قانون اساسی، صراحتاً از دادستان کل نام برده شده می‌توان این تأکید را قرینه‌ای برای پذیرش سیستم دادسرایی در نظام قضائی کشور تلقی نمود که دادستان در رأس آن برای حفظ حقوق عمومی انجام وظیفه می‌کند.

در هر صورت تفکیک کامل نهاد قضایی دادرسی (دادگاه) از نهاد تعقیب (دادسرا) و رعایت اصل استقلال دادگاه در برابر دادسرا و بر عکس از مقتضیات و ضروریات یک دادرسی عادلانه است و اجرای وظیفه دفاع از حقوق جامعه مستلزم داشتن حق یا تکلیف نظارت بر حسن جریان دادرسی کیفری و اعتراض به آرای قضایی محاکم کیفری می‌باشد.^[۱۵]

پس قانون گذار اراده خود را برای نقش آفرینی فعالانه نهاد دادسرایی و دادستان و در رأس آن دادستان کل ابراز نموده است؛ حال چه خلاء‌ها و عوارضی در عینیت‌بخشی ‌به این اراده پیش آمده، موضوعی است که متعاقباً به آن خواهیم پرداخت.

ذیلاً به صورت فهرست‌وار وظایف و مسئولیت‌های دادستان در قوانین جاری کشور مورد اشاره قرار می‌گیرد:

گفتار دوم: وظایف و مسئولیت‌های کلی دادستان در نظام دادسرایی درراستای پیگیری و مبارزه با جرایم اقتصادی

به طور کلی می‌توان ۶ فصل سرفصل برای وظایف دادستان در قوانین جاری کشور بر شمرد که عبارتند ^[۱۶]از:

• • وظایف دادستان در امور کیفری

• • وظایف دادستان در امور بین‌الملل

• • وظایف دادستان در قبال ضابطین دادگستری از حیث وظیفه‌ای که به عنوان ضابط بر عهده دارند

• • وظایف دادستان در امور حقوقی

• • وظایف دادستان در رابطه با وظایفی که سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها بر عهده دارند از حیث «نظارت بر حسن اجرای قوانین (ماده ۵۲ قانون اصول تشکیلات عدلیه مصوب سال ۱۳۰۷)»

• وظایف دادستان در امور حسبی

اینک با توجه به موضوع این تحقیق در مواردی که مرتبط با جرایم اقتصادی هست اجمالاً مطرح و توضیح داده می شود .

بند اول : وظایف دادستان در امور کیفری مرتبط با جرایم اقتصادی

• • وظیفه کشف جرم اعم از جرایم اقتصادی در سیستم اداری موضوع بند ماده ۳ قانون اصلاح قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب (قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب)^[۱۷]

• • کشف جرم از طریق ضابطینی که دادستان ریاست آن را بر عهده دارد.

• • کشف جرم از طریق بررسی گزارش‌های سازمان بازرسی و سایر نهادهای رسمی

• • کشف جرم از طریق اعلام جرم توسط مردم

• • کشف جرم از طریق شکایت شاکی خصوصی (بند الف ماده ۶۵ همان قانون)

• • سایر طرق

• وظیفه تعقیب متهم (اقامه دعوی از جنبه حق الهی و حفظ حقوق عمومی) (بند الف م ۳ ق.ت.د.ع.ا

۱-۱- وظیفه تحقیقاتی مقدماتی

همچنین تحقیقات مختلف نشان داده ­اند که یکی از مهم­ترین عوامل مشکل­ساز، اختلال در ارتباط یا به عبارتی اختلال در فرایند تفهیم و تفاهم است؛ به عنوان مثال، گزارش یک آژانس مشاوره خانواده در سال ۱۹۷۰ نشان داد که مشکل اصلی ۷۸% زوج­های شرکت­کننده در پژوهش، مشکل ارتباطی است (یانگ ولانگ^[۴۶]، ۱۹۹۸).

اگرچه در توضیح و تبیین علل مشکلات ارتباطی دیدگاه­ های متفاوتی وجود دارد، اما در این زمینه رویکرد شناختی از جایگاه ویژه­ای برخوردار است. چنانچه الیس^[۴۷] (۱۹۹۳) معتقد است که آشفتگی روابط یک زوج، به طور مستقیم به رفتارهای طرف دیگر یا شکست­های سخت زندگی مربوط نمی­ شود، بلکه بیشتر به دلیل باور و عقیده­ای است که این زوج درمورد چنین رفتارها و شکست­هایی دارند. در این دیدگاه ضمن در نظرگرفتن احساس­ها و رفتارهای زوج­ها، به نحوه­ تفکر و نوع باورها تأکید بیشتری می­ شود؛ زیرا این تفکر و باور است که به طور گسترده ­ای به خشم و ارتباطات آشفته زوج منجر می­ شود. تفکر، احساس و رفتار کاملاً در تعامل با یکدیگر هستند و هریک نسبت به دو فرایند دیگر پیوسته در حال تأثیرپذیری و تأثیرگذاری است (الیس و شرایدن^[۴۸]، ۱۹۸۷). ‌بنابرین‏ ما در این تحقیق به دنبال روشن کردن این مسئله هستیم که آیا میزان رضایت جنسی و باورهای ناکارآمد ارتباطی میان زوجین در پیش ­بینی میزان سازگاری زناشویی سهیم است و اینکه آیا مدت­زمان درمان در افراد تحت درمان می ­تواند میزان سازگاری زناشویی، رضایت جنسی و باورهای ارتباطی ناکارآمد را پیش ­بینی کند؟

اهمیت و ضرورت پژوهش

مصرف مواد مخدر از خطرناک­ترین پدیده ­های جوامع انسانی در عصر حاضر به شمار می­رود. امروزه وسعت اعتیاد در جهان چنان گسترش یافته است که به شکل یک بیماری مزمن و اجتماعی درآمده و باعث به خطر افتادن امنیت اجتماعی شده است. در سراسر جهان تعداد مصرف­ کنندگان مواد مخدر به ۱۹۰ میلیون نفر می­رسد و آمار رسمی، تعداد معتادان کشور را ۲/۱ تا ۲ میلیون نفر ذکر می­ کند که میانگین سنی این افراد ۱۸ سال ‌می‌باشد و این درحالی است که ۱۱ میلیون نفر از جمعیت کشور با مشکل اعتیاد خود یا اطرافیان مواجه هستند (شفیعی و رهگذر و رهگذر، ۲۰۰۴؛ ضیاءالدین و زارع­زاده و حشمتی، ۲۰۰۶).

در ایران و در طی چند دهه گذشته، اعتیاد رشد سالانه ۸ درصدی داشته است (مرکز مطالعات ملی اعتیاد، ۲۰۰۱؛ به نقل از نریمانی، حبیبی و رجبی، ۱۳۹۰). از آنجایی که یکی از عمده­ترین و مطرح­ترین مشکلات نسل جوان اعتیاد و مسائل جانبی آن است این موضوع امروزه در کشور ما اهمیت زیادی پیدا می­ کند. چرا که به دنبال اعتیاد جنبه­ های مختلف شخصیت و نیروی لازم برای داشتن زندگی سالم تحلیل می­رود و منجر به خروج جوانان از صحنه­ های فعال زندگی فردی و اجتماعی می­ شود.

در حال حاضر اعتیاد یکی از مشکلات بهداشتی عمده در کشور ما محسوب می­ شود. از دیدگاه روانشناختی افراد سوء مصرف ­کننده مواد یک ویژگی شخصیتی آسیب­پذیر دارند (بوید^[۴۹]، ۲۰۰۵). خصوصیات روانی شخصیتی معتادان، قبل از اعتیاد دارای نارسایی­های روانی و شخصیتی عدیده­ای بوده ­اند که بعد از اعتیاد به صورت مخرب­تری ظاهر و تشدید شده، لذا مشکل معتاد تنها مواد مخدر نیست بلکه در اصل رابطه متقابل شخصیت او و اعتیاد مطرح است (کتابی و همکاران، ۲۰۰۹؛ به نقل از حجتی، آلوستانی، آخوندزاده، حیدری و شریف­نیا، ۲۰۱۰؛ ثابتی، ۱۳۸۷). اختلالات مزمن و طولانی مانند اعتیاد، به عنوان یک بحران در زندگی افراد مطرح ‌می‌باشد که در ابعاد مختلف زیست­شناختی، روانشناختی، اجتماعی و هیجانی منجر به کاهش کیفیت زندگی روحی و جسمانی می­ شود و ارائه راهکارهای مناسب برای مبارزه با این تخریب بزرگ وظیفه روانشناسان، مسئولین بهداشت و دیگر اقشار مرتبط جامعه ‌می‌باشد.

فیلسوفان و محققین اجتماعی معتقدند که جامعه متشکل از خانواده ­ها است. بر اساس قدیمی­ترین نوشته­ های اخلاقی، جامعه هنگامی نیروی خود را از دست می­دهد که افراد به وظایف خانوادگی خویش عمل نکنند (فتحی، ثابتی و بهروزنیا، ۱۳۸۹).

یافته ­های بالینی نشان می­دهد که حدود ۷۰ درصد معتادان متأهل­اند (زینالی و همکاران،۱۳۸۶)؛ ‌بنابرین‏ مسائل جنسی و زناشویی می ­تواند یکی از مهمترین ابعاد تحت آسیب در زندگی فرد معتاد باشد که منجر به تضعیف انسجام و پیوستگی خانوادگی و درگیری فراوان اعضای خانواده می­ شود و در سطح اجتماعی نیز ‌می‌توان مشکلاتی مانند طلاق، تجاوزات جنسی، روابط ناپایدار خارج از خانه و فرار و دیگر آسیب­های متعدد روانی و اجتماعی فرزندان را نام برد. پیش­ از این پژوهش­های زیادی انواع بزهکاری­های اجتماعی از جمله خود اعتیاد را به عنوان یک بیماری معرفی کرده ­اند که آمادگی و استعداد آن­ها ابتدا در درون نظام خانواده و سپس در اجتماع ریخته می­ شود. ‌بنابرین‏ اهمیت این مسئله را از این نظر نیز ‌می‌توان مورد توجه قرار داد که اعتیاد صرف­نظر از تمام مسائل و مشکلات دیگر فردی و اجتماعی با مختل ساختن ساختار نظام خانواده زمینه این نوع بزهکاری­ها و همچنین بسیاری از مسائل و اختلالات روانی و تربیتی را در فرزندان فراهم می­سازد.

برای مبارزه با اعتیاد، علاوه بر دانش و تجربه و استفاده از دارو، انگیزه برای ادامه یک زندگی سالم لازم است که بخش عمده این انگیزه مربوط به خانواده و همسر می­ شود. ‌بنابرین‏ داشتن یک رابطه عاشقانه سالم می ­تواند کمک فراوانی به ترک اعتیاد فرد داشته باشد چرا که فقدان آن باعث ایجاد یک چرخه معیوب و ادامه روند اعتیاد می­ شود. ‌بنابرین‏ شناخت مسائل ایجاد شده توسط اعتیاد که کیفیت زندگی زناشویی را تحت تأثیر قرار می­دهد و تلاش در جهت برطرف ساختن آن­ها به عنوان یکی از ابعاد بیماری اعتیاد در این راستا اهمیت فراوانی دارد. افزایش دانش همسر فرد معتاد و آگاهی از اهمیت روابط جنسی و کیفیت زناشویی و کشف علت مختل شدن این رابطه کمک شایان توجهی به بازپروری ابعاد مختلف زندگی فرد معتاد و بهبود کیفیت زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی وی خواهد کرد.

تحقیقات نشان می­دهد نارسایی­های جنسی ارتباط تنگاتنگی با مشکلات اجتماعی از قبیل جرایم، تجاوزات جنسی، بیماری­های روانی و طلاق دارد. همچنین عصبی بودن، بروز دردهای زیر شکم و کمردردها، ناتوانی در تمرکز فکری و حتی انجام امور روزمره نیز از دیگر عواقب عدم موفقیت در ارضاء غریزه جنسی است؛ در حالی که عملکرد جنسی مطلوب عاملی برای تحکیم خانواده و پایه­ای برای به دست آوردن و تثبیت یک فرهنگ استوار است (‌جهان‌ فر و ملایی­زاده، ۲۰۰۲). ‌بنابرین‏ رضایت جنسی می ­تواند از فاکتورهای مهم یک زناشویی موفقیت­آمیز و رضایت­بخش باشد. در جوامع دینی ازدواج تنها سیستم اجتماعی است که موقعیت را برای رابطه جنسی رضایت­بخش فراهم می­ کند (کاپلان و بنجامین^[۵۰]، ۲۰۰۱).

۲-۱۴) عوامل مؤثر در ایجاد روحیه کارآفرینی در سازمان ها

سازمان ها برای رسیدن به اهداف خود در محیط پیچیده، پویا و رقابتی نیاز به نوآوری های سازمانی دارند که از طریق استراتژی های مختلفی قابل حصول است. امروزه شناسایی مدیران با پدیده کارآفرینی سبب شده که تمایل به ایجاد روحیه کارآفرینی به عنوان یک استراتژی برای افزایش توانایی نوآورانه کارکنان برای تسهیل دسترسی به اهداف سازمان مورد تأکید قرارگیرد. رویکردهای مختلفی در طراحی استراتژی های کارآفرینی سازمانی در ادبیات کارآفرینی وجود دارد که به دومورد زیر اشاره می شود:

الف) استراتژی ایجاد کارآفرینی سازمانی: این استراتژی افراد کارآفرین را شناسایی و با گماردن آن ها در جایگاه مورد نظر تلاش می‌کند تا فرایند کارآفرینی در سازمان اتفاق بیافتد. کارآفرین، ایده ای را پرورش داده و سایرکارکنان ومنابع سازمان را به سوی استفاده از یک فرصت بسیج و ترغیب می‌کند که سرانجام منجر به تکمیل و اجرای تفکر دردرون سازمان می شود.

ب) استراتژی ایجاد سازمان های کارآفرین، این استراتژی بستر سازمانی مناسب برای جذب و رشد کارآفرینان فراهم می‌کند. بستر مناسب نیاز به تغییرات ساختاری، فرهنگ سازمانی، حمایت مدیریت، تشکیل تیم های کارآفرینانه و در نتیجه ایجاد یک بینش و فهم مشترک در بین مدیران وکارکنان را به وجود می آورد. چنین سازمانی به طور مستمر ایده های خلاق و نوآورانه تولیدکرده و شاهد اجرای آن خواهد بود و در نهایت به یک سازمان پیشرو تبدیل می شود(کوراتکو و مونتاگو، ۱۹۹۰: ۸۴).

احساسات و انگیزه اولیه در کارآفرینان، هیجان و شور علاقه و تعهد می‌تواند عامل کلیدی موفقیت آن ها باشد. کارآفرینان با خدمت خود و سازمان و جامعه ای که در آن کار و زندگی می‌کنند، باعث خشنودی مشتریان خود می‌شوند. زیرا آن ها استقلال طلب و هدف گرا در ایده های خود هستند و نسبت به پاداش ها و قدردانی های دیگران واکنش نشان می‌دهند. آن ها به روابط با دیگران اهمیت قائل می‌شوند و ایده های خود را رهبری و هدایت می‌کنند و این موارد بارز موفقیت رشد و توسعه کاری کارآفرینان را رقم می زند. موارد مشابه در این راستا را می توان سبک حل مسئله و خلق راه حل های جدید برای مسائل گوناگون، پندگیری از خطاهای گذشته، قدرت تصمیم گیری بالا، ریسک پذیری و مهارت های سازمانی برشمرد، که هرکارآفرینی برای توفیق بیشتر در امور خود باید آن ها را درخود وجودی خود جستجو کند (کوراتکو و هاتجس، ۲۰۰۱ ، به نقل از رحیمی، ۱۳۸۵: ۱۰۰).

۲-۱۵) موانع کارآفرینی در سازمان ها

عواملی چند در سازمان ها، مانع کارآفرینی در سازمان ها می‌گردند که عبارتند از:

۲-۱۵-۱) ماهیت سازمان های بزرگ

سازمان های بزرگ برای انجام فعالیت های کارآفرینانه مشکلاتی دارند که به وسعت و ماهیت خاص آن ها ارتباط می‌یابد، زیرا اندازه این سازمان ها ایجاب می‌کند تا مدیران برای اعمال کنترل ساختار مشخصی به وجود آورند، همچنین افزایش رده های مدیریتی به معنی افزایش فاصله عمودی بین مدیر عامل و سطوح پایین تر کارکنان است و این سستی ارتباط، روابط شخصی را مشکل می‌سازد، در نتیجه مدیر به سختی می‌تواند وجود سطح لازم از کارآفرینی را در سازمان تضمین نماید.مسئله دیگر نیاز به کنترل است چون کنترل در سازمان های بزرگ الزامی می‌باشد و دیگر اینکه فرهنگ سازمانی نیز مانع دیگری است. فرهنگ سازمان از جو و نظام تشویقی برخوردار است که از محافظه کاری در تصمیم گیری ها حمایت کند، اصول راهنما در فرهنگ سنتی سازمان ها به معنی تابعیت از ساختار سازمان، گریز از اشتباهات، دوری از شکست، پرهیز از ابتکار و حمایت از گذشته می‌باشد. این محیط مانع کارآفرینی سازمانی بود.

۲-۱۵-۲) فقدان استعداد کارآفرینانه

۲-۱۵-۳)شیوه های نادرست پاداش : هرنوع برنامه حقوق و دستمزد، انگیزه ای برای کارآفرینان ایجاد نمی کند گرچه پاداش های مالی برای کارآفرینان اهمیت خاصی ندارد، اما برای تداوم نوآوری، برخی از سازوکارهای پاداش باید ایجاد گردد. نه پاداش های مادی و نه غیرمادی، کارآفرینان سازمانی را تشویق نمی کند (فرای، ۱۹۹۳).

۲-۱۶) ادبیات تحقیق

در تحقیقات حوزه کارآفرینی با سه رویکرد اساسی در قالب رویکرد های روانشناختی و بررسی ویژگی های فردی مرتبط با کارآفرینی، رویکردهای اجتماعی و نقش و تعاملات کارآفرینان در اجتماع و در نهایت رویکردهای اقتصادی که به بررسی اثرات اقتصادی کارآفرینی در جامعه می پردازد مواجه هستیم. تحقیق حاضر در قالب رویکرد اول قابل بررسی است.

۲-۱۶-۱) تحقیقات صورت گرفته در داخل کشور

رضازاده (۱۳۸۲) در پژوهش خود به بررسی ارتباط میان ساختار سازمانی و کارآفرینی سازمانی در سازمان تأمین اجتماعی تهران پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد بین پیچیدگی ساختار سازمانی و کارآفرینی سازمانی رابطه معنی دار وجود دارد اما این رابطه معکوس است. هم چنین میان رسمیت و کارآفرینی سازمانی رابطه معکوس وجود دارد.

نتیجه‌ پژوهش آقاجانی و علیزاده (۱۳۸۳) نشان داد که ساختار سازمانی موجود دانشگاه از دیدگاه کارکنان به ساختار میانه(حالتی بینابین ساختار مکانیکی و ارگانیکی) گرایش دارد در حالی که‌ که ساختار سازمانی ارجح دانشگاه از دیدگاه کارکنان به ساختار مکانیکی گرایش دارد. به عبارت دیگر بین ساختار سازمانی موجود و ارجح دانشگاه از دیدگاه کارکنان تفاوت وجود دارد.

فراهانی و فلاحتی (۱۳۸۶) در پژوهش خود با عنوان “بررسی رابطه بین عوامل روان شناختی توانمند سازی و کارآفرینی سازمانی کارشناسان ادارات تربیت بدنی دانشگاه ها” ‌به این نتیجه دست یافتند که بین پنج عامل مهم توانمند سازی شامل احساس معنی دار بودن، احساس شایستگی، احساس خود تعیینی، احساس تأثیر و احساس اعتماد با کارآفرینی سازمانی همبستگی مثبت و معنی داری وجود دارد.

فرضیه های فرعی

* بین اعتماد اجتماعی و کارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی رابطه وجود دارد.

* بین انسجام اجتماعی و کارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی رابطه وجود دارد.

* بین ارزشمداری اجتماعی و کارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی رابطه وجود دارد.

* بین روابط متقابل اجتماعی و کارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی رابطه وجود دارد.

* بین صداقت اجتماعی و کارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی رابطه وجود دارد.

* بین مشارکت اجتماعی و کارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی رابطه وجود دارد.

* بین مسئولیت و تعهد اجتماعی و کارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های خراسان شمالی رابطه وجود دارد.

فرضیه جهت دار

اعتماد اجتماعی بیشتر از مشارکت اجتماعی بر کارآفرینی سازمانی کارکنان آموزشکده های استان خراسان شمالی تاثیرگذار است.

۱-۶- متغیرهای تحقیق

الف)متغیر مستقل^[۷]: متغیر مستقل نقش علت را به عهده دارد و بر متغیرهای دیگر تاثیرمی گذارد، منشأ بروز پدیده ها می شود، پژوهشگر معمولا در جستجوی رابطه بین دو عامل یامتغیر است وتشخیص تأثیرمتغیر مستقل و میزان آن از اهداف عمده پژوهش محسوب می شود(حافظ نیا به نقل از قربانی و دیگران،۱۳۹۰ :۴۸).متغیر مستقل ،متغیری است که پژوهش گر آن را دستکاری، کنترل و یا مشاهده می‌کند، تا اثر آن را بر روی افراد مورد مطالعه یا متغیر وابسته در یابد(نادری و نراقی به نقل از قربانی و دیگران،۱۳۹۰ :۴۹). در پژوهش حاضر، سرمایه اجتماعی به عنوان متغیر مستقل در نظر گرفته شده است.

ب)متغیر وابسته^[۸] : متغیر وابسته، متغیر پاسخ، برون داد یا ملاک است و عبارت است از وجه یاجنبه ای از رفتار یک ارگانیزم که تحریک شده است. متغیری است که مشاهده یا اندازه گیری می شود تا تأثیر متغیر مستقل بر آن معلوم و مشخص شود.درتحقیق آزمایشی ،متغیر وابسته، متغیری است که در اثر اجرا، حذف یا تغییر متغیر مستقل، آشکار، پنهان یا تغییر می کندو بر عکس متغیر مستقل در اختیار محقق نیست و او نمی تواند در آن تصرف یا دستکاری به عمل آورد (دلاور،۱۳۸۷ :۳۸). در این پژوهش ،کارآفرینی سازمانی کارکنان متغیر وابسته در نظر گرفته شده است.

ج)متغیر تعدیل کننده^[۹]: این متغیر بر رابطه میان متغیرهای مستقل و وابسته تأثیر اقتضایی دارد.یعنی ،حضور این متغیر سوم رابطه ای را که اساسا بین متغیر مستقل و وابسته مورد انتظار است تحت تأثیر قرار می‌دهد(سکاران،۱۳۸۸ :۸۷).

متغیر تعدیل کننده به منظورتوصیف متغیر مستقل معینی به کار برده می شودو دومین متغیر مستقلی است که به خاطر تعیین تأثیر آن در رابطه بین اولین متغیر مستقل و متغیر وابسته انتخاب شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد.متغیر تعدیل کننده عاملی است که توسط پژوهشگر،انتخاب، اندازه گیری یا دستکاری می شود تا مشخص شود که تغییر آن موجب تغییر رابطه بین متغیر مستقل و پدیده مشاهده شده می شود یا خیر. واژه تعدیل کننده به اطلاع ما می رساند که متغیر مستقل ثانوی باید کنار گذاشته شود(دلاور،۱۳۸۷ :۴۰). در این پژوهش ،سن،جنسیت، سابقه کارکنان

به عنوان متغیر تعدیل کننده درنظر گرفته شده است.

د)متغیر کنترل^[۱۰]:متغیرهای مربوط به یک موقعیت پژوهشی را نمی توان هم زمان مطالعه کرد.به متغیرهایی که اثر آن ها باید خنثی یا کنترل شود، متغیر کنترل گفته می شود. این متغیر ها توسط آزمایش گر کنترل تا اثر آن ها با اثر متغیر مستقل آمیخته نشود و هر گونه اثر احتمالی آن ها در پدیده مورد مشاهده حذف یا خنثی گردد(قربانی و دیگران به نقل از هومن، ،۱۳۹۰ :۵۱).در پژوهش حاضر آموزشکده های فنی و حرفه ای خراسان شمالی به ‌عنوان متغیر کنترل در نظر گرفته شده است.

۱-۷- تعاریف نظری و عملیاتی متغیرها

۱-۷-۱- تعریف نظری

سرمایه اجتماعی

سرمایه اجتماعی عبارت از ارتباطات و شبکه های اجتماعی که می‌تواند حس همکاری و اطمینان را در میان افراد یک جامعه پدید آورند(جعفری،۱۳۹۰: ۹). طبق تعریف فوکویاما، “سرمایه اجتماعی” عبارت از توانایی افراد برای کار کردن با یکدیگر به منظور دستیابی به اهداف مشترک در گروه ها و سازمان ها (فوکویاما،۱۹۹۵: ۷۳)یا درتعریف دیگر ،مجموعه منابع بالقوه یا بالفعلی است که با عضویت در شبکه پایانی از روابط کم و بیش نهادینه شده و از آشنایی یا شناخت متقابل به دست می‌آید(بوردیو^[۱۱]،۱۹۹۰: ۱۲۴).

روابط متقابل اجتماعی

ارتباطات میان دو شخص یا دو گروه است که می‌تواند صورت های گوناگون چون همکاری ، مبادله ،وصلت و دوستی به خود بگیرد. همچنین روابط متقابل می‌تواند در ارتباطات خانوادگی ، همسایگی و ارتباطات متقابل در محیط کار را نیز شامل شود.توسعه ارتباطات غیر رسمی باعث افزایش اعتماد متقابل می شود که این افزایش باعث کاهش اثر تفاوت های ناشی از مقام می‌گردد(مورهد و گریفین^[۱۲] ،۱۳۸۳: ۲۹۶).

مشارکت اجتماعی

منظور از مشارکت درگیری ذهنی و عاطفی اشخاص در موقعیت های گروهی است که آنان را بر می انگیزد تا برای دستیابی به اهداف گروهی یکدیگر را یاری می نمایند و در مسئولیت کار شریک شوند(علوی تبار،۱۳۷۹: ۱۵).

مسئولیت و تعهد اجتماعی

کیت دیویس معتقد است: “مسئولیت اجتماعی یعنی نوعی احساس تعهد به وسیله مدیران سازمان‌های تجاری بخش خصوصی ، به نحوی که در تصمیم گیری هایشان در کنار کسب سود برای سازمان، سطح رفاه کل جامعه را نیز در نظر داشته باشند”.(عراقی و یقین لو،۱۳۸۳). مجموعه وظایف و تعهداتی است که سازمان باید در جهت حفظ و مراقبت کمک به جامعه ای که در آن فعالیت می‌کند ، انجام دهد(صالحی امیر و کاوسی: ۱۷،به نقل از بارنی و گریفین،۱۹۹۲).مسئولیت اجتماعی یکی از وظایف و تعهدات سازمانی در جهت منتفع ساختن جامعه است به نحوی که هدف اولیه سازمان یعنی حداکثر کردن سود را صورتی متعالی بخشد.( صالحی امیر و کاوسی، به نقل از رابینسون^[۱۳]،۱۹۸۰:۱۸).

ارزش مداری اجتماعی

ارزش ها را مجموعه ای از پنداشت های اساسی نسبت به آن چه پسندیده است ، دانست که تجلی عمیق ترین احساسات مشترک نسبت به جهان در جامعه است ، ‌بنابرین‏ ارزش های اجتماعی ایجادکننده و قوام بخش روابط و نظم اجتماعی هستند.”ماکس وبر” در این مورد چنین استدلال می‌کند:”روابط اجتماعی زمانی خصلت جماعتی پیدا می‌کند که در جهت گیری رفتار اجتماعی، چه در یک مورد منفرد و یا نوع مثالی- بر احساس همبستگی شرکت کنندگان که زاییده وابستگی های عاطفی و سنتی آنان است، استوار باشد.از سمی دیگر خصلت جامعه ای روابط اجتماعی محصول آشتی و توازن منافع است و از احکام ارزش عقلانی یا مصلت ناشی می شود. به تعبیر دیگر می توان گفت که ارزش ها به صورت واسطه و حلقه های وصل در مبادلات و تعاملات اجتماعی ایفای نقش می‌کنند و نظام های ارزشی در هر دوره از تغییرات ساختاری، اجتماعی، مراتب و اولویت های خاص خود را خواهند داشت که بسیار تاثیرگذار خواهد بود(مجددالدین،۱۳۸۰: ۱۱۳-۹۶).

اعتماد اجتماعی

از مهمترین شاخص های سرمایه اجتماعی محسوب می شود. بی اعتمادی، پدیده ای روان شناختی است که فرداطمینان به خود و دیگران را از دست می‌دهد و به ناتوانی خود اذعان دارد. این روند (بی اعتمادی) از دید گاه کلمن ، توان حرکت و خلاقیت را از فرد و گروه می‌گیرد و او را به موجودی بی تحرک و خنثی تبدیل می‌کند(ستوده،۱۳۸۱).

جدول شماره ۱-۲- خلاصه تحقیقات انجام شده در زمینه پژوهش حاضر

تاریخ
محقق
متغیرها
نحوه اندازه گیری
نتایج
۲۰۱۳
لارودی
حسابهای سرمایه در گردش و چرخه تبدیل وجه نقد
رگرسیون

Cash Conversion Cycle = No of Days A/R^+ No of Days Inventory – No of Days A/P^ ()

No of Days A/R = Accounts Receivables/Sales* ()

No of Days Inventory = Inventory/Cost of Goods Sold* ()

No of Days A/P = Accounts Payables/Cost of Goods Sold* ()

‌به این نتیجه رسیدند که ۱- ارتباط معنی داری بین چرخه تبدیل وجه نقد و میانگین موجودی کالا وجود دارد. این نتیجه گیری پیشنهاد می‌کند که۲- گردش موجودی کالا بیشترین ورودی را در چرخه تبدیل وجه نقد دارد.۳- چرخه تبدیل وجه نقد و ترکیبات آن برای دوره های متفاوت از صنعتی به صنعت دیگر تفاوتی ندارد اما از سالی به سال دیگر دارای تفاوت می‌باشد. در نتیجه ۴- محقق ‌به این نتیجه رسید که ارتباط معنی داری بین ارزش چرخه تبدیل وجه نقد و نرخ تورم وجود ندارد.
۲۰۱۲
گالینگر
نسبت های نقدینگی و چرخه تبدیل وجه نقد
رگرسیون

CR = CA/CL

او چنین استدلال می‌کند که سیاست‌های عملیاتی بزرگتر دارای این نتیجه است که چرخه تبدیل وجه نقد بزرگتر، تعهد بیشتری از وجه نقد و سرمایه گذاری دارایی‌های جاری غیر نقدی، قدرت مالی کمتر برای سرمایه گذاری بدهی های جاری ایجاد می‌کند.

۲۰۱۲
موس و استین
طول چرخه تبدیل وجه نقد و اندازه شرکت
رگرسیون

QR=CR-(I+PP)/CL

۱-نتایج نشان داد که شرکت‌های بزرگ تجاری چرخه تبدیل وجه نقد کوتاه تری دارند و شرکت‌های کوچکتر باید سعی کنند که چرخه تبدیل وجه نقد خود را بهتر مدیریت کنند. ۲- همچنین نتایج تحقیق ارتباط مثبت بین چرخه تبدیل وجه نقد و نسبت های جاری و سریع را نشان می‌داد. اگر چه نسبت های جاری و سریع به طور عادی مطلوب هستند، زیرا این مغهوم را می رساند که سرمایه گذاری بزرگ در سرمایه در گردش اگر مورد توجه قرار نگیرد نمی توانند مشکلات را رهبری کنند.

۱-نتایج نشان داد که شرکت‌های بزرگ تجاری چرخه تبدیل وجه نقد کوتاه تری دارند و شرکت‌های کوچکتر باید سعی کنند که چرخه تبدیل وجه نقد خود را بهتر مدیریت کنند. ۲- همچنین نتایج تحقیق ارتباط مثبت بین چرخه تبدیل وجه نقد و نسبت های جاری و سریع را نشان می‌داد. اگر چه نسبت های جاری و سریع به طور عادی مطلوب هستند، زیرا این مغهوم را می رساند که سرمایه گذاری بزرگ در سرمایه در گردش اگر مورد توجه قرار نگیرد نمی توانند مشکلات را رهبری کنند.

نتایج نشان می‌دهد که۱- ارتباط منفی بین چرخه تبدیل وجه نقد و نسبت جاری، دوره تبدیل موجودی کالا و دوره حسابهای پرداختنی معوق وجود دارد، اما ارتباط مثبتی بین نسبت سریع و دوره تبدیل حسابهای دریافتنی وجود دارد. ۲- بعلاوه این نتایج نشان داد که بین مفهوم چرخه تبدیل وجه نقد در شرکت‌های تولیدی، خرده فروشی و شرکت‌های خدماتی تفاوت وجود دارد.

نشان می‌دهد که یک سطح وجه نقد بهینه وجود دارد که ۱۴ % مجموع دارایی ها را تشکیل می‌دهد و انحراف از سطح وجه نقد بهینه، باعث کاهش ارزش شرکت می شود.

۱-نشان دادند که شرکتهایی که دارای کیفیت گزارشگری مالی بالا هستند باعث کاهش عدم تقارن اطلاعاتی می شود. این موضوع به نوبه خود باعث کاهش گزینش معکوس می شود و در نهایت می‌تواند منجر به کاهش نگهداری وجه نقد در شرکت شود.۲- همچنین از نتایج دیگر این تحقیق کاهش وجه نقد نگهداری شده در شرکت هم زمان با افزایش میزان بدهی بانکی است و همچین شرکت‌های بزرگتر وجه نقد بیشتری را نگهداری می نمایند.

۱-نشان دادند که شرکتهایی که دارای کیفیت گزارشگری مالی بالا هستند باعث کاهش عدم تقارن اطلاعاتی می شود. این موضوع به نوبه خود باعث کاهش گزینش معکوس می شود و در نهایت می‌تواند منجر به کاهش نگهداری وجه نقد در شرکت شود.۲- همچنین از نتایج دیگر این تحقیق کاهش وجه نقد نگهداری شده در شرکت هم زمان با افزایش میزان بدهی بانکی است و همچین شرکت‌های بزرگتر وجه نقد بیشتری را نگهداری می نمایند.

نتایج حاصل از تحقیق نشان داد رابطه منفی و معناداری بین چرخه تبدیل وجه نقد و دوره وصول مطالبات و دوره گردش موجودی کالا وجود دارد.

نتایج پژوهش مذکور، نشان داد ۱- که موجودى نقد، به طور مثبت تحت تأثیر فرصت هاى سرمایه گذارى و جریان هاى نقدى و به طور منفى، تحت تأثیر نقدشوندگى دارایى ها، اهرم مالى و اندازه قرار دارد. ۲-بدهى بانکى و موجودى نقد نیز با یکدیگر رابطه منفى دارند و نشان مى دهند که وجود روابط نزدیک بانکى، شرکت ها را قادر مى کند که موجودى نقد کمترى با انگیزه احتیاطى نگهدارى کنند.

تاثیرات وجود وجه نقد مازاد بر عملکرد و نیز تاثیرات مستقیم ارزشیابی شرکت‌ها به دلیل مانده وجه نقد مازاد، مدیریت را از بهبود عملیاتی واحد تجاری باز می‌دارد که با فرضیه سرمایه گذاری ناکارا بر مبنای نمایندگی همخوانی دارد.

۱- یافته های وی حاکی است که بر خلاف شرکت‌های بزرگ در شرکت‌های کوچک با افزایش اهرم، میزان وجه نقد نگهداری شده نیز افزایش می‌یابد. ۲- به علاوه شرکتهایی که از اعتبار بهتری برخوردار بوده و نیز شرکتهایی که وضعیت مالی بهتری دارند وجه نقد کمتری نگه می دارند.

۱- یافته های وی حاکی است که بر خلاف شرکت‌های بزرگ در شرکت‌های کوچک با افزایش اهرم، میزان وجه نقد نگهداری شده نیز افزایش می‌یابد. ۲- به علاوه شرکتهایی که از اعتبار بهتری برخوردار بوده و نیز شرکتهایی که وضعیت مالی بهتری دارند وجه نقد کمتری نگه می دارند.

۱- نتایج پژوهش مذکور، نشان داده است که شرکت هاى با کیفیت اقلام تعهدى زیاد، در مقایسه با شرکت هاى با کیفیت اقلام تعهدى کم، مقدار کمترى وجه نقد نگهدارى مى کنند. ۲-یافته ها نشان داده‌اند که با افزایش بدهى بانکى، موجودى نقد افزایش مى یابد و شرکت هاى با جریان نقدى بیشتر، وجه نقد بیشترى را نگهدارى مى کنند.

نتایج تحقیق نشان می‌دهد مشهود بودن داراییها و اندازه شرکت هر دو رابطه منفی با مانده نقد دارد و نیز رابطه ای غیر خطی بین نسبت اهرم مالی و نگهداری نقدینگی وجود دارد. پرداخت سود سهام و جریانات نقدی عملیاتی با ذخایر نقدی رابطه مثبت دارد اما رابطه با اهمیتی بین فرصت‌های رشد و مانده نقدی یافت نشد.

۱- نتایج نشان می‌دهد که ارتباط مثبت معنا داری بین چرخه تبدیل وجه نقد و نسبت سریع وجود دارد در حالی که نسبت جاری دارای رابطه با چرخه تبدیل وجه نقد نیست. ۲- همچنین ارتباط علی منفی معناداری بین مدت تبدیل موجودی کالا و چرخه تبدیل وجه نقد وجود دارد. این نتایج نشن می‌دهد که نسبت آنی نماینده قوی از نقدینگی شرکت است و موجودی کالا دارای تاثیر منفی در نقدینگی می‌باشد.

۲-۲-۱۰ ) فاوا و ارتقاء یادگیری دانش آموزان

برخی ادعا می‌کنند که فاوا نه تنها از توانایی بالقوه حمایت از برنامه درسی رسمی مدارس برخوردار است ، بلکه می‌تواند تجربه و فهم برنامه درسی را نیز ارتقا بخشد و حتی تفکر و یادگیری به شیوه های جدید را نیز گسترش بدهد . هنگامی که تعامل پیچیده بین دانش آموزان در حین فعالیت های کلاسی منابع فاوا معلم و ماهیت وظایف محوله مورد توجه و ارزیابی قرار گیرد تاثیر مثبت فاوا بر یادگیری دانش آموزان کاملا آشکار می شود . یادگیری اثر بخشی هنگامی تحقق می‌یابد که موضوع درس جالب ، مرتبط و هدفمند باشد و علاقه دانش آموزان را برانگیزد . ‌بنابرین‏ بررسی آن دسته از ویژگی های فاوا که می‌تواند در ایجاد محیط های یادگیری فعال نقش داشته باشد شایان اهمیت است . یکی از ویژگی های بارزی که اساس ایجاد انگیزه در کودکان برای استفاده از فاوا است ویژگی تعاملی آن است . دانش آموزان بازخورد مستقیم پویا و به ظاهر صبورانه دریافت می‌کنند که فرصت لازم را در اختیار آنان می‌گذارد تا امکانات متعدد را امتحان کنند ، پیامدهای تصمیمات واکنش های خود را ملاحضه کنند و بر اساس آن ها برای اقدامات بعدی برنامه ریزی کنند . برخورداری فاوا از قابلیت ذخیره سازی ، مرتب کردن و بازیابی مقادیر زیادی از اطلاعات منابع از پایگاه های اطلاعات را در اختیار دانش آموزان قرار می‌دهد . با بهره گرفتن از اینترنت و دیسک های فشرده دانش آموزان می‌توانند به منابعی نظیر ( تصاویر آثار هنری موجود در موزه های سراسر دنیا ، آرشیو روزنامه ها ، سخنرانی ها یا فیلم های متحرک ضبط شده ) دسترسی داشته باشند که ضرورتا در کلاس های معمولی و یا کتابخانه مدرسه موجود نیستند .

یکی از نقش های مهیج فاوا در محیط های یادگیری کودکان ، برخورداری از قابلیت ارائه اطلاعات به شیوه های متفاوت و پویا شامل استفاده از تصاویر ، صدا و حرکت است . ارائه داده و روابط بین آن ها به صورت تصاویر و نمودار ها نمونه ای بارز از تسهیل درک و فهم تفسیر و تجزیه و تحلیل اطلاعات است. با بهره گرفتن از تصاویر متحرک می توان تاثیر کودهای متفاوت را بر روی رشد گل‌ها و سایر گیاهان در شرایط متفاوت نشان داد . یکی دیگر از ویژگی های مهم فاوا موقتی بودن آن است بدین معنی که کاربران می‌توانند در کارهایی که انجام داده‌اند تغییراتی را اعمال کنند . از موقتی بودن منابع فاوا می توان در اصلاح متون با بهره گرفتن از واژه پرداز ، دستکاری تصاویر گرافیک دیجیتالی ، طراحی و ترکیب بازنمایی های چند رسانه ای و تدوین صدا و … استفاده کرد ( نجفی و محمدی ، ۱۳۸۰ : ۱۷ ) . از طرفی ناگفته نماند که ، اثر به کارگیری فاوا بر دانش آموزان بسیار زیاد به شیوه های یاددهی ، و مهارت کامل‌تر یاددهنده هنگامی که آموزش ، دانش آموز محور ، کار گروهی همراه با پرسش و پاسخو باشد ، وابسته می‌باشد ( لاو و همکاران^[۲۹] ، ۲۰۰۸ ) .

۲-۲-۱۱ ) نقش های یاددهی – یادگیری فاوا

استفاده و بهره گیری از فاوا و فرایند یاددهی و یادگیری در زمینه‌های تسهیل فرایند یاددهی – یادگیری، انگیزش یادگیری، یادگیری شاگرد محور، ارزیابی یادگیری و ارتقای مهارت تفکر صورت می‌گیرد . درباره ی هر یک از این نقش‌ها در ادامه به طور جداگانه و مشروح توضیح داده می شود .

شکل ۲-۱ ) نقش های فاو در فرایند یاددهی – یادگیری

نقش های یاددهی – یادگیری

تسهیل یادگیری

انگیزش یادگیری

یادگیری شاگرد محور

ارزیابی یادگیری

ارتقاء مهارت تفکر

۲-۲-۱۱-۱ ) نقش فاوا در تسهیل یاددهی – یادگیری

فناوری های جدید اطلاعاتی و ارتباطاتی به دلیل قابلیت ها و ویژگی هایی که دارند مهمترین نقش خود را در تسهیل و آسان سازی یادگیری ایفا می نمایند . از فاوا می توان به عنوان یک ابزار قدرتمند در فرایند تدریس و یادگیری استفاده کرد. نقش های ابزاری در تسهیل فرایند یاد دهی – یادگیری در شکل ۲-۲ نشان داده شده است .

شکل ۲-۲ ) نقش های فاوا در تسهیل یادگیری

تسهیل یادگیری

ابزار ارائه اطلاعات

ابزار موقعیت ساز

ابزار سازندگی

ابزار برقراری ارتباط

متن ، صوت ، تصویر ، فیلم و… ارائه اطلاعات

بازی آموزشی ، شبیه سازی ، واقعیت مجازی و …

نامه الکترونیکی ، گفتگوی اینترنتی ، تله کنفرانس

لایم و چای^[۳۰] ( ۲۰۰۳ ) چهار نقش ابزاری فاوا و امکانات مربوط به آن را به شرح زیر متمایز کرده‌اند :

1. 1. ابزارهای اطلاعاتی : کاربردهایی از فاوا هستند که اطلاعات بسیار زیادی را در فرمت ها و شکل های مختلف از قبیل متنی، صوتی، گرافیگی یا ویدیویی ارائه می‌کنند. دایره المعارف های چند رسانه ای یا منابع اطلاعاتی موجود در اینترنت از این مقوله هستند.

1. 1. ابزارهای موقعیت ساز : ابزارهایی که دانش آموزان را در محیطی قرار می‌دهند که می‌توانند دست به تجربه ی عملی بزنند. محیط های یاد گیری شبیه سازی شده ، بازی‌های آموزشی و واقعیت مجازی مثال هایی از این مورد است. فاوا قابلیتی دارد که می‌تواند موارد غیرقابل مشاهده را مشاهده پذیر سازد ، برای مثال انجام واکنش های شیمیایی غیرممکن در آزمایشگاه مدرسه را برای دانش آموزان امکان پذیر می‌سازد ( ممتاز^[۳۱] ، ۲۰۰۰ ) .

1. 1. ابزارهای سازندگی : ابزارهایی هستند که به منطوز پردازش اطلاعات ، ساختن دانش یا برای عینیت دادن به ادراک فرد مورد استفاده قرار می‌گیرد . برای مثال نرم افزار وب سازی به دانش آموزان این امکان را می‌دهد که صفحات وب مخموص خودشان ایجاد کنند و ایده های خود را به جهان عرضه نمایند.

1. ابزارهای ارتباطی : ابزارهای ارتباطی سیستم هایی هستند که برقراری ارتباط آسان بین معلم و دانش آموزان ، یا دانش آموزان با یکدیگر ورای موانع فیزیکی ( موانع مربوط به فضا و مکان ، موانع مربوط به زمان ) که به طور معمول در کلاس وجود دارد ، میسر می‌سازند . نمونه هایی از ابزارهای ارتباطی عبارت اند از: پست الکترویکی، بولتن ها و وایت بردهای الکترویکی، چت یا گفت وگوی زنده ی اینترنتی و کنفرانس از راه دور که به کمک آن ها یادگیرندگان می‌توانند با منابع مختلفی از قبیل متخصصان، صاحب‌نظران ، معلمان و سایر دانش آموزان ارتباط برقرار نمایند.

۲-۲-۱۱-۲ ) نقش فاوا در انگیزش یادگیری

۳- خیال پردازی^[۸۷]

بحرانی ترین عامل برای قاتلان سریالی، خیال پردازی خشونت آمیز می‌باشد. بسیاری از خیالاتی که در قاتلان سریالی یافت شده است، خیالات جنسی سادیستیک هستند. طبق دیدگاه مک کولاچ^[۸۸] و دیگران، تخیلات جنسی سادیستیک منشاء حوادث آسیب زا دارد، مثل آزار جنسی یا فیزیکی در اوان دوران کودکی. در تحقیق رابرت پرنتکی و همکارانش، تخیلات تجاوز جنسی و قتل در ۸۶% از قاتلان جنسی مشاهده شده است(انجمن روانپزشکی آمریکا، ۱۹۸۹).

۴- آسیب سوء استفاده در دوران کودکی

هر سوء رفتاری، صرف نظر از میزان و درجه ی آن، پیشینه ی قابل جستجویی در گذشته فاعل آن دارد. این دیدگاه روان کاوانه آلیس میلر، بیانگر دیدگاهی است که بر اساس آن، هر مرتکب خشونتی، زمانی خود قربانی یک خشونت بوده است. آلیس میلر روان کاوی است که این ایده را نظریه پردازی ‌کرده‌است که رفتار فرد بزرگسال، ریشه در آسیب دوره ی کودکی وی دارد(میلر^[۸۹]، ۱۹۸۷).

میلر به نحو شدیدی اعتبار مدل روان کاوانه فروید و بحث کانونی اش که کودک تحت کنترل دنیای اطرافیانش و عزیزانش، کنترل و هدایت می شود را مورد سؤال و بحث قرار می‌دهد. هرچند او با موضع اخیر فروید که درمان شامل تخلیه ی هیجانی (روان پاکسازی) حافظه واپس رانده می شود، موافق است اما او مخالف نظریه ی هدایت جنسی فروید است(رابرت سون، ۲۰۰۴).

مطالعه ی هیکی بر روی قاتلین سریالی و قربانیانشان بر مبنای اطلاعات جمع‌ آوری شده از ۲۰۳ قاتل سریالی ۱۶۹ نفر مرد و ۳۴ نفر زن در زمان ارتکاب ۱۹۸۸- ۱۷۹۵ جامع ترین تحقیق در حوزه ی قتل سریالی است. هیکی که مدل خود را مدل آسیب- کنترل نامید، معتقد است: که مکانیزم های رها سازی در قاتل سریالی می‌تواند برخی از اشکال آسیبی باشد که فرد را عاجز از تحمل فشار ناشی از حوادث آسیب زا می‌سازد. شایع ترین آسیب های دوره ی کودکی در جمعیت قاتلین مورد مطالعه اش، طرد از ناحیه ی والدین و خویشاوندان بود(هیکی،۱۹۹۷).

۱۰-۲ گونه شناسی قتل های سریالی

با به وجود آمدن علم طبقه بندی و تقسیم آن به مقولات و مباحث منطقی ، ادعا می شود که عملکرد هر یک از قاتلان سریالی را می توان به یکی از روش های تفکیک شده توسط محققین نسبت داد.

هولمزودبورگر، چهارگونه از قاتلان سریالی را از نظر شخصیتی از هم متمایز کرده و انگیزه های مطرح شده برای قتل و تأثیر آن ها بر روی قاتل را مورد بررسی قرار داده‌اند. شکل گیری این نوع گونه شناسی بر مبنای فرضیات ویژه ای درباره پدید قاتلان سریالی صورت گرفته. این فرضیات شامل این باور می شود که چنین جنایاتی در اکثریت قریب به اتفاق موارد، تحت اثر محرکات ذهنی اتفاق می افتند. بدین معنی که انگیزه و محرک چنین رفتارهایی نه شرایط بهداشتی و یا اقتصادی ناسالم ، بلکه رفتارهای «پاداش و مجازات» می‌باشد. دومین فرضیه حاکی از آن است که یک امکان انگیزش ذاتی در نزد هر مهاجم وجود دارد که به موجب آن هر انگیزه ای تنها می‌تواند به وسیله خود شخص تفسیر و تحسین شود، زیرا این انگیزه تنها در ذهن او به تمام و کمال نمود پیدا ‌کرده‌است.(هیکی ۲۰۰۶، ترجمه سیف الهی ، ۱۳۸۵).

در فرضیه نهایی ، هولمزودبورگر توضیح می‌دهند که پاداش قتل برای قاتل، محتوای یک پاداش روانی است هرچند بعضی از قاتلان ممکن است سود مادی نیز عایدشان شود(هیکی، ۲۰۰۶).

هولمزودبورگر بر مبنای این شخصیت پردازی گروهی چهارگونه زیر را برای قاتلان سریالی مشخص کرده‌اند:

۱- گونه الهام شده:

اقدام به قتل در نزد این گونه قاتلان، جوابی است در برابر دستورات صادر شده از ناحیه صداها و یا الهام هایی با منشأ خیر یا شر. این باور وجود دارد که اینگونه از مهاجمان از برخی از اشکال بیماری جنون رنج می‌برند.

1. گونه مأموریت یافته:

این گونه از قاتلان بر این باورند که مأموریتی در زندگی دارند، مبنی بر اینکه اجتماع و جامعه را از شر بعضی از ‌گروه‌های خاص مردمی خلاص نمایند. هدف برخی از قاتلان افراد مسن جامعه است، در حالی که دیگران ممکن است در جستجوی فواحش، کودکان و یا ‌گروه‌های خاص نژادی – قومی باشند.

1. گونه لذت پرست:

قاتلانی که در این گروه جای می گیرند معمولاً به عنوان «جستجوگران هیجان» طبقه بندی می‌شوند. ارتکاب قتل در نزد این افراد باعث ایجاد خشنودی و رضایت به اشکال مختلف آن می شود.

هولفرودبورگر برای این گونه ، زیرگروههایی را نیزمشخص نموده اند که شامل گروه هایی می شود که ارتکاب قتل در نزد آنان به دلیل «آسایش عالم هستی» و یا « لذت از زندگی» انجام می شود.

زیرگروه دیگری را که هولمرودبورگر به آن اشاره می‌کنند، «قاتلان شهوانی» است که شامل مهاجمانی می شود که با قربانیان خود اعمال جنسی انجام می‌دهند و در خیلی مواقع پس از مرگ قربانیان ، اقدام به مثله کردن آنان می‌کنند.برخی از محققین، قاتلان جنسی را از قاتلان شهوانی متمایز می‌کنند. قاتلان جنسی معمولاً قربانی خود را بدون ترس و واهمه و با اشتیاقی برای ساکت کردن او به قتل می رسانند، در حالی که قاتلان شهوانی در مخفی گاه اوهام و تخیلات عمیق خود لانه کرده‌اند، قبلاً طرح قتل های خود را ریخته اند، و تجاوز جنسی تنها راه رسیدن به تخیلات جنسی آن ها‌ است و رفتارهایی که در نهایت منجر به قتل می شود و پس از قتل اقدام به مثله کردن قربانیان می‌کنند و با عمل کشتن و وقع قتل تحریک می‌شوند.

1. گونه تفوق طلب:

هولمز مدعی است که در این گونه مسائل جنسی سرچشمه اصلی لذت نیست بلکه لذت واقعی در توانایی قاتل در تفوق و برتری قدرت او بر مقتول نهفته است. برخی از قاتلان از مشاهده ترس، وحشت و التماس و زاری قربانیان لذت وافری می‌برند( هولفرودبورگر، ۱۹۸۵).

در سال (۱۹۸۵) فوکس و لوین طبقه بندی را از قاتلان سریالی ارائه داده‌اند:

1. 1. قاتلان جنسی یا سادیستیک که دقیقاً همانند زیرگروه قاتلان شهوانی در رده بندی هولفرودبورگر است.

1. 1. قتل یا انگیزه شخصی و یا منافع مالی که بسیار مشابه زیرگروه گونه لذت پرستی است.

1. قتل های خانوادگی که به عنوان یک طبقه بندی اصلی در قتل های فوکس و لوین محسوب می شود(فوکس و لوین^[۹۰] ، ۱۹۹۴).

۱۱-۲ انگیزه شناسی قتل های سریالی

انگیزه، حالت برانگیختگی که ارگانیسم را به عمل وا می‌دارد و در اصل دلیل تراشی ، توجیه یا بهانه ای که فرد به عنوان دلیل رفتار خود ارائه می‌کند.

در سال ۱۹۸۸ لی قاتلان را بر حسب انگیزه آنان برای قتل به یازده گروه به قرار زیر تقسیم کرد:

۱- منافع مالی و مادی

۲- شهوت

۳- دشمنی و عداوت

۴- قدرت و تسلط

۵- انتقام جویی

۶- کسب شانس و موفقیت

۷- ترس

۸- اجیر شدن برای ارتکاب قتل (اجبار از درون)

۹- ناامیدی

۱۰- احساس ترحم و همدردی

۱۱- شعایر دینی

(هیکی ،۲۰۰۶، ترجمه سیف الهی ، ۱۳۸۵)

بند سوم : وجود تعدی و تفریط متولی و ناظر

از دیگر موارد لزوم دخالت سازمان اوقاف در امور موقوفات اعم از خاص یا عام وجود تعدی و تفریط متولی یا ناظر نسبت به عین موقوفه می‌باشد. حال این سؤال مطرح است تعدی و تفریط چه می‌باشد و ملاک و معیار کدام است؟

تعدی عبارت است از تجاوز متولی یا ناظر یا امین موقوفه یا امناء موقوفه از حدود مفاد وقفنامه ، قانون یا متعارف نسبت به عین موقوفه یا حقوق آن می‌باشد^[۱۸۱]. قانون مدنی در ماده ۹۵۱ تعدی را به «تجاوز نمودن از حدود اذن یا متعارف نسبت به مال یا حق دیگری» تعریف نموده است.

تفریط عبارت است از ترک عملی از سوی متولی یا ناظر یا امین‌که به موجب وقفنامه یا قانون متعارف، برای حفظ عین یا منافع موقوفه که اقدام آن لازم و ضروری است^[۱۸۲] . قانون مدنی در ماده ۹۵۲ تفریط را به «ترک عملی که به موجب قرارداد یا متعارف برای حفظ مال غیر لازم است». تعریف ‌کرده‌است^[۱۸۳].

پس می‌توان گفت: ملاک تعدی و تفریط متولی وناظر تجاوز و تخطی یا کوتاه و مسامحه آن ها نسبت به اجرای مفاد وقفنامه است. در صورت عدم وجود وقفنامه یا سکوت آن نسبت به اجرای تکلیف ، قانون و عرف ملاک عمل خواهد بود. مثلاً در صورتی که واقف راجع به نحوه نگهداری ، ایجاد و شرایط آن یا استفاده ازعین موقوفه ، ضوابط و شرایطی را بیان نموده باشد ، ‌بنابرین‏ اجاره دادن و استفاده از عین موقوفه بدون رعایت آن شرایط تعدی و تجاوز نسبت به آن تلقی می‌شود .

حال این سؤال مطرح است که نظارت و دخالت سازمان اوقاف و امور خیریه چگونه است ؟ به موجب ماده ۷ قانون تشکیلات اوقاف و امور خیریه هر گاه متولی یا ناظر نسبت به عین موقوفه تعدی و تفریط نماید و در انجام وظایف مقرر در وقفنامه و قانون و آیین نامه و مقررات مربوط مسامحه و اهمال ورزد با رسیدگی شعبه تحقیق و حکم دادگاه حسب مورد معزول یا ممنوع المداخله یا ضم امین خواهد شد.

لفظ حسب مورد معزول یا ممنوع المداخله یا ضم امین نمودن متولی در ماده ۷ فوق الذکر، اشاره ‌به این موضوع دارد که هرگاه متولی منصوب التولیه باشد و حق عزل وی شرط نشده باشد، در صورت تعدی و تفریط نسبت به عین موقوفه ، ضم امین خواهد شد که امین منضم در معیت وی، موقوفه را اداره نماید.

در صورتی که متولی غیر منصوص باشد یا حق عزل وی با تعدی و تفریط و خیانت شرط شده باشد شعبه تحقیق و دادگاه می‌تواند با احراز و اثبات تعدی و تفریط وی را معزول یا ممنوع المداخله نماید. مفاد این ماده با ماده ۷۹ قانون مدنی که در صورت خیانت در امانت نمودن متولی منصوص ، حاکم ضم امین می‌کند کاملاً‌ تطبیق دارد. همچنین ماده ۵ آیین نامه اجرای قانون تشکیلات اوقاف در خصوص تعدی و تفریط متولی و ناظر اشعار می‌دارد که «در این مورد باید موضوع توسط اداره اوقاف و امور خیریه محل سازمان مرکزی اوقاف گزارش تا با تأیید سرپرست سازمان حسب مورد نظارت یا امور موقوفه موقتا ً‌و تا رفع مانع به وسیله اداره اوقاف و امور خیریه محل یا امین یا هیات امنا منتخب سازمان با رعایت مفاد وقفنامه ‌نظیر‌موقوفات ‌متصرفی ‌اداره شود. »‌ پس‌در صورت تعدی ‌و‌تفریط متولی ‌منصوص ‌از جانب واقف سازمان اوقاف و امور خیریه با تعیین امین یا امنا به عنوان ناظر ، بر اقدامات متولی نظارت خواهد داشت . ولی در خصوص امین یا امنای منصوب از جانب ازسازمان اواقاف با تأیید سرپرست سازمان موقتاً از تولیت موقوفه ممنوع المداخله و اداره موقوفه با اداره اوقاف محل یا امین یا هیات امنا منتخب دیگر سازمان خواهد بود. ضمناً‌ لازم به ذکر است که در صورت تعدی و تفریط که منجر به خسارت گردد ، متولی و ناظر ملزم به جبران آن خواهند بود و هر گاه عمل آن مشمول عناوین کیفری از جمله خیانت ‌در امانت باشد به مجازات مقرره نیز محکوم می‌گردند^[۱۸۴].

گفتار دوم: اقدامات نظارتی اداره اوقاف بر موقوفات

بند نخست: بررسی و تصویب بودجه موقوفه

یکی از طرق رسیدگی و نظارت بر موقوفات بررسی و رسیدگی به بودجه سالیانه موقوفات توسط سازمان است.

متولیان موقوفات باید حداکثر در سه ماه آخر سال بودجه موقوفات را که حاوی مشخصات رقبات، ریز ارقام در آمدها ، هزینه ها ، موجودی و بدهی و مطالبات می‌باشد در لیست های مخصوصی که سازمان اوقاف در اختیار آن ها قرار داده در پنج نسخه تنظیم و به اداره اوقاف محل موقوفه تحویل نمایند .

ادرات اوقاف نیزظرف مدت ‌یک‌ماه از تاریخ تنظیم و تحویل اوراق بودجه موقوفات متصرفی برای تأیید و تصویب به اداره کل اوقاف استان ارسال دارد .

اداره کل اوقاف استان در صورتی که بودجه تنظیمی را مطابق مقررات و مدلول وقفنامه یا سیره جاریه تشخیص دهد آن را تصویب و الا جهت رفع نقص اعاده می کند. بررسی بودجه های موقوفات منصوص‌التولیه که متولیان آن ها در مظنه تعدی و تفریط متولی باشند توسط ادارات اوقاف محل موقوفه به عمل می‌آید در غیر اینصورت ( عدم مظنه تعدی و تفریط) اداره اوقاف بدون بررسی صرفاً وصول بودجه را به متولی منصوب اعلام خواهد کرد. پس ‌از تصویب بودجه یک نسخه از اوراق آن را در موقوفات غیر متصرفی به متولی، در موقوفات متصرفی به حسابدار موقوفه ،یک نسخه به اداره اواقاف محل، یک نسخه به اداره کل اوقاف استان مربوطه ، یک نسخه به اداره تحقیق مربوطه و یک نسخه به سازمان ارسال خواهد شد. سازمان نیز جهت کنترل و بازرسی، بودجه های واصله را مورد رسیدگی قرار داده و انطباق و عدم انطباق آن را با مقررات و دستور العمل های صادره ، به اداره اوقاف محل اعلام خواهد کرد.

ادارات تحقیق به موجب ماده ۱۴ قانون تشکیلات اوقاف و امور خیریه مکلفند هر ساله از متولیان و امناء وقف و ادارت اوقاف صورتحساب در آمد و هزینه موقوفات متصرفی را مطالبه نمایند . پس از رسیدگی در صورت صحت اسناد هزینه و عملکرد متولیان ، مفاصا‍ حساب صادر و به متولیان موقوفه مربوطه تسلیم نمایند . در صورت عدم صحت اسناد و عدم صدور مفاصا حساب ناشی از عمل متولی یا امین ، شعبه حسابرسی اداره ، موارد تخلف را جهت رسیدگی و عزل، ممنوعیت یا ضم امین ، به شعبه حقوقی تحقیق و اداره اوقاف محل اعلام می‌کند. ضمناً‌ ادارات تحقیق از متولیان منصوب واقف که در مظنه تعدی و تفریط نباشد صورت حساب هزینه بودجه را مطالبه نمی نمایند^[۱۸۵] .

بند دوم : تأیید صلاحیت وکیل متولی

یکی دیگر از موارد نظارت سازمان بر متولیان اعم از منصوب از جانب واقف یا سازمان اوقاف، تأیید صلاحیت وکلاء آن ها‌ است. به موجب قسمت اخیر ماده ۸۳ قانون مدنی، اگر در ضمن عقد وقف برای متولی شرط مباشرت نشده باشد وی می‌تواند برای بعضی از امور یا تمام امور مربوط به موقوفه وکیل بگیرد و این وکیل باید دارای اهلیت باشد و توانایی انجام امور موقوفه را به نحو احسن داشته باشد .

مرجع تشخیص اینکه وکیل مذبور دارای کفایت و توانایی لازمه می‌باشد یا خیر، سازمان ا وقاف و امور خیریه است ^[۱۸۶].

بر همین اساس در مطالعه انجام شده با تقاطع ابتدائی و راهنمائی شهر شیراز (رضائی، ١٣۸۰) نتیجه گرفتند که یک چهارم معلمان استرس شغلی بالا را تجربه می‌کنند و ‌معلم‌های مرد نیز نسبت به زنها استرس بالاتری داشتند. در مطالعه دیگری که ‌در مورد ‌معلم‌های مقاطع ابتدائی و متوسطه تهران صورت گرفت (وفائی ، ۱۳۷۹)، نشان داده شد که معلم های مقطع ابتدائی استرس بالاتری داشتند و منابع مهم استرس شامل:

عدم رسیدگی به شرایط اقتصادی و رفاهی فرهنگیان، برخوردار نبودن فرهنگیان ازشأن و منزلت اجتماعی لازم، تبعیض بین حرفه معلمی و سایر حرفه ها از لحاظ حقوق ماهیانه، و وجود شغل دوم در ‌معلم‌ها بوده است ، با توجه به مطالعات و نظریات محققین و کارشناسان مربوطه محیط کاری توام با آرامش، انگیزش و رفاه نسبی می‌تواند نقش به سزایی در سلامت روان و طول عمر بیشتر افراد، سازمان ها و جوامع داشته باشد که باید مورد توجه خاص قرار گیرد. هنگامی که کار بر اساس علاقه و از روی آگاهی و متناسب با شرایط روانی فرد انتخاب می شود بر کارایی و بهره وری وی می افزاید.رضایت از کار، رضایت از مدیریت و روابط حاکم، احساس امنیت شغلی، احساس مالکیت از جمله نیازهای روانی مؤثر در کیفیت روحی و روانی کارکنان است که وجود آن ها موجب بهره وری وارتقاء تولید و کیفیت می‌گردد.

همچنین پژوهشی نشان داد که ویژگی های کلی ای وجود دارند که افراد خاصی را نسبت به استرس در کار آسیب پذیر تر می‌سازند (دائم و وارما ، ۱۹۹۸:تراورز و کوپر ۱۹۹۶)

۲-۲-۱۱- سه خصلت شخصیتی افراد مستعد استرس

۱- شخصیت تیپ (آ) : پرستاران دارای شخصیت تیپ (آ) ،نا شکیبا و پرخاشگر هستند ،تمایل شدیدی به انجام شدن کارها و گرایش به قبول کار زیاد دارند . این پرستاران ،در تقابل با گروه دارای شخصیت تیپ (ب) هستند که نگرشی آسان گیر و راحت نسبت به زندگی دارند .

۲- شخصیت هایی که عوامل بیرونی بر آن ها کنترل دارند: این افراد ، به شدت بر این گمانند که نمی توانند بر مسائل مهمی که در زندگیشان رخ می‌دهد ،کنترل مناسبی داشته باشند . به همین دلیل وقتی با مشکلاتی روبه رو می‌شوند که باید به آن ها بپردازند ، احساس آسیب پذیری و عجز می‌کنند . این افراد بر خلاف معلمانی هستند که عوامل درونی بر آن ها ‌حاکم‌اند؛ یعنی افرادی که این اعتقاد را در خود تعمیم داده‌اند که دارای قدرتی درونی هستند که بر رویداد های مهمی که بر آن ها تأثیر می‌گذارد ،چیره می‌شوند . افرادی که عوامل بیرونی بر آن ها کنترل دارند ،مستعد استرسند ، چون احساس استرس در موقعیت هایی افزایش می‌یابد که از آن موقعیت ، نوعی تهدید استنباط می شود و شخص احساس می‌کند نمی تواند به درستی از عهده آن برآید. آن ها موقعیت را از آنچه که هست ، تهدید آمیزتر می بینند و به جای اینکه راهبردهایی اتخاذ کنند تا با موفقیت با آن موقعیت روبه رو شوند ،می‌گذارند تا منبع استرس تداوم یابد .

۳-شخصیت نوروتیک ؛ پرستارانی که شخصیت دارند ،شدیداً مستعد نگران شدن هستند .آن ها مدتی طولانی به مشکلاتی فکر می‌کنند که فرضی هستند و ممکن است با آن ها مواجه شوند . آنهایی که شخصیت نوروتیک دارند ، مستعد استرس هستند چون آستانه ی ذهنی آن ها در تهدید آمیز دیدن یک موقعیت ، پایین است . آن ها به ویژه تمایل دارند بدترین سناریو ها را در ذهن خود بسط دهند و فکر کنند که چطور به رویدادهای احتمالی و بعید خواهند پرداخت . در نتیجه ،بیشتر استرس آن ها از فکر کردن درباره ی موقعیت هایی که رخ نخواهند داد ،ناشی می شود .

۲-۲-۱۲- عوامل استرس شغلی در محیط کار

شرایط کاری ،تراکم کاری، ابهام نقش ، عدم امنیت شغلی، تعارض شغلی ، مسئولیت ، روابط با مافوق ، روابط با زیر دستان ، روابط با همکاران،تفاوت در روش های مدیریت منابع انسانی ،بدو ورود به محیط کار،ارزشیابی شدن به وسیله دیگران ، بازخورد عملکرد . (جمالفر ،۱۳۸۴)

۲-۲-۱۲-۱- شرایط کاری

عواملی چون شرایط نامطلوب کاری ، تند کارکردن ،تلاش طاقت فرسای فیزیکی ، ساعات بسیاری را در محیط کار گذراندن و پرکاری مفرط ، موجب اختلال در سلامت روانی می شود .کار خسته کننده و تکراری و محیط نامطلوب فیزیکی و روانی از جمله ، سروکار داشتن با افراد تندخو و همکاران پر خاشگر علاوه بر اختلال سلامت روانی موجب کاهش سلامت جسمانی نیز می شود . این افراد زودتر و بیشتر از افرادی دیگر به بیماری مبتلا می‌شوند و دیرتر بهبود می‌یابند.

۲-۲-۱۲-۲- تراکم کاری

بعضی افراد زمانی که خیلی نزدیک با دیگران کارمی کنند، احساس ناراحتی می‌کنند در حالی که اگر عده ای در کنار بقیه کار نکنند احساس تنهایی می‌کنند . در هر حالت تراکم (مثبت یا منفی ) می‌تواند باعث ایجاد استرس گردد.

۲-۲-۱۲-۳- ابهام نقش

اگر شخص اطلاع کافی از شغل و کاری که برعهده گرفته نداشته باشد بدین معنی که اهداف کاری وی چنانچه باید و شاید واضح و صریح نباشد و او نتواند با این اهداف و انتظارات خود ، همکاران و مسئولیت‌های محوله ارتباط درستی برقرار سازد، این حالت موجب بروز افسردگی ، کاهش اعتماد به نفس ، عدم (هورمون مهم بدن که نقش اساسی در تسریع و بهبود آسیب دیدگی دارد) کاهش فشار خون و میزان مصرف دخانیات گردد.ازآنجا که معلمان نسبت به انتقاد حساس هستند ،تعارض در نقش یا ابهام در نقش می‌تواند منبع قوی برای استرس باشد .

۲-۲-۱۲-۴- عدم امنیت شغلی

در شرایط فعلی دنیا هیچ شغلی دائمی نیست و حفظ و بقا آن بستگی به میزان فعالیت خود فرد دارد ولی عدم آگاهی از این موضوع موجب ترس از کنار گذاشته شدن لغو یا اتمام قرارداد موقت و بازنشستگی یکی از فشار های روانی است .

چنین حالتی موجب می شود فرد قبل ازآنکه به طور طبیعی از کار بازنشسته شود،احساس فرسودگی و کسالت روحی کند . ترس از تنزل مقام یا کنار گذاشته شدن در افراد که می‌داند به مدارج بالا و بالاترین سطح پیشرفت در کار خود رسیده اند بسیار شدیدتر است. این افراد به پر کاری می پردازند تا همچنان خود را در اوج نگهدارند و در عین حال می کوشند عدم احساس امنیت شغلی را مخفی کنند و بدین ترتیب بیش از پیش در معرض استرس قرار می گیرند .(انصاری ،۱۳۸۴)

۲-۲-۱۲-۵- مسئولیت

مسئولیت موجب استرس می شود وبه نحو چشمگیری به افسردگی، اضطراب و روانپریشی منجر می شود ، هر چه میزان مسئولیت فرد در مقابل دیگران بیشتر شود وی باید دقت و زمان بیشتری را در واکنش و برخورد با سایرین صرف کند و در نتیجه استرس نیز بیشتر خواهد شد . اضطراب افراد به میزان قابل توجهی با سیگار کشیدن،فشار خون ومیزان کلسترول خون در ارتباط است. خطر ابتلا به بیماری‌های مختلف جسمانی و روانی به افرادی که مسئولیتی را در قبال اشیاء بر عهده دارند به مراتب کمتر است . (جمالفر ،۱۳۸۴)

۲-۲-۱۲-۶- روابط با زیر دستان

دعوت به تقسیم کار و مشارکت می‌تواند در برخی از مدیران موجب بروز استرس از جمله احساس تنفر واضطراب گردد. برخی از عوامل در بروز این پدیده سهیم هستند که مهمترین آن ها عبارتند از :

۱- ناهماهنگی و ناهمسانی و ناتوانایی های فردی یا توقعاتی که از او می رود .

۲- ممکن است وی در معرض تعارض روانی قرار گیرد. مثلاَ در جزئی‌ترین کارها دخالت کند و هم انتظار ، مشارکت و تقسیم کار داشته باشند

این بند به وصف تعهدات ‌دولت‌های‌ عضو در تحقق حق‌های مندرج در میثاق می پردازد که فهم و شناخت آن، اهمیتی حیاتی برای محتوا و نیز اجرای میثاق به مثابه یک کل دارد.

کمیتۀ حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در تفسیر کلی شماره ۱۲ اعلام کرد با توجه به روح حاکم بر ماده ۵۶ منشور ملل متحد و مقررات خاص مواد (۲) و ۲۳ میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی « ‌دولت‌های‌ عضو باید نقش اساسی همکاری بین‌المللی را به رسمیت بشناسند و مطابق تعهداتشان نسبت به انجام اقدامات مشترک و مجزا برای دستیابی به تحقق کامل حق بر غذای مناسب عمل کنند. آنان باید هر زمان از تحریم های غذایی یا اقدامات مشابه که شرایط تهیه غذا و دسترسی به غذاهای دیگر کشورها را به خطر میاندازد اجتناب ورزند و غذا نباید به هیچ وجه به عنوان وسیله فشار اقتصادی و سیاسی استفاده شود.»^[۲۰۴]

همان‌ طور که قبلاً ذکر شد کمیتۀ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی دو روش خاص در ارتباط با ماهیت کلی تعهدات در چارچوب میثاق اتخاذ ‌کرده‌است:

الف) شیوه متمرکز بر تعهدات به وسیله و تعهدات به نتیجه

ب) شیوه متمرکز بر تعهدات به احترام، حمایت و ایفاء.^[۲۰۵]

گفتار اول – تعهد به وسیله و نتیجه

تعهد به وسیله آن است که متعهد و مکلف در حد امکانات موجود و در حقیقت در حد توان، به تدارک حق ذی حق متعهد خواهد شد اما در تعهد به نتیجه، متعهد مکلف به تدارک حق ذی حق است. این تکلیف و تعهد، قطعی است و به امکانات موجود تقید ندارد. در مفهوم تعهد به نتیجه، سخن از مطلق بودن حق در مقایسه با امکانات موجود است : یعنی برخلاف « تعهد به وسیله»، این حق ها باید بدون لحاظ قید « امکانات موجود» تضمین شوند.^[۲۰۶]

گفتار دوم – تعهد به احترام، حمایت و ایفا

دومین شیوه تحلیل که اعضای کمیته اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی برگزیدند نگریستن به تعهدات در قالب گونه شناسی سه وجهی است. مطابق این شیوه، تمام حقهای بشری متضمن سه شکل از تعهد برای دولت‌ها است یعنی تعهد به احترام، تعهد به حمایت و تعهد به ایفا. در تعهد به احترام، دولت به اجتناب از مداخله در آزادی شهروندان موظف می شود. حال آنکه در تعهد به حمایت، مکلف به بازداشتن دیگران در مداخله و در تعهد به ایفا، ملزم به انجام اقدامات ضروری در تأمین محتوای حق است.^[۲۰۷]

تعهد به ایفا یا اجرا نیز متشکل از تعهد به تسهیل و تعهد به فراهم کردن یا تأمین است.^[۲۰۸] نظر کمیته حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در تفسیر شماره ۱۲ در بند ۱۵ در این خصوص به شرح زیر اعلام شده است : « تعهد به رعایت برای دسترسی به غذای کافی مستلزم آن است که دولت های عضو از هر گونه اقدامی که به جلوگیری از دسترسی بی انجامد احتراز کنند. » تعهد به حمایت، مستلزم اتخاذ تدابیری است که تضمین می‌کند اشخاص و شرکت‌ها، دیگر افراد را از دسترسی به غذای کافی محروم نمی کنند. تعهد به ایفا بدین معنی است که اولاً دولت عضو باید به طور خودجوش، فعالانه در اقداماتی مشارکت کند که هدف از آن ها تقویت دسترسی اشخاص و بهره مندی از منابع و وسایل برای تضمین امرار معاش همچون امنیت غذایی است. ثانیاًٌ هنگامی که شخص یا گروهی به دلایل خارج از کنترل ایشان، قادر به بهره مندی از حق خویش بر غذای کافی یا وسایل موجود در اختیارشان نباشد، دولت ها ملزمند که آن حق را مستقیم تأمین کنند. این تعهد نسبت به قربانیان بلایای طبیعی یا سایر حوادث اعمال می شود.^[۲۰۹]

مبحث دوم – ماهیت تعهدات ناشی از حق بر غذا از منظر حقوق بین الملل بشردوستانه

حق رهایی از گرسنگی جزو حقوق بنیادین و تحت هر شرایطی حتی در بلایای طبیعی غیرقابل عدول است. این تعهدات سه وجهی حق غذا در حقوق بشردوستانه بین‌المللی نیز به شرح ذیل است:

گفتار اول – تعهد به احترام به حق غذا

بر تعهد به احترام در حق غذا در مخاصمات مسلحانه به وسیله مقررات حقوق بشردوستانه بین‌المللی از جمله منع استفاده از گرسنگی به عنوان روش جنگی تأکید شده است.

به علاوه محرومیت عمدی از غذا، تحت شرایطی خاص، جنایات تحت حقوق کیفری بین‌المللی را تشکیل می‌دهد (نسل زدایی، جنایات علیه بشریت و جنایات جنگی) جلوگیری از کمکهای غذایی، استفاده از مین های زمینی که منجر به عدم تولید مواد غذایی و ناتوانی در ارسال کمک های بشردوستانه می‌شوند و همچنین به کارگیری تحریمها علیه دولت دیگر، همگی از مصادیق بارز نقض حق تحقق غذا هستند.^[۲۱۰]

گفتار دوم – تعهد به حمایت از حق غذا

در مخاصمات مسلحانه، تعهد به حمایت، مستلزم آن است که دولت ها باید اقداماتی مناسب برای جلوگیری از غارت مواد غذایی و محروم کردن شهروندان از دسترسی به غذا توسط ‌گروه‌های مسلح و سایر بازیگران غیردولتی به کار بندند. عدم اقدام مناسب، تخطی از تعهد به حمایت محسوب می شود.

گفتار سوم – تعهد به تسهیل حق غذا

تعهد به تسهیل هم در شرایط اضطراری و هم در شرایط طبیعی به کار می رود. به عنوان مثال، بر اساس کنوانسیون چهارم ژنو ماده ۷۰ (۲) پروتکل اول الحاقی و ماده ۱۸ پروتکل دوم الحاقی با درنظرگرفتن تسهیلات عبور محموله های بشردوستانه در مخاصمات مسلحانه حقوق بشردوستانه بین‌المللی تعهد دولت‌ها به اجازه عبور آزادانه کمک های بشردوستانه و تسهیل کار نهادهای بشردوستانه و توزیع کمک‌‌های غذایی صراحتاً به رسمیت شناخته شده است. تخطی از این مواد، نقض حق غذا و تخلف از تعهد به تسهیل اعمال حق غذا محسوب می شود.

گفتار چهارم – تعهد به فراهم کردن حق غذا

این تعهد برای شرایط اشغال در ماده ۵۵ کنوانسیون چهارم ژنو مفصل بیان شده است. در ماده ۶۹ پروتکل اول الحاقی نیز این حق به تفصیل بیان و نیز تعهدات خاصی برای فراهم کردن غذای ‌گروه‌های خاص به ویژه زندانیان جنگی در مواد ۲۰، ۲۶، ۲۸ و ۴۶ کنوانسیون سوم ژنو و افراد بازداشتی در مواد۸۷ و ۸۹ کنوانسیون چهارم بیان شده است. در تعهد به فراهم کردن، زمانی که دولتی از اجرای تعهدات خود (تهیه غذا) ناتوان است کنوانسیون به آن دولت اجازه می‌دهد از جامعه بین‌المللی کمک بخواهد.

مبحث سوم – نقض حق بر غذا

۱-۴- سؤالات و اهداف تحقیق

سؤال اصلی تحقیق این است که آیا بین نوسانات قیمت نفت و بازده غیرعادی سهام می ­تواند رابطه­ای وجود داشته باشد؟

سؤالات فرعی برای دستیابی به جواب سؤال اصلی پژوهش؛ شامل موارد زیر ‌می‌باشد:

۱- آیا نوسان منفی قیمت نفت بر بازده غیرعادی سهام تأثیر می­ گذارد؟

۲- آیا نوسان مثبت قیمت نفت بر بازده غیرعادی سهام تأتیر می­ گذارد؟

هدف این تحقیق بررسی رابطه بین نوسانات قیمت نفت (متغیرمستقل) و بازده غیرعادی سهام (متغیر وابسته) است. بسته به رابطه بین این دو متغیر و اینکه این رابطه متقارن است یا نامتقارن، می­توانیم در برنامه­ ریزی­های اقتصادی برای جلوگیری از بروز بحران در بازار بورس اوراق بهادار استفاده کنیم.

۱-۵- فرضیه ­های تحقیق

الف) فرضیه اصلی:

نوسانات قیمت نفت با بازده غیرعادی سهام رابطه معنی­داری دارد.

اکنون برای رسیدن به نتیجه ‌در مورد فرضیه­ اصلی دو فرضیه فرعی بیان می­ شود که پس مورد آزمون قرار دادن این دو فرضیه؛ می­توانیم فرضیه اصلی را رد یا تأیید نماییم. شرط پذیرفتن فرضیه اصلی این ‌می‌باشد که یکی از فرضیه ­های فرعی تأیید شود.

ب) فرضیه ­های فرعی:

۱- نوسان منفی قیمت نفت با بازده غیرعادی سهام رابطه معنی­دار دارد.

۲- نوسان مثبت قیمت نفت با بازده غیرعادی سهام رابطه معنی­دار دارد.

۱-۶- کاربردهای متصور از تحقیق

با توجه به موارد ذکر شده در ارتباط با اهمیت موضوعِ بررسی قیمت نفت و اثرات آن بر بازار سرمایه، این تحقیق بر آن است تا با بررسی نوسانات قیمت نفت و اثرات آن بر بازده سهام و به طور خاص بر بازده غیرعادی سهام شرکت­های خصوصی سازی شده در بورس اوراق بهادار تهران و ارائه نتایج حاصله بتواند برای سازمان خصوصی سازی و سازمان بورس اوراق بهادار مفید باشد. همچنین با به دست آوردن نتایج آزمون فرضیه ­های فرعی تحقیق، یعنی میزان تأثیر کاهش یا افزایش قیمت نفت بر بازده غیرعادی سهام، راهنمایی برای سرمایه ­گذاران جهت اخذ تصمیمات مناسب برای سرمایه ­گذاری باشد. در واقع سرمایه گذاران با بهره گرفتن از نتایج این تحقیق می ­توانند درباره خرید سهام شرکت­هایی که در اولین سال‌های عرضه­ی عمومی سهام­شان در بورس هستند، تصمیم گیری نمایند.

اطلاعات مربوط به اثرات قیمت نفت بر بازده غیرعادی سهام، می ­تواند برای مدیران مالی شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مفید واقع شود تا با بهره گرفتن از نتایج این تحقیق بهترین راهکار را برای به کارگیری دارایی­ های مالی انتخاب نمایند.

۱-۷- روش انجام تحقیق

این تحقیق از نوع تحقیقات شبه تجربی و پس­رویدادی است و در حوزه­ تحقیقات اثباتی حسابداری و اقتصادی قرار دارد که با اطلاعات واقعی صورت ‌می‌گیرد. اطلاعات واقعی از گزارش­های مالی (صورت­های مالی و یادداشت­های پیوست) استخراج خواهد شد. این تحقیق از بعد مخاطب استفاده کننده از نوع تحقیقات کاربردی است و از بعد هدف از نوع تحقیقات توصیفی است که به شیوه همبستگی صورت ‌می‌گیرد. برای گروه­بندی شرکت­ها در صنایع مختلف، طبقه ­بندی بورسی در نظر گرفته شده است.

۱-۷-۱- روش و ابزار گردآوری اطلاعات

در این پژوهش برای جمع‌ آوری داده ها و اطلاعات، از روش کتابخانه‌ای استفاده می‌شود. در بخش کتابخانه‌ای، مبانی نظری پژوهش از کتب و مجلات تخصصی فارسی و لاتین گردآوری می‌شود و همچنین اطلاعات دریافتی از منابع اینترنتی استفاده شده است. جمع‌ آوری داده ­های پژوهش از طریق داده های شرکت‌های نمونه با مراجعه به صورت‌‌های مالی، یادداشت‌های توضیحی، گزارش‌های هفتگی و ماهنامه بورس اوراق بهادار و با بهره گرفتن از نرم افزارهای ره­آورد نوین و تدبیر پرداز انجام می‌شود.

۱-۷-۲- روش تجزیه وتحلیل داده ها

در این پژوهش با توجه به نوع داده ­ها و روش­های تجزیه و تحلیل موجود، از روش «داده ­های ترکیبی/تلفیقی» استفاده می­ شود. برای تجزیه وتحلیل اطلاعات نیز از مدل رگرسیون چند متغیره استفاده می­ شود، همچنین در راستای تحلیل نوسانات قیمت نفت از مدل تصحیح خطای برداری ساختاری استفاده می­ شود. داده ­های گردآوری شده با بهره گرفتن از نرم افزار Excel طبقه ­بندی شده و تمامی متغیرهای مورد نیاز برای تحلیل از همین نرم افزار محاسبه می­شوند. سپس تجزیه تحلیل­های آماری متغیرهای پژوهش به کمک نرم افزارهای «Eviews» و « JMulTi»انجام خواهد شد.

۱-۷-۳- قلمرو تحقیق (موضوعی، مکانی، زمانی):

• • قلمرو موضوعی: حوزه­ بحث و تحلیلِ موضوع این تحقیق، شامل بررسی رابطه­ بین نوسانات قیمت نفت و بازده غیرعادی سهام در بین شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ‌می‌باشد.

• • قلمرو مکانی: جامعه آماری در این پژوهش شامل شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ‌می‌باشد که سهام شرکت­های مذکور به طور مداوم در بورس اوراق بهادار تهران معامله شده باشند.

• قلمرو زمانی: دوره­ زمانی این تحقیق از سال ۱۳۸۸ الی ۱۳۹۲ هجری شمسی (یک دوره­ ۵ ساله) ‌می‌باشد.

۱-۸- ساختار تحقیق

هدف از انجام تحقیقات مقدماتی، حفظ آثار و علائم و جمع‌ آوری ادله­ی وقوع جرم، شناسایی، یافتن و جلوگیری از فرار یا مخفی شدن متهم است. به همین جهت، این مرحله از دادرسی کیفری، یکی از مراحل حساس و مهم فرایند رسیدگی است. علت اهمیت این مرحله نیز آن است که، به لحاظ زمانی، معمولاً مدت زمان زیادی از تاریخ وقوع جرم تا شروع تحقیقات نگذشته و احتمال این که ادله و آثار جرم از بین نرفته باشد، زیاد است.از این رو انجام تحقیقات در این مرحله، تاثیر زیادی در حفظ و جمع‌ آوری ادله و تشکیل پرونده­ای جامع و کامل جهت رسیدگی در دادگاه دارد.^[۸۷]

ماده ۹۲ قانون جدید نیز صریحاً مقرر می­ کند که:«تحقیقات مقدماتی کلیه­ جرایم بر عهده­ بازپرس است.» این ماده، همان مقرره­ی پیش‌بینی شده در شق «و» ماده ۳ قانون تشکیل، اصلاحی سال ۱۳۸۱ ‌می‌باشد، منتها باید توجه داشت که دادگاه کیفری استان به دادگاه کیفری یک، تغییر نام داده و میزان صلاحیت این دادگاه در رسیدگی به جرایم، افزایش پیدا ‌کرده‌است.^[۸۸]

با عنایت به صدر این ماده باید گفت که، تحقیقات مقدماتی کلیه­ جرایم اعم از این که در صلاحیت دادگاه کیفری یا دو و … باشد، بر عهده­ بازپرس است. با این حال در غیر جرایم موضوع ماده ۳۰۲ در صورت نبودن بازپرس، دادستان نیز دارای تمام وظایف و اختیاراتی است که برای بازپرس تعیین شده است.

تبصره­ی ماده ۹۲ حاوی یک نکته­ی مهم است که در قانون سابقه هم بی­سابقه بوده است. مطابق این تبصره: «در صورت عدم حضور بازپرس یا معذور بودن وی از انجام وظیفه و عدم دسترسی به بازپرس دیگر، در آن دادسرا در جرایم موضوع ماده ۳۰۲ این قانون، دادرس دادگاه به تقاضای دادگاه و تعیین رییس حوزه­ قضایی، وظیفه­ی بازپرس را فقط تا زمانی که این وضعیت باقی است، انجام می­دهد.»

از آنجا که مقام بازپرسی، یک صلاحیت عام برای انجام تحقیقات مقدماتی درخصوص کلیه جرایم را دارد. از سویی دیگر، گفته آمد که، مقام دادستان که بیطرف نبوده و در مقام مدعی العموم یکی از طرفین دعوا محسوب می­ شود، بازپرس بیطرفانه نه به انجام تحقیقات می ­پردازد. بدین سان برخلاف دادستان، این مقام می ­تواند، تحقیقات مقدماتی کلیه­ جرایم را در اختیار بگیرد.

بند دوم: وظایف بازپرس در حفظ آثار و ادله­ی وقوع جرم از امحاء و یا اخفاء

امروزه ، ضرورت توجه به حقوق بزه دیده ، و حقوق مادی و معنوی او، در فرایند کیفری بر کسی پوشیده نیست .حامیان حقوق بزه دیده بر این باورند که وی باید مورد حمایت و کمک رسانی قرار گیرد . دولت ها و نهاد های مدنی ، باید در ارائه کمک و خدمت رسانی به وی حد اکثر تلاش خود را بنمایند تا خسارت روحی و مادی وی جبران شود .

با این وجود نباید از طرف دیگر دعوای کیفری ، یعنی متهم غافل ماند و به بهانه جبران حقوق بزه دیده حقوق وی را پایمال کرد . این مهم تنها با تفکیک دقیق جایگاه هر کدام از این دو طرف و مقامات تعقیب و تحقیق در دادسرا ، محقق می شود.^[۸۹]

همان گونه که گفته شد، با توجه به ماده ۹۰ و ۹۲ تحقیقات مقدماتی برای حفظ آثار و ادله­ی جرم از امحا یا اخفا ‌می‌باشد و این مهم، در کلیه­ جرایم، از وظایف بازپرس ‌می‌باشد. حال باید دید که قانون‌گذار در قانون جدید به چه ترتیب و به چه نحو این حکم را تحقق بخشیده است.

ماده ۹۴ قانون جدید در مقام بیان لزوم وجود سرعت در تحقیقات مقدماتی مقرر می­ کند:

«تحقیقات مقدماتی باید به سرعت و به نحو مستمر انجام شود و ایام تعطیل مانع انجام آن نیست.» تسریع در دادرسی که یکی از اصول حاکم بر رسیدگی عادلانه محسوب می­ شود، در قانون جدید نیز مورد توجه صریح مقنن قرار گرفته است. ماده ۶۱ قانون سابق مقرر می­کرد که، تحقیقات مقدماتی باید سریع انجام شود و تعطیلات مانع از انجام تحقیقات نمی­ شود. در ماده ۹۴ قانون جدید، الزام استمرار داشتن تحقیقات مقدماتی در کنار سرعت در این تحقیقات اضافه شده است.^[۹۰]

اقداماتی که از سوی بازپرس به عمل می ­آید، زمانی مفید خواهد بود که در وقت مناسب و با سرعت لازم شروع و خاتمه یابد. ‌بنابرین‏ بازپرسی که عهده­دار امر تحقیق است باید از به تعویق انداختن هر گونه تحقیقی که ضرورت آن احساس می­ شود، اجتناب ورزد. تردیدی وجود ندارد که سرعت در رسیدگی کیفری آن گاه به نتیجه­ مطلوب خواهد رسید که با دقت همراه باشد و این نکته، هیچگاه، نباید فدای سرعت گردد.

در کنار لزوم سریع و فوری بودن انجام یافتن تحقیقات، ماده ۹۵ قانون جدید تأکید می­ کند:

«بازپرس، مکلف است برای جلوگیری از امحای آثار و علایم جرم، اقدامات فوری را به عمل آورد و در تحصیل و جمع‌ آوری ادله وقوع جرم تأخیر نکند.»

مشابه این ماده در قانون آیین دادرسی کیفری ۱۲۹۰ پیش‌بینی شده بود و ضمانت اجرای آن، محکومیت انتظامی از درجه­ سه به بالا بود. در قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۷۸ نیز در ماده ۴۰، شبیه این ماده مقرر شده بود که فاقد ضمانت اجرا بود. این ماده نیز به وجهی از ضرورت تسریع در انجام تحقیقات اشاره دارد ولی از آنجا که با هدف جلوگیری از امحای آثار جرم و سرعت در تحصیل و جمع‌ آوری ادله­ی وقوع جرم است، در تبصره­ی ماده ۱۰۶ قانون جدید، ضمانت اجرای انتظامی تا درجه­ چهار برای آن پیش‌بینی شده است.

پرسشی که در این خصوص مطرح می­ شود آن است که، آیا لازم و ضروری است که شخص بازپرس در تحقیقات مقدماتی شرکت کند و یا اینکه انجام این موضوع را می ­تواند با شروط یا قیودی به ضابطان واگذار کند؟

ماده ۹۸ قانون جدید پاسخ این پرسش را بدین گونه می­دهد:

«بازپرس باید شخصاً تحقیقات و اقدامات لازم را به منظور جمع‌ آوری ادله­ی وقوع جرم به عمل آورد، ولی می ­تواند در غیر جرایم موضوع بندهای الف، ب، پ و ت ماده ۳۰۲ این قانون، تفتیش، تحقیق از شهود و مطلعان، جمع‌ آوری اطلاعات و ادله­ی وقوع جرم و یا هر اقدام قانونی دیگری را که برای کشف جرم لازم بداند، پس از دادن تعلیمات لازم به ضابطان دادگستری ارجاع دهد که در این صورت، ضمن نظارت، چنانچه تکمیل آن ها را لازم بداند، تصمیم مقتضی اتخاذ می­ کند.

‌بنابرین‏ و با توجه ‌به این ماده، در ارجاع تحقیقات به ضابطان بازپرس، عملاً با ۲ محدودیت روبرو ‌می‌باشد:

یکم این که، بازپرس باید قبل از ارجاع انجام تحقیقات به ضابطان، تعلیمات لازم را به ضابطان بدهد و بعد از آن، اقدام به ارجاع امر به ضابطان نماید. منتها باز هم، مشکل اینجا است که ضمانت اجرای خاصی برای تخلف از این حکم برای بازپرس معین و مشخص نشده است.

محدودیت و قید دوم در ارجاع تحقیقات برای جمع‌ آوری ادله و جلوگیری از امحا و یا اخفای این آثار و ادله، این است که جرم صورت گرفته از جرایم موضوع بندهای الف، ب، پ و ت ماده ۳۰۲ نباشد.

پرسش دیگری که ‌می‌توان مطرح نمود این است که اگر بازپرس در ضمن تحقیق از یک جرم به جرم دیگری برخورد چه تکلیفی، احیاناً، بر ذمه دارد؟

۲-۳-۲٫تحقیق‌های خارجی

فازاری و همکاران (۱۹۸۸)، به بررسی نقش محدودیت‌های مالی در تعیین سرمایه‌گذاری شرکت‌های تولیدی پذیرفته شده در بورساوراق بهادار نیویورک پرداختند. سپس شرکت‌ها را بر مبنای سیاست‌های تقسیم سود طبقه بندی ‌نمودند و فرض کردند که شرکت‌های با نسبت بالاتر سودتقسیمی، کمتر در معرض محدودیت‌های مالی قراردارند. یافته های آن‌ ها نشان داد که جریان نقدی ‌بر سرمایه‌گذاری شرکت‌های با سود تقسیمی کمتر،نسبت به شرکت‌های با سود تقسیمی بیشتر، موثرتراست. یافته ها فرض تاثیر جریان نقدی بر سرمایه‌گذاری شرکت به دلیل نارسایی‌های بازار سرمایه ‌را تقویت می‌کند.

پاولینا و رنبوگ^[۵۸] (۲۰۰۵)، در پژوهشی به بررسی این موضوع پرداختند که آیا هزینه های نمایندگی عامل ایجاد حساسیت سرمایه‌گذاری- جریان‌های نقدی می‌باشد یا نامتقارن بودن اطلاعات در بروز این حساسیت مؤثر است. بدین منظور با بهره گرفتن از نمونه‌ای بزرگ متشکل از شرکت‌های بازار بورس اوراق بهادار لندن که دارای حساسیت سرمایه‌گذاری بالا نسبت به جریان‌های نقدی بودند، دریافتند هزینه های نمایندگی ناشی از جریان‌های نقد مازاد در این شرکت‌ها عامل اصلی ایجاد این حساسیت و بیش سرمایه‌گذاری‌ها بوده است. آنان همچنین، عدم تقارن اطلاعاتی را به عنوان عامل ایجاد کم سرمایه‌گذاری‌ها معرفی نمودند.

لی^[۵۹] (۲۰۰۷)، نقش حسابداری محافظه‌کارانه در تصمیم‌گیری‌های مالی شرکت‌ها را بررسی کردند.وبه آزمون رابطه بین محافظه‌کاری حسابداری و انعطاف‌پذیری مالی پرداخت. نتایج نشان داد شرکت‌های با درجه بالاتر محافظه‌کاری حسابداری، انعطاف کمتری از جنبه حساسیت جریان وجه نقد سرمایه‌گذاری دارند. به گفته‌‌ای با افزایش محافظه کاری ‌در گزارشگری مالی، حساسیت جریان وجه نقد سرمایه‌گذاری نیز افزایش می‌یابد.

آگکا و موزومدار^[۶۰] (۲۰۰۸)، به بررسی اثر نقایص بازار سرمایه بر حساسیت سرمایه‌گذاری جریان‌های نقدی پرداختند و نتیجه گرفتند که در شرکت‌هایی که با محدودیت‌های تامین مالی بالاتری روبه رو هستند، حساسیت سرمایه‌گذاری به جریان‌های نقدی داخلی بیشتر است.

کالاتزیس و همکاران^[۶۱] (۲۰۱۰)، درپژوهشی مستقیما به موضوع تاثیر نظام راهبری شرکتی بر محدودیت‌های مالی پرداختند. آنان نتیجه گرفتند که تمرکز حقوق مالکانه و کنترل بالاتر، موجب محدودیت‌های مالی بیشتر می‌گردد.

دوچین و همکاران^[۶۲] (۲۰۱۰)، به بررسی اثر بحران‌های مالی بر تصمیمات سرمایه‌گذاری شرکت‌ها پرداخته و دریافتند که با افزایش هزینه تامین مالی خارجی، شرکت‌ها برای تامین مالی پروژه های سرمایه‌گذاری به جریان‌های نقدی داخلی رو آورده و در نتیجه، حساسیت سرمایه‌گذاری به جریان‌های نقدی داخلی افزایش می‌یابد.

کو و هونگ^[۶۳] (۲۰۱۲)، به بررسی تاثیر حقوق مالکانه خانوادگی برحساسیت سرمایه گذاری-جریان نقدی پرداختند. نتایج نشان می‌دهد کنترل خانوادگی باعث کاهش کاهش حساسیت سرمایه گذاری-جریان نقدی توسط کاهش مشکلات اطلاعات نامتقارن می‌شود.

فرانسیس و همکاران (۲۰۱۳)، به بررسی تاثیر راهبری شرکتی بر ضریب حساسیت سرمایه‌گذاری- جریان نقدی در بازارهای در حال ظهور پرداختند. نتایج مطالعه آن‌ ها نشان می‌دهد که، ساختارهای راهبری شرکتی قوی موجب کاهش اتکا به جریان‌های نقدی داخلی و کاهش محدودیت مالی می‌شود.

سیتهی پونپانچ (۲۰۱۳)، به بررسی تاثیر ساختار حقوق مالکانه بر حساسیت سرمایه گذاری- جریان نقدی در بورس تایلند پرداخت. نتایج وی نشان می‌دهد که، حقوق مالکانه خانوادگی و نهادی موجب کاهش حساسیت سرمایه‌گذاری- جریان نقدی می‌شود. همچنین، سرمایه‌گذاری شرکت‌های متعلق به مؤسسات مالی موجب کاهش اتکا به جریان‌های نقدی داخلی می‌شود و یادآوری می‌کند که مؤسسات مالی می‌توانند مشکلات اطلاعات نامتقارن بین شرکت و بازار سرمایه را کاهش دهد. علاوه بر این، حقوق مالکانه دولتی موجب افزایش حساسیت سرمایه گذاری- جریان نقدی می‌شود. در نهایت وی عنوان می‌دارد، هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان از مشکلات بیش سرمایه‌گذاری بالقوه شرکت‌ها در تایلند پس از بحران مالی سال ۱۹۹۷ باشد. به طور کلی نتایج وی از فرضیه مشکل نمایندگی جریان‌های نقدی آزاد حمایت می‌کند.

دینگ و کیان^[۶۴] (۲۰۱۴)، به بررسی تاثیر حقوق مالکانه مدیریتی برحساسیت سرمایه گذاری- جریان نقدی پرداختند. نتایج نشان می‌دهد که حقوق مالکانه مدیریتی موجب کاهش حساسیت سرمایه‌گذاری- جریان نقدی می‌شود و در نتیجه محدودیت‌های مالی شرکت کاهش می‌یابد.

پالای گوروا^[۶۵] (۲۰۱۴)، تاثیر ساختار حقوق مالکانه را بر ریسک شرکت بررسی کرد. نتایج تحقیق وی نشان می‌دهد که بین حقوق مالکانه بزرگ‌ترین سهامدار و حقوق مالکانه نهادی با ریسک سرمایه‌گذاری رابطه مثبتی وجود دارد. از سوی دیگر، بین حقوق مالکانه خانوادگی و ریسک‌پذیری شرکت رابطه‌ منفی وجود دارد.

جدول ۲-۲٫ خلاصه تحقیق‌های داخلی

نتیجه
سال تحقیق
محقق

(محققان)

ردیف
بین اندازه، ارزش افزوده، نسبت سود تقسیمی شرکت وحساسیت سرمایه‌گذاری- جریان نقدی ارتباط مثبت وجود دارد، ولی بین سابقه فعالیت شرکت و حساسیت سرمایه گذاری- جریان نقدی رابطه‌ای وجود ندارد.
۱۳۸۴
حسین‌پور
۱
یک رابطه مثبت خطی و معنادار بین دو عامل تمرکز مالکیت و بازدهی شرکت‌ها و عدم وجود هر گونه رابطه معنادار بین مالکیت متمرکز و ارزش شرکت‌ها وجود دارد. اثرات نوع مالکیت نشان می‌دهد که بر خلاف رابطه معکوس بین بازده سهام و نسبت مالکیت دولتی، رابطه بین نسبت مالکیت انفرادی، شرکتی و خصوصی با بازدهی، مستقیم و معنادار است. این درحالی است که متغیر تمرکز مالکیت همچنان ‌در کلیه مدل‌ها دارای رابطه خطی مستقیم با بازده سهام بوده است. آزمون رابطه نوع مالکیت با ارزش شرکت نیز به نتایج مشابهی با آنچه ‌در مورد بازدهی عنوان گردید، منجرشد.
۱۳۸۸
محمدی و همکاران
۲

۲-الف-۱-۱ تعریف دولت فدرال

یکی از تعاریف رایج، تعریف دولت فدرال آمریکا است که نخستین بار در سال ۱۹۷۷ مطرح و در سال ۱۹۹۷ با تغییراتی اندک مجدداً ارائه شد ( هالاهان و کافمن^۲، ۲۰۰۳ ). در این تعریف آمده است:” ناتوانی یادگیری خاص عبارت است از وجود اختلال در یک یا بیش از یک فرایند روان شناختی پایه که در فرایند درک یا کاربرد زبان شفاهی یا نوشتاری نقش دارد. این اختلال موجب بروز نقص در توانایی افراد در گوش دادن^۳ ، فکر کردن^۴ ، صحبت کردن^۵، خواندن^۶ ، نوشتن^۷ ، هجی کردن^۸ یا محاسبات ریاضی^۹ می‌گردد . این اصطلاح شرایطی چون معلولیت های ادراکی^۱۰، آسیب مغزی^۱۱ ، اختلال جزیی در کارکرد مغز ^۱۲ ، نارساخوانی ^۱۳ و زبان پویشی تحولی را شامل می شود “.

1. 1. Samuel Kirk

1. 1. Hallahan & Kauffman

1. 1. listening

1. 1. thinking

1. 1. speaking

1. 1. reading

1. 1. writing

1. 1. spelling

1. 1. mathematical calculations

1. 1. perceptual handicaps

1. 1. brain injury

1. 1. minimal brain dysfunction

1. dyslexia

این اصطلاح ‌در مورد کودکانی که مشکلات یادگیری آن ها از ناتوانی های حرکتی، بینایی یا شنوایی، عقب ماندگی ذهنی، آشفتگی های هیجانی، فقر محیطی، فرهنگی یا اقتصادی ناشی می شود، به کار برده نمی شود.

۲-الف-۱-۲ تعریف انجمن مشترک ملی برای ناتوانی های یادگیری

انجمن مشترک ملی برای ناتوانی های یادگیری ^۱(۱۹۸۸) تعریف زیر را برای ناتوانی های یادگیری ارائه داده است: ” ناتوانی یادگیری اصطلاحی عام است که به گروهی ناهمگن^۲ از اختلال ها اشاره دارد که به صورت مشکلات معنا دار در اکتساب^۳ و کاربرد شنیدن، صحبت کردن، خواندن، نوشتن، استدلال^۴ یا توانایی‌های ریاضی بروز می‌کند. این اختلال ها ذاتی و درونی اند، فرض بر این است که از اختلال در کارکرد سیستم اعصاب مرکزی ناشی می‌شوند و احتمال وقوع آن ها در تمام دوران زندگی وجود دارد. مشکل در خود نظم دهی، ادراک اجتماعی و تعامل اجتماعی ممکن است با ناتوانایی یادگیری همراه باشد، ولی ایجادکننده آن نیست. اگرچه ممکن است ناتوانی یادگیری با سایر معلولیت ها ( برای مثال: آسیب حسی، عقب ماندگی ذهنی و آشفتگی هیجانی شدید ) یا عوامل بیرونی ( برای مثال: تفاوت های فرهنگی ،آموزش ناکافی یا نامناسب ) همراه باشد. ولی نتیجه این شرایط یا عوامل نمی باشد.”

اختلال در کارکرد اعصاب مرکزی، اختلال کارکردی عصب روان شناختی نیز نامیده می شود. منظور از این اصطلاح این است که سیستم اعصاب و مغز به لحاظ ساختاری آسیب ندیده اند ولی کارکرد آن ها در کودکان با ناتوانی یادگیری با کودکان بدون ناتوانی یادگیری تفاوت دارد .

1. 1. national joint committee for Learning Disabilities

1. 1. heterogeneous

1. 1. acquisition

1. reasoning

۲-الف-۱-۳ تعریف و طبقه بندی

مفهوم ناتوانی یادگیری از حیطه های مختلفی چون پزشکی، روان شناسی و آموزش و پرورش تاثیر گرفته است. تعاریف اولیه بر عوامل عصب شناختی و تعاریف اخیر بر سازه‌های تحصیلی^۱ تأکید دارد. به رغم تفاوت هایی که بین تعاریف جاری وجود دارد اغلب آن ها در مواردی که در پی می‌آیند مشترکند:

– وجود تفاوت معنادار بین سطح پیشرفت واقعی^۲ و مورد انتظار^۳

– وجود مشکل در انجام تکالیف تحصیلی و یادگیری

– وجود اختلال در فرایند های روان شناختی پایه

– نارسایی در کارکرد سیستم اعصاب مرکزی

– عدم وجود عقب ماندگی ذهنی، اختلالات هیجانی، فقر محیطی، معلولیت های حسی یا ناتوانی های جسمانی( میین، ۱۹۹۶ ) .

1. 1. academic constructs

1. 1. actual achievement

1. expected

ناتوانی یادگیری را می توان در دو طبقه کلی قرار داد: ناتوانی های یادگیری تحولی^۱ و ناتوانی های یادگیری تحصیلی^۲ .پژوهشگرانی که از دیدگاه عصب روان شناختی / تحولی به ناتوانی های یادگیری می نگرند به دنبال علل زیر بنایی مشکلات دانش آموزان در یادگیری اند. اختلال های عصب روان شناختی / تحولی^۳ شامل اختلال های زیست شناختی / ژنتیکی^۴ ، ادراکی – حرکتی، دیداری، شنیداری، حافظه و توجه است. ( کاوالی، فورنس و بندر^۵ ، ۱۹۸۷ ). پژوهشگرانی که از جنبه پیشرفت تحصیلی به ناتوانی یادگیری توجه می‌کنند، مشکلات دانش آموزان را در رابطه با محتوا و فرایند های درگیر در یادگیری موضوع های تحصیلی بررسی می‌کنند. همچنین متغیرهای دیگری نیز بر مهارت تحصیلی تاثیر می‌گذارند. زبان، خواندن، نوشتن، هجی کردن، ریاضیات و کارکردهای اجرایی^۶ از جمله ی این متغیرها به شمار می‌آیند ( آدلمن و تایلور^۷ ، ۱۹۹۳ ؛ لنز ، الیس واسکانلون^۸ ، ۱۹۹۶ ؛ استرومسکی^۹ ، ۱۹۹۷ ). از دیدگاه عصب روان شناختی / تحولی، کودکان با ناتوانی یادگیری با مجموعه ای از مشکلات مربوط به پردازش اطلاعات وارد مدرسه می‌شوند. ناتوانی های یادگیری تحولی، مشکلات توجه، حافظه، اختلال در تفکر و کاربرد زبان را شامل می شود. این مشکلات به ندرت قبل از ورود به مدرسه مشخص می‌شوند، زیرا اغلب کودکان قبل از ورود به مدرسه با تکالیفی که مستلزم به کارگیری مهارت های تحصیلی است سروکار ندارند، در نتیجه این مشکلات به مدرسه کشیده می‌شوند ( والری^۱۰ ، ۱۹۹۲ ). و به ایجاد ناتوانی های یادگیری تحصیلی در خواندن، ریاضیات، نوشتن یا هجی کردن منجر می‌شوند ( لیون ، ۱۹۹۴ ) .

1. 1. peve lopmental leaming disahlities

1. 1. academic achievement learning disabilities

1. 1. neuropsychological/ developmental

1. 1. biological/ geneticaldisorders

1. 1. Kaval,Forness & Bender

1. 1. executive functions

1. 1. Adelman & Taylor

1. 1. Lenz,Ellis & Scanlon

1. 1. Sturomski

1. Wolery

از دیدگاه عصب شناختی / تحولی، ناتوانی یادگیری در فرد ریشه دارند نه در محیط. ‌بنابرین‏ اولین فرضیه در باره این افراد وجود آسیب مغزی و اختلال در کارکرد یا ساختار مغز است. از این دیدگاه این مشکلات می‌توانند در مهارت های تفکر، حافظه و توجه اختلال ایجاد کنند. ( کرک، گالا گرو آناستازیو^۱ ، ۲۰۰۰ ) از دیدگاه آموزشی اختلال در زبان شفاهی، اختلال در خواندن، اختلال در نوشتن و اختلال در ریاضی از ناتواتی های یادگیری مهم به شمارمی رود.

۲-الف-۱-۴ شیوع

• مدل­های تعارض کار-خانواده:

در ادبیات تحقیق، تعارض کار-خانواده به عنوان نوعی ریزش منفی درنظر گرفته می­ شود که در اثر تبادل نگرش­ها و رفتارهای بین دو حوزه کار و خانواده ایجاد می­گردد و موجب تقاضاهای رقیب و متعارض می­گردد (رستگارخالد، ۱۳۸۵).

این تقاضاها می ­تواند مستقیم باشند، از قبیل نیاز به ایفای همزمان دو نقش (خواسته شدن از شخص برای رسیدگی و مراقبت از فرزند بیمارش در طول زمان کار) یا اینکه غیرمستقیم باشند (مانند نگرانی درباره حال فرزند بیمار در حالی که فرد به انجام وظایف شغلی خویش مشغول است). به همین اعتبار در چند دهه اخیر تحقیقاتی درباره علل و پیامدهای تعارض بین کار و خانواده در حوزه پژوهش­های رفتارسازمانی و منابع انسانی انجام شده است که از یک سو سیاست­ها و خط مشی­هایی در زمینه مدیریت این تنش­های نقشی در حوزه منابع انسانی سازمان­ها فراهم آورده است و از سوی دیگر به ارائه مدل­هایی تجربی تبیین پیشایندها، فرایندها، سازوکارها و پیامدهای بروز این نوع تعارش در رابطه متقابل کار-خانواده و به ویژه تأثیر آن بر رضایت زناشویی و رضایت شغلی منتهی شده است (کونولی^[۱۱۸]، ۲۰۰۰).

انواع مدل­های تعارض کار-خانواده به سه دسته کلی تقسیم ‌شده‌اند و در هر گروه نظریاتی ارائه شده است. دسته­های کلی دربردارنده مدل های عمومی، مبتنی بر حمایت اجتماعی و مدل­های مبتنی بر تقاضاها و انتظارات نقش­های کاری و خانوادگی است (رستگارخالد، ۱۳۸۵).

• • 1. مدل اول: چهار دسته نظریه مدل­های عمومی

       1. نظریه ناسازگاری فشار نقش­های کار-خانواده گرینهاوس و بیوتل

گرینهاوس و بیوتل^[۱۱۹] (۱۹۸۵) (به نقل از امیرسالاری، ۱۳۸۶) مدلی برای تبیین تعارض کار-خانواده با تأکید بر منابع آن در قلمرو نقش­های کاری و خانوادگی ارائه کرده ­اند. این مدل از چند جزء اصلی شامل منابع تعارض در قلمرو کار، منابع تعارض در قلمرو خانواده و انواع اصلی تعارض کار-خانواده تشکیل شده است. منطق اصلی این فرض است که هر ویژگی نقش بتواند بر تعهدزمانی-فشار یا رفتار شخص در نقش تأثیر گذارد، موجب تعارض بین آن نقش و نقش دیگر خواهد شد. این فرض نتیجه ای از قضایای اصلی ذیل است.

قضایای اصلی مدل:

۱-قضیه نخست این است که وجود فشارهای همزمان از سوی هردو سوی نقش­های کاری و خانوادگی، وقوع تعارض کار-خانواده را تشدید می­ کند و چون بروز تعارض کار-خانواده غالبأ نتیجه حضور دو نقش متضاد از سوی قلمروهای کاری و خانوادگی است، لذا می­بایست اثرات فشارهای کاری و خانوادگی بر تعارض کار-خانواده به طور مشترک بررسی شود. بدین ترتیب علی­رغم تداخل فعالیت­های کاری با فعالیت­های خانوادگی شخص، چنان­چه فشار زیادی برای مشارکت وی در فعالیت­های خانوادگی نباشد، احتمالأ احساس تعارض کار-خانواده کمتری خواهد کرد. درحالی که به موازات وجود و افزایش فشار ناشی از انتظارات شخص یا انتظارات دیگر فرستندگان نقش فرد، احساس تعهد بیشتری نسبت به فعالیت­های خانوادگی می­ نماید و فشارهای متضاد و تعارض کار-خانواده به طور برابر شدت ‌می‌گیرد (گرینهاوس و بیوتل، ۱۹۸۵) (به نقل از رستگارخالد، ۱۳۸۵).

۲-در قضیه دوم گرینهاوس و بیوتل عنوان ‌می‌کنند که خودپنداره^[۱۲۰] شخص از الزامات نقش، منبع مهمی برای فشار درون قلمرو نقش معینی است. انتظارات شخص از دو جنبه اهمیت دارند، نخست از این جهت که انتظارات و ارزش-های یک فرد می ­تواند به رفتار نقش او شکل دهند. دوم اینکه اختلاف بین انتظارات فرد و انتظارات دیگران در قلمرو نقش معینی می ­تواند افزایش یابد و احتمالأ به تعارض کار-خانواده منجر شود؛ ‌بنابرین‏ خودپنداره شخص شامل باورها، ارزش‌ها، احساسات و ادراکات فرد منبع عمده­ای برای فشار محسوب می­شوند، به عنوان مثال اشخاصی که مدت زمان زیادتری را به کار می­پردازند و خود را در معرض تعارض کار-خانواده قرار می­ دهند، غالبأ کسانی هستند که از خود تقاضاهای بیشتری در کار دارند. ۳-در قضیه سوم آن ها اظهار می­دارند که برجستگی نقش^[۱۲۱] بر رابطه بین فشار نقش و تعارض کار-خانواده تأثیر می­ گذارد فشارهای ناشی از نقش معین را تشدید می­ کند. بدین ترتیب با برجسته شدن هویت شغلی یا خانوادگی فرد، وی به آن نقش یا هویت تعهد بیشتری می­یابد و نسبت به ایفای آن از سطوح بالاتری از انگیزش برخوردار می­گردد و نسبت به فشارهای محیطی در آن نقش حساس­تر شده و موفقیت­ها و پاداش­های مربوط به آن نقش برای وی بسیار مهم می­گردد. در نتیجه تعهدزمانی بیشتری نسبت به آن نقش پیدا می­ کند، این وضع سبب بروز فشارهایی می­ شود که می ­تواند باعث برخورد آن نقش با نقش­های دیگر فرد شود. ۴-آن ها در قضیه چهارم مطرح ‌می‌کنند که تعارض کار-خانواده زمانی تشدید می­ شود که برای عدم تبعیت از تقاضاهای نقش مجازات­هایی وجود داشته باشد، زیرا فقدان مجازات ممکن است فشار برای انجام تقاضاهای نقش را کاهش دهد؛ ‌بنابرین‏ ویژگی­های محیطی ای که احتمال مجازات را برای عدم تبعیت از تقاضاهای نقش کاهش می­ دهند، احتمالأ تأثیر فشار نقش را نیز بر تعارض مبتنی بر زمان، فشار و رفتار ضعیف ‌می‌کنند (گرینهاوس و بیوتل، ۱۹۸۵) (به نقل از امیرسالاری، ۱۳۸۶).

گرین هاوس و بیوتل در این قضیه به تأثیر عامل جنسیت^[۱۲۲] بر رابطه مجازات-تعارض می­پردازند. به نظر آنان مردان به طور سنتی مجازات شدیدتری برای عدم تبعیت از تقاضاهای نقش کاری در مقایسه با تقاضاهای نقش خانوادگی تجربه ‌می‌کنند و زنان برعکس؛ زیرا مجازات­های نقش کاری بسیار صریح و واضح هستند، اما مجازات­های خانوادگی، آشکار و فوری نیستند. در صورت عدم تبعیت از نقش، منبع مجازات فقط برای فرستندگان نقش مهم نمی­باشند، بلکه انتظارات و ادراکات فرد از الزامات نقش می ­تواند منبعی برای مجازات باشد. انتظار می­رود به فرض ثابت بودن سایر شرایط، اشخاصی که در معرض مجازات­های شدیدتر در هر دو نقش کاری و خانوادگی هستند، برای گرفتار آمدن به تعارض کار-خانواده مستعدتر هستند.

۱ – ۶ – قلمرو تحقیق

این تحقیق در قلمرو زمانی شش ماهه اول سال ۱۳۹۳، با موضوعیت تاثیر شیوه های تصمیم گیری مدیران بر عملکرد سازمان انجام گردیده است .

۱ – ۷ – قلمرو زمانی و مکانی انجام تحقیق

این تحقیق در منطقه استان البرز، کرج، هشتگرد و در مجموعه های فرمانداری شهرستان ساوجبلاغ ، بخشداری مرکزی ، بخشداری چندار ، بخشداری چهار باغ ، شهرداری گلسار، اداره امور اقتصادی و دارایی منطقه ، اداره تعاون ، کار و رفاه اجتماعی منطقه ، اداره مدیریت بحران ، کمیسیون بانوان شهرستان و همچنین بخش ها و نهاد های خصوصی شورای اسلامی شهرستان ساوجبلاغ ، شورای اسلامی بخش مرکزی ، شرکت طب راماز و سازمان طرح ترافیک انجام شده است.

۱ – ۸ – تعریف واژها و اصطلاحات تخصصی

عوامل روانشناختی:

مشارکت انسان در پدیده تصمیم- گیری روشن است. عواملی از قبیل شخصیت تصمیم گیر، توانایی های او، تجربیات، درک، ارزشهاو نقش او از جمله عوامل مهم در تصمیم گیری می‌باشند.

عوامل فرهنگی:

محیط دارای لایه‌های فرهنگی متعددی است که به نام فرهنگ منطقه، فرهنگ کشور و فرهنگ جهانی خوانده می شود. همچنین فرهنگ خود سازمان نیز باید در نظر قرار گیرد. این فرهنگ‌ها بر تصمیم فردی و یا سازمانی ما در قالب هنجارهای مورد قبول جامعه، رویه ها و ارزش‌ها تاثیر می‌گذارند.

تصمیم گیری در شرایط اطمینان:

این نوع تصمیم گیری برای زمانی است که کلیه متغیرهای مؤثر موجود در آن ثابت فرض شوند. به زبان دیگر تصمیم گیرنده نتیجه تصمیم را می‌داند. مدلسازی برای این شرائط از تصمیم گیری بیشتر بر اساس مدل‌های ریاضی و مشخص مانند تجزیه و تحلیل هزینه-منفعت، مدل‌های کلاسیک بهینه سازی، کنترل موجودی، برنامه ریزی خطی است.

تصمیم گیری در شرایط عدم اطمینان:

این بخش خود به دو حالت تصمیم گیری در حالت عدم اطمینان کامل و تصمیم گیری در شرائط ریسک تقسیم می‌گردد.

تصمیم گیری عقلایی :

بدین معنی است که بازیگر سیاسی با انتخاب روبروست. فرد در تصمیم گیری‌های خود همواره تصمیماتی اتخاذ خواهد کرد که بهترین تصمیم ممکنه بوده و تصمیماتی است که امکان و احتمال نیل به اهداف و مقاصد او را به حداکثر می رساند. در این سبک تصمیم گیری فرد از همه راه حل ها مطلع است و می‌داند که هر تصمیمی به چه نتیجه ای می‌ انجامد و می‌تواند نتایج حاصل از تصمیم گیری را بر حسب اولویت (بیشترین نفع) مرتب و سازماندهی کند تا با بهره گرفتن از یک استراتژی بهینه سازی حصول به اهداف را به حداکثر رساند، ‌بنابرین‏ افراد در این سبک تمامی راه حل های ممکن را تعیین و ارزشیابی نموده و با تعیین عواقب هر یک از این راه حل ها بهترین راه حل را انتخاب می‌کنند.

سبک تصمیم گیری شهودی:

این سبک، فرایندی نا خود آگاه تصمیم گیری است که ‌در سایه تجربه های استنتاج شده به دست می‌آید. و مبنتی بر احساسات و یادگیری ضمنی افراد است و الزاماًً سوای تجزیه و تحلیل معقول عمل نمی کند، بلکه این دو مکمل ‌یکدیگرند. پس در این شیوه تصمیم گیرنده از یک رویه نظامند استفاده نمی کند و در هنگام اتخاذ تصمیم از تجربه و آگاهی های ضمنی خود سود می جوید.

سبک تصمیم گیری وابستگی:

پارکر و همکاران او معتقدند که این سبک بیانگر عدم استقلال فکری و عملی تصمیم گیرنده و تکیه بر حمایتها و راهنمایی های دیگران در هنگام اتخاذ تصمیم است و آگاهی های دیگران در هنگام این نوع تصمیم گیری نقش اساسی دارد ‌بنابرین‏ در این شیوه تصمیم گیرنده متکی به عقاید دیگران بوده و نقش منفعلی دارد.

سبک تصمیم گیری آنی:

بیانگر شرایط اضطراری است که فرد بدون پشتوانه فکری قبلی، بلافاصله در کمترین زمان ممکن تصمیم اصلی خود را اتخاذ می‌کنند. البته ممکن است این شیوه تصمیم گیری معلول شرایطی باشد که برای مدیر ایجاد می شود. البته استفاده از این سبک به معنی گرفتن تصمیمات خام و ناپخته نیست، زیرا در این شیوه نیز مدیر بر اساس تجربه و اطلاعاتی که دارد تصمیم گیری می‌کند.

سبک تصمیم گیری اجتنابی:

به عقیده پارکر و همکاران او این سبک به معنی، به تعویق انداختن تصمیم گیری در هنگام مواجهه با مشکلات و طفره رفتن از واکنش نسبت به مسئله رخ داده شده می‌باشد. در این شیوه تصمیم گیرنده تمایل دارد که از هر گونه اتخاذ تصمیم اجتناب کرده و تا حد امکان از موقعیت تصمیم گیری دوری جوید به گونه ای که می توان گفت افراد از گرفتن تصمیم وحشت داشته و نگران عواقب تصمیم خود می‌باشند.

تصمیم گیری رفتاری:

هنگامی که محدودیت های ذهنی و شعوری تصمیم گیرنده در تجزیه و تحلیل کامل مسائل آشکار می شود، و هنگامی که ناتوانی او در استفاده کامل از اطلاعات و در ترکیب، پردازش و عمل آوری این اطلاعات تشخیص داده می شود، زمانی که مشاهده می‌گردد که اکثر مسائل دارای ماهیتی غامض و پیچیده است، و سرانجام هنگامی که در می یابیم که لازمه جمع‌ آوری و کسب اطلاعات، تحمل هزینه های سنگینی است، سئوالی که طبیعتا به ذهن متبادر می شود، آن است که تحت این شرایط، اصولا برخورد یک مدیر با مسئله تصمیم گیری چگونه می‌تواند باشد و مدیر چگونه می‌تواند تصمیمی اتخاذ نماید که بهترین تصمیم باشد؟

تصمیم گیری عاطفی:

در این شیوه، تصمیم گیری بیشتر حالتی اجتماعی دارد و مدیر در هنگام تصمیم گیری امکان دارد با توجه به ارتباطات اجتماعی و ملاحظات اجتماعی به اتخاذ تصمیم بپردازد که در این شرایط دیگر همه ی جوانب تصمیم گیری متفکرانه یا بخردانه را در نظر نمی گیرد . مدیرانی که به شیوه ی عاطفی تصمیم می گیرند، واقع گرا هستند و بیشتر در مدیریت خود به واقعیت ها توجه می‌کنند .

تصمیم گیری متفکرانه:

مدیرانی که شیوه ی تصمیم گیری آن ها اهل تفکر می‌باشد بیشتر اهل منطق هستند و در تصمیم گیری های خود از روش های تحلیلی استفاده می‌کنند. این شیوه بیانگر این است که تصمیم گیری شامل انتخاب آگاهانه از میان شق ها به منظور به حداکثر رساندن منفعت های سازمان است . این مدل نیازمند تعریف جامع مسئله ، ملاحظه فراگیر شق ها و جمع‌ آوری و تجزیه و تحلیل موشکافانه داده هاست .

تصمیم گیری احساسی:

در این شیوه، احساسی بودن با تصمیم گیری ‌بر اساس ارزش های شخصی نمایان می‌گردد. گرچه احساسات می‌تواند نقشی در تصمیم گیری ها داشته باشند، احساسی بودن در اینجا بدین معنا است که یک مدیرصرفاً با توجه به آنچه برای خود و برای دیگران مهم است تصمیم بگیرد. و تصمیم گیری بر خلاف روش عاطفی بیشتر حالتی فردی دارد و مدیر بنا به احساسات فردی و درونی که گاهی حتی به صورت ناخوداگاه و ناخواسته است به تصمیم گیری می پردازد و می توان گفت که این شیوه، تقریباً حالت منطقی خود را از دست می‌دهد.

۲ – مدل تحقیق

تصمیم گیریشهودی

تصمیم گیری وابستگی

شیوه تصمیم گیری مدیران

عملکرد سازمان

تصمیم گیریعقلانی

تصمیم گیری اجتنابی

تصمیم گیری آنی

مدل مفهومی تحقیق – (سعادت ، اسفندیار ،۱۳۷۲ ، ص ۴۸ )

فصل دوم :

مروری بر ادبیات و پیشینه تحقیق

۲ – مروری بر ادبیات

۲ – ۱ – تصمیم گیری چیست؟

چابکی عبارت است از مجموعه ای از توانمندیها و شایستگی ها که باعث بقا و پیشرفت سازمان در محیط کسب و کار (که ویژگی اساسی آن وجود تغییرات دائمی و عدم اطمینان است) می شود.‌بنابرین‏ هر سازمانی جهت نائل شدن به چابکی باید دو توانمندی (‌پاسخ‌گویی‌ و انعطاف پذیری) و یک شایستگی (نمونه سازی سریع) داشته باشد و هر یک از توانمندی ها و شایستگی ها به تعدادی از ابعاد و شاخص شکسته می شود(خوش سیما،۱۳۸۲،۵۵).

با افزایش تغییر در محیط کسب و کار و رقابتی تر شدن آن،سازمان های تولیدی نیازمند سیستم تولیدی هستند که بتوانند به تمامی نیازهای مشتریان پاسخگو باشند.در محیط آشفته ای (نامطمئن و متغیر) که شرکت‌های ما در آن مشغول فعالیت هستند،یکی از مهمترین فاکتورهای بقا و پیشرفت آن ها،چابکی است.ویژگی اساسی این محیط تغییر و عدم اطمینان است.شرکت ها در این محیط،چگونه باید عمل نمایند تا بتوانند در حین اینکه خود را حفظ می نمایند،بتوانند از تغییرات حداکثر منفعت را کسب نموده و پیشرفت نمایند.سیستم تولیدی چابک راه حلی جدید برای مقابله با این چالش است.(خوش سیما،۱۳۸۲،ص۵۶)

تولید چابک،یک سیستم تولید با قابلیت انعطاف و تغییر زیاد می‌باشد که قادر است در کمترین زمان محصولات گوناگون مورد نیاز مشتری را تولید کند.سازمان های چابک درباره ارضای نیازهای مشتریان نیز به گونه ای دیگر می اندیشند.این سازمان‌ها تنها محصولات خود را به فروش نمی رسانند،بلکه راه حلهای برآوردن نیازهای واقعی مشتریان را ارائه می‌دهند.این سازمان‌ها معتقدند که محصولاتشان کامل نیست و به منظور تحقق ارزش های مورد توجه مشتریان از محصول و ایجاد ارزش افزوده برای آنان سعی در غنی سازی محصول خود دارند.این امر سبب غیر قابل دسترس شدن موقعیت سازمان های چابک برای رقبا می شود(جعفر نژاد،۱۳۸۶،ص۱۷۲).

چابکی در اصطلاح عملیاتی عبارت است از ترکیبی از چند شرکت،که هر کدام دارای مهارت ها و شایستگی های خاص خود بوده،و با هم همکاری مشترک عملیاتی دارند.این امر مرسسات همکار (دارای حرفه مشترک) را قادر به انطباق و ‌پاسخ‌گویی‌ به تغییرات مطابق نیازهای مشتری می کند(جعفر نژاد،۱۳۸۶،ص۱۷۲).

۲-۱۳-ابعاد چابکی:

مطابق با تعاریف صورت گرفته سازمان چابک را می توان در چهار بعد تشریح کرد:

*استراتژی قیمت گذاری بر اساس نیاز مشتریان.

*همکاری به گونه ای که رقابت پذیری را افزایش دهد.

*سرمایه گذاری هایی که اثر اطلاعات و افراد را اهرمی کند.

*تسلط سازمانی بر تغییرات و عدم اطمینان (اشک زری،۱۳۸۹،ص۳۹)

۲-۱۴-ویژگی ها و مفاهیم اصلی در چابکی سازمان:

از ویژگی های اصلی در شرکت چابک که تسو رولودیس و همکارانش^۱ (۲۰۰۳) ارائه نموده اند و ^[۸۶]می‌توانند شرک را متمایز از سایر شرکت‌ها نمایند،عبارتند از:

۱-انعطاف پذیری و انطباق پذیری

۲-‌پاسخ‌گویی‌

۳-سرعت

۴-یکپارچگی و پیچیدگی

۵-تجهیز شایستگی های اصلی و مرکزی

۶-کیفیت بالا و بهبود محصولات

۷-فرهنگ تغییر

یک سازمان،زمانی چابک خواهد بود که به واسطه اهرم کردن دانش و همکاری داخلی و با دیگر سازمان‌ها قادر به هماهنگی باشد و به صورت سریع و کارا همه منابع مورد نیاز را خلق،تولید و پشتیبانی کند.‌بنابرین‏،سازمان باید:

*اطلاعات حساس را با تأمین کنندگان،شرکا و مشتریان به اشتراک بگذارد.

*تغییرات بازار و تغییرات در ارزش مشتری را پیش‌بینی کند.

*با حداقل ذخیره موجودی و تولید مبتنی بر تقاضای کششی به تغییرات پاسخگو باشد.

*توانایی انسجام افراد،فرایندها،و دانش و مهارت ها را داشته باشد که این کار بدون توجه به مکان سازمانی در داخل شرکت و یا در داخل شرکت‌های تأمین کننده،شرکا و مشتریان انجام خواهد گرفت.(شهایی،۱۳۸۷،ص۲۳)

۲-۱۵-اصول زیر بنایی چابکی:

چابکی عبارتی جامع است که در تمامی زمینه‌های بنگاه از قبیل تولید،بازاریابی،طراحی،سازماندهی و افراد نفوذ می‌کند.چابکی ترکیبی از محصولات فیزیکی،خدمات و اطلاعات است که با تغییر نیازمندی‌های مشتری تغییر می‌کند.برای چابکی چهار اصل زیر بنایی معرفی شده است که عبارتند از:

۱-تحویل ارزش به مشتری

۲-آمادگی در رویارویی با تغییرات

۳-ارزش قایل شدن برای مهارت‌ها و دانش انسانی

۴-تشکیل دادن مشارکت مجازی

یک سازمان زمانی چابک خواهد بود که به واسطه اهرم کردن دانش و همکاری (داخلی و با دیگر سازمان‌ها) قادر به هماهنگی باشد و به صورت سریع و کارا همه منابع مورد نیاز را خلق،تولید، تحویل و پشتیبانی کند. (گلدمن^[۸۷]،۱۹۹۵)

دلایل نیاز سازمان ها به تشکیل سازمان چابک:

*کوتاه مدت بودن فرصت های بازار

*غیر قابل پیش‌بینی بودن تغییرات مداوم در سطح بازار

*ادغام قابلیت‌های محوری شرکت های مستقل

*برای بهره برداری از فرصت های فوری،ارائه سریع یک محصول جدید به بازار (شعیب زاده،۱۳۸۶،ص۲ )

۲-۱۶-تولید چابک:

چابکی در واقع یک توانایی اساسی را ایجاب می‌کند که کمپانی،تغییرات را در محیط تجاری،احساس، دریافت، ملاحظه،تجزیه و تحلیل و پیش‌بینی کند.تولید کننده چابک بدین طریق سازمانی است که دیدگاه وسیعی ‌در مورد نظم نوین جهان تجارت دارد و با معدودی از توانایی ها و قابلیت‌ها با آشفتگی ها به مقابله می پردازد و جنبه‌های مزیتی جریانات تغییر را تسخیر می‌کند.چابکی،توانایی یک بنگاه برای بقا و پیشرفت در یک محیط رقابتی است که تغییر در آن به صورت مداوم و پیش‌بینی نشده است و پاسخ سریع به تغییرات سریع بازارها که ناشی از ارزش گذاری مشتری روی محصولات و خدمات است و نیز توانایی شکل دهی مجدد عملیات،فرایند و روابط تجاری به صورت مؤثر است در حالی که همزمان به صورت موفقیت آمیزی در محیطی با تغییرات مداوم عمل می‌کند.چابکی یک واقعیت وسیع کسب و کار است که ساختارهای سازمانی، سیستم های اطلاعاتی، فرایندهای پشتیبانی و خصوصاًً مجموعه افکار را در بر می‌گیرد. (ریچاردز^[۸۸]، ۱۹۹۶،ص۶۲)

(ماسکل^[۸۹]۲۰۰۱،ص۱۶) چهار عنصر کلیدی را برای تولید چابک بر می شمارد:

۱-رفاه مشتری

۲-افراد و اطلاعات

۳-همکاری در داخل و بین کارخانه ها شرکت‌ها

۴-مناسب بودن یک شرکت برای تغییر

برای پاسخ مؤثر به نیازمندی‌های متغیر،چابکی باید در تمام مناطق وظیفه ای سازمان‌های تولیدی وجود داشته باشد ‌بنابرین‏ به دست آوردن چابکی،نیازمند انعطاف پذیری و حساسیت در استراتژیها،سیستم‌ها و منابع انسانی می‌باشد.

یک سیستم تولید با قابلیت های فوق العاده (قابلیت های داخلی،تکنولوژی های سخت افزاری و نرم افزاری، نیروی انسانی و مدیریت آموزش دیده) برای رسیدن به تغییرات سریع بازار (سرعت، انعطاف پذیری،مشتریان،و ‌پاسخ‌گویی‌) است.سیستم تولیدی که به سرعت بین مدل های محصول (سرعت و ‌پاسخ‌گویی‌) یا بین خطوط تولید جابه جا شده (انعطاف پذیری) و به تقاضای مشتری (نیازها و خواسته های مشتری) در زمان واقعی و به صورت ایده آل پاسخ می‌دهد.

۲-۱-د=توسل به عملیات مجازی و صورت حساب های نا درست

تهیه صورت حساب قلا بی وصوری ونا درست یکی از شیوه های پول شویی است که درآمد هنگفتی راایجاد می‌کند.”توسل به عملیات مجازی و صورت حسابهای نا درست هم یکی از شیوه های معمول پو ل شویی است دریک مورد تهیه صورت حساب های ساختگی بـرای صا درات صوری میوه ازجزیره سیسیل در ایتالیا برای یک شرکت قلا بی تو لید کننده آب میوه در لندن با عث شده بود که ۴۶ میلیون دلا ر پو ل حا صل از قاچاق هروئین به با نکی در سوئیس واریز گردد .”^[۹۵]

۳-۱-د = اجا ره کردن یک محل بر ای تظا هر به داشتن شرکت

پول شویان برای فریب مردم مو سسات مو هوم و شر کت ها ی به ظا هر قا نونی تا سیس می‌کنند.منشی، محل

کارو دفترتعر یف می نما یند.

“اجاره کردن محلی برای تظا هر به داشتن شرکت و تجا رتخا نه و استخدام منشی و ما شین نو یسی وچاپ اوراقبرای شرکت غیرواقعی و موهوم و تحصیل ما ل ازاین طریق ،همچنین ادعا ی تا سیس بانک موهوم و ظاهراً”بر ای انجام خد مات تحت عنا وینی چو ن مو سسه ی کا ریابی و کا رگشایی واعزام محصل به خا رج و نظا ئرآن ‌و تحصیل ما ل از این طریق ‌از مصادیق مغرورکرد ن مردم به وجو د شرکت‌ها یا تجا رتخا نه ها یا مؤسسات موهوم هستند.”^۲

۴-۱-د =اطلا ق کلا هبر دار

تدوین قانون تشدید مجا زات مرتکبین ارتشاء،اختلا س و کلا هبرداری نشا ت گرفته از وجود چنین شرکت های تجا ری مشروع بوده که در لبا س مشروعیت تحصیل ما ل نا مشروع را عو اید حا صل تلا ش خو د می‌کنند. مقنن برای پیشگیری و یا مجا زات این گو نه تلا ش ها در ما ده ۱ قانون تشدید مجا زات مر تکبین ار تشاء و اختلاس و کلا هبر داری بیا ن می کند: .

“هرکس از راه حیله و تقلب مردم رابه وجو د شر کت ها یا تجا رتخا نه ها یا کا رخا نه ها یا مو سسا ت موهوم یا به داشتن اموال ‌و اختیارات واهی فریب دهد ….وجوه و یا اموال یا اسناد یا حو اله جات یا قبوض یا مفاص حساب و امثا ل آن ها تحصیل کرده واز این راه ما ل دیگری را ببرد کلا هبردار محسوب وعلاوه بررداصل ما ل به صاحبش وبه حبس از یکسال تا ۷ سا ل و پرداخت جزای نقدی معا دل ما لی که اخذ ‌کرده‌است محکوم می شو د .” ^[۹۶]

۵-۱-د =سر ما یه گذار ی مو قت در بنگا ه ها و با زا رطلا و الماس مجرمان برای تطهیر پول ها ی تحصیل شده در بنگا ه ها ی تجا ری قا نونی سرما یه گذاری موقت می نما یندو دربا زارطلا ‌و الماس وامثا لهم سرما یه گذاری می‌کنند.”ازشیوه ها ی دیگرتطهیر پول می توان به سرما یه گذاری مو قت در بنگا ه ها ی تجا ری قا نونی ،سر ما یه گذار ی در با زار سهــــا م و اوراق قر ضه ،ایجاد سازمان قــلا بی ،سر ما یه گذار ی دربا زار طلا ‌و الماس ،شرکت درمزایده ها ی اجناس کا لا ها ی قدیمی وانتقال پول به کشو رها ی دیگر شنا سایی آن نا ممکن می‌گردد.^[۹۷]

۶-۱- د= تا سیس اما کن تجا ری با رویکرد در یا فت وجه نقد

تبهکاران برای رسیدن به منا فع و تحصیل در آمد و پنها ن کردن منبع در آمد حا صل شده از پو شش ها ی

تجاری قا نونی بهره گیری می‌کنند به طوری که در آمد را به صورت پول نقد در یا فت می نما یند.”ازدیگرتر فندها یی که مجر مان جهت تطهیر و پا کسازی پول ها ی نا شی ازفعا لیتهای مجرمانه به کارمی برند استفا ده از پوشش ها ی قانونی بر ای پنها ن کر دن منبع در آمد است منظورازپوشش ها ی قا نونی این است که تبهکاران اقدام به تــا سیس اما کن تجا ری که درآمدآن به صور ت پول نقد با شد،می نما یند وبدین طریق پول های کثیف را به عنوان درآمد اینگونه مراکز قلمداد می‌کنند . ^[۹۸]

و- خرید اوراق سها م

خرید اورا ق سها م از شیوه ها ی بسیار سهل و آسان می‌باشد که هنگا م خرید به منشا ء در آمد ی آن توجهی نمی شود مجرما ن در این شیوه ازترفندها و روش ها ی بهره گیری می‌کنند که امکان شنا سایی را مشکل می‌سازد در ادامه به بعضی از آن ها اشاره می شود .

۱-و =خر ید سهام به وسیله نما ینده و وکیل… .

مجرمان با بهره گرفتن از نما ینده و وکیل و خر ید سها م بی نا م ،ما لکیت را پنها ن نمو ده و دستر سی به مجر مان اصلی را سخت می‌سازند واگرروزی هم قصد باشدخود را پنهان کنند خیلی راحت سلب مسولیت می نمایند”مجر مان برای تطهیر از طریق سهام از نما ینده و وکیل استفا ده می‌کنند نا م نما ینده در دفا تر اسناد شر کت به عنوان دارند سها م ثبت می شود .نما ینده فقط عا مل یا امین ما لک است ما لک واقعی سهام ممکن است حتی برای نما یند ه هم نامعلو م باشد آنا ن با خر ید سها م بی نا م ما لکیت را پنها ن می‌کنند . “^[۹۹]

۲-و =خر ید سها م شر کت ها

با سر ما یه گذار ی مشروع و خر ید سها م شر کت ها و ارائه فا کتورها در زمینه صادرات و واردات ،پو ل

وارد اقتصاد قا نونی شده و به جر یان می افتد. “^[۱۰۰]استفاده از این وجو ه برای وام داد ن به شر کت های بزرگ

،سپرده گذاری درموسسا ت ما لی خا رجی به عنوان تضمین برای وام ها ی داخلی ،خرید وفروش اموال منقول وغیرمنقول ،خرید سها م شرکت ها ،ارائه فاکتورها به ویژه ‌در زمینه صادرات و واردات واستفاده از پو شش ها ی تجاری مشروع ،پول وارد اقتصاد شده و به جر یا ن می افتد.”^[۱۰۱]

۳-و =سر ما یه گذار ی در با زار سها م

با سرمایه گذاری دربا زارسها م پول کثیف درگر دش و دست به دست با پول های تمییز مخلوط شده شناسایی آن ممکن نمی گر دد .” از شیوه های دیگر تطهیر پو ل می توان به سرما یه گذاری موقت دربنگاه های تجاری قانونی ،سرما یه گذار ی در با زار سها م و اوراق قر ضه ……..نا م برد که درطو ل گر دش و دست به دست شدن با پو ل های تمییزمخلو ط و به طور ی که دیگر شنا سایی آن نا ممکن می‌گردد. ” ^[۱۰۲]

ی- انتقال وجو ه به خا رج از کشور

انتقال وجوه به خارج از کشور از شیوه ها ی است که مجرمان را به دلا یل زیر ترعیب و تشویق می‌کند تا با

آرامش بیشتر به جرم خود ادامه دهند.

– با انتقال وجو ه امکان تعقیب کمتر می شود.

– کشور ها ی مقصد دارای قو انینی هستند که امکان تعقیب را کا هش می‌دهد.

– بعضا”کشور های وجو د دارند که مجرمان را به سر ما یه گذاری تر غیب می نما یند.

– معاضدت های حقوقی ،پلیسی بعضا”امکان تعقیب را محدود می‌سازد.

۱-ی =قبح انجا م این فعل دراسلا م

فقها ی اسلا می در این خصوص بیان می دارند:”شریک شدن با کا فرذ می وسرما یه دادن به وی ‌و امانت گذاردن نزد وی مکروه است. “^۳

۲-ی =عدم اخذ اوراق شنا سایی

«تعهدات ناشی از عقود تابع قانون محل وقوع عقد است مگراینکه متعاقدین اتباع خارجه بوده وآن را صریحا با ضمنا تابع قانون دیگری قرارداده باشند » قاعده محلی بودن تعهدات ناشی از عقود قدرت واهمیت بیشتری خواهدیافت آنگاه که محل اجرای قرارداد نیز همان محل تنظیم آن باشد این قراین با اصطلاحات لاتینی (loci contracts lexقانون محل تنظیم قرارداد )و (Executionis)lex loci solutionsقانون محل اجرای قرارداد )جزو اصول شناخته شدشه حقوق بین الملل خصوصی هستند و در آرای داوری مربوط به اختلاف شیخ نشین های ابوظبی وقطر ود دولت عربستان سعودی باشرکت های نفتی مذکور به اصول مذکور استناد شده است .

حتی در رأی‌ داوری مربوط به اختلاف شرکت ملی نفت ایران باشرکت نفت کانادایی سافایر ، داور این چنین به اصول مذکور استناده ‌کرده‌است «چون قرارداد در نهران به امضاء رسیده است وقسمت عمده آن می بایستی در ایران اجرا شود ،اصل قانون محل تنظیم قرارداد واصل قانون محل اجرا مقتضی حکومت قانون ایران خواهد بود …» یکی از نظریات ارائه شده در خصوص قانون حاکم بر قراردادهای بازرگانی بین‌المللی که درمباحث آتی به آن خواهیم پرداخت .همچنین ‌در اسناد بین‌المللی به صراحت به حکومت قانون کشور میزبان اشاره شده است که به آن نیزخواهیم پرداخت.

۳-۱۰-۲-۱-معیارنزدیکترین و واقعی ترین ارتباط

به موجب یکی از نظرات ارائه شده در حقوق بین الملل خصوصی سیتستم حقوقی که نزدیکترین ارتباط را با قرارداد داشته باشد درصورت سکوت طرفین ،حاکم بر قرارداد خواهد بود ،که در قراردادهای دولتی به دلایلی که ذیلا ذکر می شود قانون دولت طرف قرارداد بیشترین ارتباط را با قرارداد نفتی دارد .

1. 1. معمولا در هر قرارداد نفتی خصوصاً ‌در قراردادهای مشارکت ، شرکتی به عنوان عامل طرفین یا پیمانکا راجرای عملیات موضوع قرارداد تشکیل می شود که سهام آن مشترک می‌باشد واین شرکت از تابعیت کشور طرف قرارداد برخوردار است و در آن کشور ثبت می شود ،همچنین محل وقوع تأسیسات واموال غیرمنقول و مرکز اصلی شرکت درکشور طرف قرارداد است که بعضی از صاحب‌نظران همین را اماره ای ‌بر حکومت قانون آن کشور می دانند . ^[۱۷۸]

1. 1. مطابق یک قاعده قدیمی تعارض قوانین ، اسناد از حیث تنظیم تابع قانون محل تنظیم می‌باشند و معمولا اکثریت قریب به اتفاق قراردادهای نفتی درکشور طرف قرارداد امضاء می‌شوند.

1. مسایل مربوط به امور کارگری وبیمه ، گمرک،شهرداری وغیره تابع قانون کشور طرف قرارداد می‌باشند . دادگاه توکیو در رایی که ‌در مورد دعوای شرکت نفت انگلیس وایران علیه شرکت ژاپنی ایده میتسو ،که پس ازملی شدن نفت ایران مقداری محصولات نفتی از ایران خریداری وبه ژاپن حمل نموده بود ،صادر ‌کرده‌است درمورد نفوذ قوانین ایران بر قرارداد ۱۹۳۳ چنین استدلال نمود :

چونکه حقوق ومنافعی که خواهان ‌به این ترتیب به موجب قرارداد بالا کسب ‌کرده‌است چیزی بیش از حقوق شخصی (یا خصوصی) نیستند که درایران به مدعی واگذار شده اند ، حقوق ومنافع مذکور نمی تواند از تابعیت کنترل قوانین محلی ایران فرار کند .

یکی از مفسرین درتحلیل قرارداد بین ایران وشرکت پان امریکن اظهار داشته است «وقتی بیان صریحی نسبت به قانون قابل اعمال وجود ندارد از دیدگاه مکتب عینی ، عوامل مختلفی از قبیل:معیار حکومت ،محل اجرا،محل انعقاد قرارداد ،تابعیت نماینده ،ارتباط موضوع با طرف دولتی وغیره دلالت براین می نمایند که قانون داخلی کشور مربوطه اعمال خواهد گردید. »^[۱۷۹]

لرد مک نیر ‌در سال‌ ۱۹۵۷ اظهار عقیده نمود که ‌در قراردادهای توسعه اقتصادی ،درصورتی که هیچ دلیل قطعی موجودنباشد که تابع کدام سیستم حقوقی است ،سیستم حقوقی محل انعقاد قرارداد باید حاکم بر روابط طرفین باشد .

همچنین ماده یک از قطعنامه مؤسسه‌ حقوق بین الملل مورخ ستامبر ۱۹۷۹ که در آتن اتخاذ شده است ،آمده است :«قراردادهای منعقده بین یک دولت ویک شخص خصوصی خارجی تابع قواعد حقوقی است که توسط طرفین انتخاب شده است ودرنبود چنین انتخابی تابع قواعد حقوقی است که قرارداد نزدیک ترین ارتباط رابا آن دارد .»^[۱۸۰]

‌در کنوانسیون اروپایی ۱۹۶۱ وهم در قواعد آنسیترال ومقررات اتاق بازرگانی آمده است که داوران باید قانون تعیین شده به وسیله تعارض قوانینی را که قابل اعمال به نظر می‌رسند ،اجرا نمایند اعمال قواعد تعارض قوانین بدین معنی است که قانون داخلی که بیشترین ارتباط با موضوع قرارداد دارد ، حاکم خواهد بود نه اصول کلی حقوقی یا حقوق بین الملل.

-۳-۱۰- ۳-نظریه حکومت قوانین فراملی

۳-۱۰- ۳-۱-نظریه حاکمیت حقوق بین الملل

تعدادی از حقوق ‌دانان خصوصاً در دهه های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ براین باور ‌بودند که قراردادهای توسعه اقتصادی لزوماً می بایست تحت حاکمیت اصول حقوق بین الملل باشد . اینان معتقد بودند که مداخله دولت در قرارداد به استناد قانون داخلی آن یا به اعتبار قدرت حاکمیت دولت یا تفسیر یک طرفه دولت از قرارداد وحتی فسخ یک طرفه آن به بهانه منافع عمومی وملی و حفظ حقوق عامه ، عدم جبران خسارت ، ملی کردن حقوق قراردادی واموال خارجیان وبالاخره تغییر واصلاح قوانین داخلی توسط دولت ،‌در سرنوشت قرارداد وحقوق قراردادی شرکت خارجی مربوط تاثیر می‌گذارد وموازنه قراردادی را برهم می زند وموجب تضییع حقوق شرکت خصوصی می شود . پس قانون داخلی نمی تواند قانون حاکم بر قرارداد باشد وقانون مناسب آن ،حقوق بین الملل است که در این صورت نقض قرارداد توسط طرف دولتی به منزله نقص حقوق بین الملل است وموجب مسئولیت بین‌المللی خواهد شد وبدینسان تضمین وتامین بیشتری برای اجرای قرارداد وتعادل آن فراهم می شود . ^[۱۸۱]

از طرفداران عمده این نظریه دکتر مان ^[۱۸۲]می‌باشد به نظر وی وقتی سخن از قراردادهایی می رود که یک طرف آن دولت ویا شخصیت حقوقی وابسته به دولت است این احتمال فی نفسه وجود دارد که دولت قرارداد خود راتابع اصول مربوط به عهدنامه یاتابع اصول عمومی حقوق بداند .تبعیت این قبیل قراردادها از حقوق بین الملل هم کار را ساده تر می‌کند وهم واقع گرایانه تر است ،زیرا اغلب قراردادهای دولت با اتباع خارجی مربوط می شود به مسائل اقتصادی واین مسائل نوعا جنبه بین‌المللی دارد ‌و مرکز ثقل آن ها را باید در روابط بین‌المللی جست . فریدمان یکی دیگر از هواداران این نظریه به افق های جدیدی که در برابر حقوق بین الملل گشوده شده است اشاره می‌کند ،مثلا مسئله حاکمیت ملی روی منابع ثروت طبیعی که روزگاری از حوزه حقوق بین الملل خارج بود اینک داخل قلمرو آن گشته است ‌و اضافه می‌کند مشکلات حقوق بین الملل در برخورد با این مسائل کمتر وحل وفصل قواعد آن شناخته تر است . ^[۱۸۳]

پروفسور ویل ^[۱۸۴]معتقد است که تابعیت این گونه قراردادها از حقوق بین الملل برای کشورهای جهان سوم قابل قبول تر می‌باشد زیرا که حقوق بین الملل به حاکمیت دولت ها احترام می‌گذارد وهمه آن ها را از کوچک وبزرگ به یک چشم می نگرد .درپاسخ گفته شده که تمایل کشورهای جهان سوم به وارد کردن حقوق بین الملل درمباحث مربوط به قراردادهای توسعه اقتصادی از این جهت است که آنان قطعنامه های سازمان ملل در خصوص حاکمیت دائمی کشورها برمنابع ثروت طبیعی خود را جزو قواعد مسلم مورد قبول حقوق بین الملل تلقی می‌کنند وحال آن که عملا در مواقع بروز اختلاف که ‌به این قطعنامه ها استناد می شود داورها به معاذیر مختلف درتخطئه آن ها می کوشند وسعی دارند این قطعنامه را،اعلامیه های سیاسی وتبلیغی معرفی کنند.

1. 1. کالینز^[۷۱] (۲۰۰۲) در پژوهشی دریافتند که اﻓﺮاد ﺑﺎ دﻟﺒﺴﺘﮕﻲ اﻳﻤﻦ، ﺳﻄﺢ ﺑﺎﻻﺗﺮی از اﻋﺘﻤﺎد و رﺿﺎﻳﺖ و ﺳﻄﺢ ﭘﺎﻳﻴﻦﺗﺮی از ﺗﻌﺎرﺿﺎت دارﻧﺪ، در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ اﻓﺮاد ﺑﺎ دﻟﺒﺴﺘﮕﻲ دوﺳﻮﮔﺮا ﺑﺎ ﻋﺪم ﺗﻌﺎدل در اﺣﺴﺎﺳﺎت و ﺗﻌﺎرﺿﺎت ﺑﻴﺸﺘﺮ و اﻓﺮاد ﺑﺎ دﻟﺒﺴﺘﮕﻲ اﺟﺘﻨﺎﺑﻲ ﺑﺎ رﺿﺎﻳﺖ و ﺻﻤﻴﻤﻴﺖ ﻛﻤﺘﺮ و ﺗﻌﺎرﺿﺎت ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ.

1. 1. 1. کرامر،^[۷۲] (۲۰۰۰) در پژوهشی دریافتند که افرادی که مکانیسم های دفاعی پخته را به کار می‌برند با فشار روانی به خوبی کنار آمده و سازگارانه به تعارض پاسخ می‌دهند. شناسایی مکانیزم های دفاعی اختلال های مختلف برای کمک به تشخیص افتراقی آن ها کاربرد قابل قبولی دارد؛ این که مشخص شود هر اختلال با چه نوع مکانیزم دفاعی برجسته ای همراه است، علاوه بر فهم بیشتر عملکرد نظام روانی، راهبردی کمکی در جهت تشخیص و تمیز اختلال های روانی است .

      

   

1. وایلنت و دریک^[۷۳] (۱۹۸۵) و باند و وایلنت (۱۹۸۶) در پژوهشی دریافتند که سلامت روانی با بهره گرفتن از مکانیسم های دفاعی پخته نظیر پیش‌بینی، والایش، شوخی و فرو نشانی رابطه دارد. افرادی که مکانیسم های دفاعی پخته را به کار می‌برند با فشار روانی به خوبی کنار آمده و سازگارانه به تعارض پاسخ می دهتد.

.

فصل سوم

روش پژوهش

مقدمه

در این فصل شیوه اجرای تحقیق معرفی شود. پس از آن به جامعه آماری، روش نمونه‌گیری و نحوه محاسبه حجم نمونه اشاره می‌شود. آنگاه ابزار جمع‌ آوری داده ها و مقیاس ارزیابی آن ها توضیح داده می‌شود. در ادامه روش تجزیه و تحلیل داده ها بر اساس فرضیه‌ها و روش‌های آماری برای آزمون فرضیه‌ها تشریح شده است. در انتهای این فصل نیز به بیان مشکلات و موانع پیش روی محقق در اجرا این تحقیق خواهیم پرداخت.

۳-۱- روش تحقیق :

در این پژوهش با توجه به ماهیت پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش جزء پژوهش های توصیفی است.

۳-۲-فرایند تحقیق

فرایندی که در این فصل بر اساس آن عمل شده است را می توان به صورت شکل۳-۲ نشان داد.

روش تحقیق

جامعه آماری

حجم نمونه و روش برآورد آن

روش گرد اوری اطلاعات

طراحی،توزیع،و جمع‌ آوری پرسشنامه

مطالعه روایی و پایایی پرسشنامه

شیوه نمره گذاری پرسشنامه

ارتباط بین سوالات و فرضیه های پژوهش

معرفی روش های آماری و نرم افزارهای مورد

جمع بندی فصل سه

۳-۳-جامعه آماری، حجم نمونه و روش نمونه گیری

جامعه آماری در این پژوهش شامل تمامی دانشجویان رشته ی اقتصاد و حسابداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز بود. حجم نمونه با بهره گرفتن از جدول کرجسی و مورگان ۲۶۰ نفر به دست آمد. جهت انتخاب افراد نمونه از روش نمونه گیری طبقه ای با نسبت مساوی استفاده گردید

۳-۴-ابزار انداره گیری:

ابزار اندازه گیری در پژوهش حاضر شامل سه دسته پرسشنامه بود:

۱: پرسشنامه سبک های دلبستگی:

پرسشنامه سبک های دلبستگی دارای ۱۵سوال است که توسط هزین و شیور^[۷۴]( ۱۹۸۷) ارائه شده است. این پرسشنامه در سبک مقیاس (۵ نقطه ای) توسط شرکت کنندگان درجه بندی گردید که به هرگز نمره صفر و تقریباً همیشه نمره ۴ تعلق می‌گیرد. از آزمودنی خواسته شد تا گزینه هایی را انتخاب کنند که سبک مشخص آن ها را در روابط نزدیک بهتر توصیف می‌کند. نمرات خرده مقیاس های دلبستگی توسط میانگین ۵ سوال هر خرده مقیاس به دست آمده پنج ماده پرسشنامه مربوطه به سبک های دلبستگی ایمن ۵ ماده مربوط به سبک دلبستگی نا ایمن اجتنابی و ۵ ماده مربوط به سبک های دلبستگی نا ایمن دو سوگرا.

تحلیل عاطفی پرسشنامه هیزن و شیور (۱۹۸۷) توسط کولینزورید^[۷۵] (۱۹۹۰) به استخراج سه عامل عمده منجر شد که توسط پژوهشگران به عنوان ظرفیت پیوستن به روابط نزدیک و صحیحی تفسیر می شود. هیزن و شیور پایایی باز آزمایی کل این پرسشنامه را ۸۱% و پایایی با الفای کرونباح را ۷۸% به دست آوردند.کولینزورید هم پایایی بالایی با الفای کرونباخ ۷۹% ‌در مورد این ابزار به دست ‌آوردند. هیزن و شیور روایی ملاکی و محتوی را خوب گزارش نمودند و روایی سازه آن را در حد بسیار مطلوب گزارش داده‌اند. همچنین بررسی روایی همزمان این پرسشنامه توسط رحیمیان (۱۳۸۳) رابطه مثبت و معناداری را نشان داده است .

۲: پرسشنامه مکانیسم های دفاعی:

پرسشنامه مکانیسم های دفاعی: مکانیزم دفاعی آزمودنی ها در این پژوهش با بهره گرفتن از فرم فارسی پرسشنامه مکانیسم دفاعی که توسط بشارت، شریفی، ایروانی( ۱۳۸۱ ) هنجاریابی شده است، اندازه گیری شد. این پرسشنامه یک ابزاری ۴۰ سوالی و با مقیاس ۵ درجه ای لیکرت است که بیست مکانیزم دفاعی را بر حسب سه سبک دفاعی رشد یافته (مانند مکانیزم والایش و شوخ طبعی)، نوروتیک (مانند آرمانی سازی و واکنش متضاد) و رشد نایافته (مانند جا به جایی و دلیل تراشی) را می سنجد. ضریب های الفای کرونباخ پرسش های هر یک از سبک های رشد یافته، رشد نایافته و نوروتیک در فرم فارسی برای کل آزمودنی ها به ترتیب ۷۵، ۷۴ و ۷۳ درصد به دست آمد که نشانه ی همسانی درونی رضایت بخش برای فرم ایرانی پرسش نامه سبک های دفاعی محسوب می شود. اعتبار باز آزمایی پرسش نامه ی سبک‌های دفاعی برای یک نمونه ی ۳۰ نفری در دو نوبت محاسبه شد. در پژوهش حاضر ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه حاضر برای هر یک از سبک های رشد یافته، رشد نایافته و نوروتیک به ترتیب ۰٫۸۶، ۰٫۷۹ و ۰٫۸۱ درصد به دست آمد.

۳: پرسشنامه ۲۸سوالی سلامت روانی یا عمومی(GHQ-28):

فرم ۲۸ ماده‌ای پرسشنامه سلامت روان که در این پژوهش از آن استفاده شده توسط گلدبرگ^[۷۶] در سال ۱۹۷۹ تدوین یافته و سوال‌های آن بر اساس روش تحلیل عامل بر روی فرم ۶۰ ماده‌ای اولیه استخراج گردیده است. این پرسشنامه نیز همانند فرم اولیه مشتمل بر ۴ مقیاس فرعی است، اما هر یک از آن ها دارای ۷ پرسش است. مقیاس‌های تشکیل دهنده پرسشنامه ی سلامت روان ۲۸ سوالی عبارت است از:

۱-علائم جسمانی کردن

۲- اضطراب و بی خوابی

۳- اختلال در کنش کارکرد اجتماعی

۴-افسردگی اساسی

در تمامی سوال‌ها فرد باید ‌گزینه‌هایی را که با اوضاع و احوال او بیشتر مطابقت دارد مشخص نماید. پاسخ فرد به هر یک از پرسش‌ها، در یک طیف چهار در جه ای «از خیلی کمتر از حد معمول، کمتر از حد معمول، در حد معمول، بیشتر از حدمعمول، خیلی بیشتر از حدمعمول » مشخص می‌شود. در همه گزینه‌ها، درجات پایین نشان دهنده سلامتی و درجات بالا حاکی از عدم سلامتی و وجود ناراحتی در فرد است (گلدبرگ^[۷۷]، ۱۹۷۹)

روش نمره گذاری پرسشنامه سلامت روان بدین ترتیب است به هر پاسخ از راست به چپ، نمره صفر، یک، دو و سه تعلق می‌گیرد، الف صفر، ب یک، ج دو، د سه در نتیجه نمره فرد در هر یک از خرده مقیاس‌ها از صفر تا ۲۱ و در کل پرسشنامه از صفر تا ۸۴ خواهد بود. نمرات هر آزمودنی در هر مقیاس به طور جداگانه محاسبه شده و پس از آن نمرات ۴ زیر مقیاس را جمع کرده و نمره کلی را به دست می‌آوریم. در این پرسشنامه نمره کمتر بیانگر سلامت روان بهتر می‌باشد.

بنابیر این اهداف این تحقیق بشرح زیر می‌باشند.

1. 1. بررسی سودمندی متغییر سود تقسیمی در بازار بورس اواراق بهادار تهران ،و جمع‌ آوری شواهد تجربی در خصوص فرضیه محتوای اطلاعاتی سود تقسیمی بوده واین که آیا سهام‌داران می‌توانند از سود تقسیمی اطلاعاتی ‌در مورد سودهای آتی واحدهای تجاری کسب نمایند.

1. 1. کمک به سرمایه گذاران بازار سرمایه ‌کشور که با شناخت بهتر از اثرات سود تقسیمی ‌در مورد سود های آتی به سرمایه گذاری در سهامی بپردازند که حداکثر بازدهی برای ایشان کسب نمائید و این امر باعث رونق بازار سرمایه و همچنین رونق اقتصاد کشورگردد.

۵-۱) چار چوب نظری تحقیق

اعلام سود برآوردی ، دارای محتوای اطلاعاتی بوده و مو جب نوسان قیمت سهام می شود ( عبده تبریزی، ۸۶،،۱۳۸۵ ،۷۳)ارزش اطلاعات حسابداری از دیدگاه سرمایه گذاران از طریق تحقیقات مشاهده ای مورد آزمون قرار گرفته وهمبستگی اطلا عات منتشرشده حسابداری و تغیرات قیمت سهام محاسبه و تحلیل شده است . چنانچه این همبستگی با اهمیت باشد می توان آ ن را شاهدی بر سودمندی اطلاعات حسابداری برای سرمایه گذاران به شمار آورد( شباهنگ،۱۳۸۲،۸۶)

تاثیر اطلا عات حسابداری بر بازده غیر عادی آ تی سهام با ویژگی کیفی مر بوط بودن این اطلاعات ارتباط منطقی دارد، مربوط بودن اطلاعات حسابداری ، شامل توان تفسیر وضعیت فعلی و پیش‌بینی وضعیت آتی واحد اقتصادی است.نتایج حاصله تحقیقات نشان می‌دهد که اطلاعات مر بوط به درجه اهرم مالی ، اقلام تعهدی ،نرخ بازده سرمایه گذاری ، رشددارایی ثابت ، تغییر در وجوه نقد عملیاتی، ارزش بازار شرکت ،نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام ، هزینه استقراض وتوزیع سود نقدی بر بازده غیر عادی آتی سهام تاثیر گذار است ( بهرامفر ، ۱۳۸۶،۱۲).

تئوری‌های زیر به نوعی رابطه سود وقیمت را تعیین می‌کنند:

طبق نظریه سرمایه گذاری « کارایی بازار» که از سوی اویگنه فاما در سال ۱۹۷۰ مطرح شد در هر زمان ، قیمت ها تحت تا ثیر اطلاعات موجود در باره سهام و بازار است . ‌به این ترتیب طبق این نظریه هیچ سرمایه گذاری از لحاظ پیش‌بینی سود سهام نسبت به سرمایه گذار دیگر مزیتی ندارد زیرا هیچ سرمایه گذاری به اطلاعاتی بیش از دیگر سر مایه گذاران دسترسی ندارد.

طبق نظریه کارایی بازار سهام همواره بر مبنای قیمت منصفانه وارزش واقعی شان داد وستد می‌شوند و غیر ممکن است یک سرمایه گذار بتواند سهامی را با قیمت پایین تر از ارزش واقعی اش بخرد یا با قیمتی بالاتر از ارزش واقعی اش بفروشد. بدین ترتیب کسب سودی بالاتر از سود متوسط بازار غیر ممکن و تنها راه کسب سود بالاتر خرید سهام با ریسک بیشتر است.

۶-۱)مدل تحقیق وشیوه اندازه گیری متغیرها

در این تحقیق ما با بررسی رابطه بازده سال جاری سهام و سودهای آتی برای واحدهای تجاری که در سال جاری سود پرداخت می‌کنند در مقایسه با واحدهایی که سود پرداخت نمی کنند سعی در ارائه مدارک و شواهد جدیدی برای فرضیه محتوای اطلاعاتی سود تقسیمی می باشیم.

مدل مورد استفاده در این تحقیق برگرفته از مدل آماری (سولان ،شانکن،کاتری و کولینز در سال ۱۹۹۴) بوده و آزمون فرضیات فوق ‌بر اساس مدل رگرسیون و با ایجاد تابع خطی به شرح ذیل صورت پذیرفته است:

فرمول۱-۱)

متغییر وابسته :

: عبارت است از بازده سهام برای سال مالیt که ازطریق فرمول ذیل محاسبه شده است:

• :عبارت است از بازده شرکت در سال مالی t

۲-۱)

• • : قیمت سهم در پایان دوره

• • : قیمت سهم در ابتدای دوره

• • :سود تقسیمی هر سهم

• • : درصد کل افزاش سرمایه

• : درصد افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات

عدد ۱۰۰۰ مربوط به قیمت اسمی هر سهم می‌باشد

متغییر های مستقل

: عبارت است از سود یا زیان خالص برای سال مالی۱-t که به وسیله ارزش بازار حقوق صاحبان سهام در ابتدای سال t همگن شده است.

:عبارت است از سود یا زیان خالص برای سال مالی tکه به وسیله ارزش بازار حقوق صاحبان سهام در ابتدای سالt. همگن شده است.

:عبارت است از سود یا زیان خالص برای سال مالی ۱+ tکه به وسیله ارزش بازار حقوق صاحبان سهام در ابتدای سال مالی t همگن شده است.

متغیرهای کنترل

: عبارت است از یک متغیر ساختگی۱که برای شرکتهائی که بر اساس مجمع عمومی عادی سالانه خود سود نقدی تصویب کرده‌اند و درصد تقسیم آن در سال مالی tبالای از ۱۰%می‌باشد دارای ارزش یک و برای شرکت هائی که سود نقدی پرداخت نمی کنند یا درصد تقسیم سود کمتر از۱۰% باشدارزش آن برابر صفر است .

بر اساس ماده ۹۰ قانون تجارت شرکت باید ۱۰ درصد از سود قایل تقسیم خودر ا پرداخت نماید بر این اساس در این تحقیق فرض می شود که در صد توزیع سود تا سقف ۱۰ درصد دارای محتوای اطلاعاتی برای بازار نبوده و نشأت گرفته از الزام قانون می‌باشد.

۳:عبارت است از یک متغیر ساختگی^[۳] مربوط به واحد های تجاری ای که توزیع سود تقسیمی طی سال های۲- t تا t بیشتریا مساوی ۳۳ درصد در دوره مذکور باشد.

۷-۱) فرضیه های تحقیق

فرضیه اصلی اول:

۱)بین سود سال آتی و بازده سهام در بازار سرمایه ایران رابطه وجود دارد .

فرضیه اصلی دوم:

۲) در شرکت های پرداخت کننده سود بین سود سال آتی و بازده سهام رابطۀ بزرگتری در مقایسه با شرکتهایی که سود پرداخت نمی کنند وجود دارد.

فرضیه اصلی دوم به صورت فرضیات فرعی زیر ارائه می شود:

فرضیه فرعی الف:

۱-۲)بین سود سال آتی و بازده سهام در شرکت های پرداخت کننده سود در بازار سرمایه ایران رابطه وجود دارد.

فرضیه فرعی ب:

۲-۲)بین سود سال آتی و بازده سهام در شرکت هائی که سود پرداخت نمی کنند در بازار سرمایه ایران رابطه وجود دارد.

فرضیه اصلی سوم:

۳) در شرکت هائی که سود بیشتری پرداخت می‌کنند بین سود سال آتی و بازده سهام رابطۀ بزرگتری در مقایسه با شرکتهایی که سود بیشتری پرداخت نمی کنند وجود دارد.

فرضیه فرعی ج:

۱-۳)بین سود سال آتی و بازده سهام در شرکت هائی که سود بیشتری پرداخت می‌کنند در بازار سرمایه ایران رابطه وجود دارد.

فرضیه فرعی د:

۲-۳)بین سود سال آتی و بازده سهام در شرکت هائی که سود بیشتری پرداخت نمی کنند در بازار سرمایه ایران رابطه وجود دارد.

۸-۱) تعریف واژه ها واصطلاحات تحقیق

سهم عادی^[۴]:

یک نوع ورقه بهادار که نشان دهنده مالکیت شرکت است.)ریموند . پی نو ،۱۳۷۵،۴۷۰)

سهام ممتاز^[۵]:

نوعی از سهام که در مقایسه با سهام عادی (از نظر دریافت سود سهم )اولویت دارد. دارنده این سهام مبلغ معینی سود هر سهم دریافت خواهد کرد و حق وی نسبت به دارایی‌های شرکت محدود است.) ریموند . پی نو ،۱۳۷۵، ۴۷۰)

نرخ قیمت به سود سهام^[۶] (P/E)

شکل ۲-۳ نمای کلی یک EEG را در ساده ترین حالت نشان می‌دهد. درون داد دریافتی از یک الکترود فعال به دستگاه تقویت کننده الکتریکی یا آمپلی فایر وارد شده و با درون داد دریافتی از Ground مقایسه شده و برون داد شامل تفاوت پتانسیلی بین این دو است.

شکل۲-۳٫ نمای کلی یک EEG را در ساده ترین حالت

این فرایند ضبط فعالیت مغزی می‌تواند به دو شکل صورت بگیرد.در ضبط ارجاعی سیگنال‌های ناشی از یک فعالیت مغزی با یک زمین (Ground) یا گراند مقایسه می‌شود و در نوع دو قطبی این درون دادها از دو الکترود روی پوست سر گرفته شده و هر دو با یک زمین مقایسه می‌شوند، در نتیجه تفاوت‌های این دو نقطه بررسی می‌شود. سپس این سیگنال‌ها به شکل امواج مغزی یا داده روی کاغذ یا کامپیوتر ثبت می‌شوند. مکانیسم‌های زیربنایی هم نواختی EEG دو عامل اساسی هستند؛ اول تعامل بین کرتکس و تالاموس. فعالیت سلول‌های راهنمای تالاموس منجر به فعالیت ریتمیک کرتکس می‌شود، مثلا شبکه هسته ای تالاموس در تولید دوک‌های خواب نقش دارند. و دوم مشخصات عملکرد شبکه های عصبی بزرگ در کرتکس که ظرفیت طبیعی برای هم نواختی دارند (روان و تولوسکی،۲۰۰۳). ثبت و دریافت امواج مغزی از طریق الکترودها (حسگرها) متصل به پوست سر انجام می‌گیرد. نظام بین‌المللی ۲۰-^[۸۲]۱۰ چگونگی چسباندن الکترودها را به شکل قانون مندی بیان می‌کند. شکل ۲-۴ نقاط مشخص شده در این نظام و چگونگی اندازه گیری هر نقطه را نشان می‌دهد. در این نظام اعداد فرد مرتبط با ‌نیم‌کره‌ی چپ و اعداد زوج مرتبط با ‌نیم‌کره‌ی راست است.




شکل۲-۴٫ نظام بین‌المللی ۲۰-۱۰

فرکانس موج مغزی بر حسب هرتز یا میکروولت تعریف می‌شود، هرتز بیان کننده‌ ریتم موج است و هرتز^[۸۳] (Hz) برابر با یک دور در ثانیه است.فرکانس‌های کمتر از ۱۰ هرتز را فرکانس‌های کند و فرکانس‌های بیشتر از ۱۳ هرتز را فرکانس‌های سریع می‌نامند. میکروولت، بلندی موج را بررسی می‌کند. میکروولت‌ها بسیار متغیر هستند و از ۰ تا ۱۰۰ میکروولت تغییر می‌کنند.در اغلب موارد امواج کند بلندتر از امواج سریع هستند.زمانی که امواج کند در مغز غالب هستند، فعالیت مغزی کند یا مغز آماده انجام عمل است، برعکس در زمان غلبه امواج سریع، مغز در حال انجام تکالیف مختلف است. شکل ۲-۳ رابطه‌ بین هرتز و امپلیتد (دامنه) را نشان می‌دهد.

نامگذاری امواج مغزی بر اساس باند فرکانس آن‌ ها است. دلتا به امواج ۵/ تا ۴هرتز اطلاق می‌شود. به امواج ۴ تا ۸هرتز تتا، ۸ تا ۱۲هرتز آلفا، ۱۳ تا ۱۵هرتز SMR، و ۱۵ تا ۳۰هرتز بتا گفته می‌شود. امواج EEG مخلوطی از چند باند فرکانس مختلف هستند که تغییر شکل داده و برای تحلیل‌های بعدی، کمی شده اند.گرچه می‌توان EEG را به باندهای فرکانس متفاوت تجزیه کرد، اما همه‌ آن‌ ها جزئی از یک مجموعه‌ پویا هستند که به صورت هماهنگ کار می‌کنند.

اصل اساسی در عملکرد ذهنی عنصر برانگیختگی است و شدت این برانگیختگی در چگونگی و کیفیت عملکرد یک کارکرد ویژه مؤثر است، به گونه‌ای که همواره این شدت باید در حالت بهینه ای قرار بگیرد. مثلا اعمال توجه برای فرد در حالت افزایش آلفا یا تتا غیر ممکن خواهد بود و یا خواب رفتن با فعالیت شدید بتا و فعالیت کم آلفا مشکل است (سیلور^[۸۴]، ادمونتون^[۸۵]، آلبرت^[۸۶] و کنادا^[۸۷]،۲۰۰۶).

‌به این ترتیب خصایص رفتاری و شناختی معین با باند فرکانس خاصی مرتبط هستند و از سوی دیگر ارتباط بین فراوانی‌های مناطق مختلف مغز نیز رفتارای پیچیده را ایجاد می‌کنند. غلبه هر یک از این امواج معمولا با حالات روانی خاصی در ارتباط است. در جدول ۲-۳ هر یک از این امواج، دامنه آن‌ ها و حالات روانی مرتبط آورده شد است (لارسن^[۸۸]،۲۰۰۶؛ هاموند،۲۰۰۵).

جدول۲-۳٫ امواج، دامنه آن‌ ها و حالات روانی مرتبط



اساسا دو روش کلی در ارزیابی EEG و تحلیل و شناخت دقیق آن مورد استفاده قرار می‌گیرد (نوور^[۸۹]،۱۹۹۷):

الف) تحلیل دیداری: بررسی چشمی نوار خام EEG توسط متخصص الکترانسفالوگرافی، اولین قدم در تحلیل EEG است. بسیاری از متخصصین معتقدند بررسی چشمی نوار مغزی به ویژه برای بیمارانی که مورد بررسی نورولوژیکی قرار نگرفته اند بسیار اهمیت دارد. اما این روش پایایی، و دقت تفسیری ندارد. مشکل دیگر این روش، وجود پارازیت‌های ثبت شده است، که جنبه EEG نداشته و از منابع دیگری ثبت می‌شوند (مثل ضربه الکترود یا POP، برق شهر، تنش عضلانی، تعریق، حرکات چشم). این پارازیت‌ها تحت عنوان اثر تصنعی نامیده می‌شوند. در شکل ۲-۴ نمونه هایی از این اثرات تصنعی دیده می‌شوند.

ب) تحلیل طیفی: امروزه با دیجیتال شدن نوارهای مغزی، می‌توان به راحتی و بر روی صفحه‌ مانیتور، مونتاژهای مختلفی را تعریف کرده و به بررسی آسیب شناسی ساختاری مغز پرداخت. پیشرفت‌های اخیر تکنولوژی با محاسبه مکان یابی منبع و طراحی نقشه‌ی فعالیت‌های الکتریکی مغز، منجر به کمی‌سازی دقیق تر فعالیت EEG شده است. در گذشته برای تحلیل EEG از ثبت EEG زمانمند (به صورت دو محور عمود بر هم ولتاژ بر زمان) استفاده می‌کردند. اما از دهه ۱۹۶۰، ثبت EEG فرکانس مند (به صورت دو محور عمود برهم توان بر فرکانس) که از روش تبدیل سریع فوریه^[۹۰] (FFT) استفاده می‌کند به برده شد. در واقع تحلیل طیفی، همان EEG کمی (QEEG) است. این روش علاوه بر دقت و پایایی بالاتر، اثرات تصنعی را نیز حذف می‌کند (روان و تولوسکی،۲۰۰۳).

۲-۵٫ ولع مصرف

فرانسیس و دیگران^[۶۵] (۲۰۰۴) با بررسی نحوه قیمت‌گذاری کیفیت اقلام تعهدی به عنوان یک اطلاعات مربوط به سودنشان دادند که هر چه کیفیت اقلام تعهدی (که انحراف معیار خطای رگرسیونی مربوط به اقلام تعهدی جاری و جریان‌های نقدی تعریف می شود) پایین تر باشد هزینه بدهی و سرمایه آن شرکت‌ها بالا می رود. این موضوع به نوعی نشان‌دهنده تاثیر کیفیت اقلام تعهدی در تصمیم‌گیری افراد است (همان منبع ).

دیچو ولندسمن (۲۰۰۲ ) نقش اقلام تعهدی ‌را درجهت اندازه‌گیری بهتر عملکرد شرکت‌ها در یک سری زمانی بررسی کردند به دلیل آنکه اقلام تعهدی نیازمند مفروضات و پیش‌بینی‌های جریانات نقدی آتی است؛ ‌بنابرین‏ کیفیت اقلام تعهدی و سود با افزایش در خطای پیش‌بینی مقدار اقلام تعهدی کاهش می‌یابد. آن ها درنهایت چنین نتیجه‌گیری کردند که ویژگی‌های هر شرکت همانند قدر مطلق میزان اقلام تعهدی و سود و اندازه شرکت را می‌توان به عنوان ابزاری برای ارزیابی کیفیت سود به کار گرفت (همان منبع ).

۲-۴-۵ اقلام تعهدی اختیاری :

اقلام تعهدی اختیاری، اقلامی هستند که به رویدادهای درون شرکت مرتبط بوده و به عوامل بیرون از آن ارتباطی ندارد (جونز، ۱۹۹۱ ). هیلی (۱۹۸۵) نیز، اقلام تعهدی اختیاری را تعدیلات جریان وجه نقد انتخاب‌شده به وسیله مدیریت در جهت تأثیر گذاشتن بر روی سودهای گزارش‌شده فرانسیس و همکاران (۲۰۰۵) اقلام تعهدی اختیاری را اقلامی می‌دانند که در نتیجه انتخاب روش‌های حسابداری، تخصیص‌های اختیاری، تصمیم‌های مدیریتی و قضاوت‌ها و برآوردها ایجاد می‌شود (مهدوی، ۱۳۹۰). به عبارت دیگر، این اقلام از هر شرکت به شرکت دیگر می‌تواند متفاوت باشد چون تحت تأثیر رویه و خط مشی‌های انتخابی شرکت قرار دارد و هر چقدر مدیر یک شرکت آزادی عمل بیشتری برای به وجود آوردن آن ها داشته باشد، احتمال بیشتری دارد که از این اقلام برای تأثیرگذاری روی سود استفاده کند که این عمل به پدیده مدیریت سود معروف است. (عارف منش، ۱۳۸۵ ).

۲-۴-۶ اقلام تعهدی غیر اختیاری :

اقلام تعهدی غیر اختیاری، اقلامی هستند که به واسطه مقررات و دیگر عوامل برون‌سازمانی ایجادشده و مدیریت نمی‌تواند آن را تغییر داده و یا دخالتی در ایجاد آن داشته باشد. (جونز، ۱۹۹۱) فرانسیس و همکاران (۲۰۰۵) اقلامی را که در مدل تجاری شرکت‌ها و محیط عملیاتی آن ها، به وجود می‌آید و مدیریت واحد تجاری در پیدایش آن ها دخالتی نداشته و در حین انجام فعالیت‌های تجاری شرکت ایجادشده است را اقلام تعهدی غیر اختیاری می‌نامند (مهدوی، ۱۳۹۰، ص۶۲ ) همچنین، هاچبرگ^[۶۶](۲۰۰۳ ) اقلام تعهدی غیر اختیاری را بیانگر آن قسمت از اقلام تعهدی می‌داند که در روند عادی فعالیت یک مؤسسه‌ ایجاد می‌شوند و پیش‌بینی می‌شود که مدیریت هیچ گونه دخالتی در ایجاد آن نداشته باشد و یا به عبارت دیگر در اثر انجام مبادلات به طور طبیعی ایجادشده باشند. (عارفمنش، ۱۳۸۵).

۲-۴-۷- پیش‌بینی اجزای اختیاری اقلام تعهدی به کمک متغیرهای حسابداری:

در این روش بر اساس اصول حسابداری، اقلام تعهدی غیرعادی برآورد می‌گردد. مدلی که جونز در سال ۱۹۹۱ برای کشف مدیریت سود ارائه نمود، یکی از اولین مدل‌های ارائه شده بر اساس این روش می‌باشد. در این مدل، جونز مفهوم اقلام تعهدی غیرعادی ( اختیاری^[۶۷]) را به عنوان عامل تعیین‌کننده کیفیت سود، معرفی نمود. جونز اقلام تعهدی را به دو جزء عادی (غیر اختیاری^[۶۸]) و غیرعادی (اختیاری) تفکیک نمود. در حالی که اقلام تعهدی غیر اختیاری به واسطه مقررات، سازمان‌ها و دیگر عوامل خارجی محدود هستند، اقلام تعهدی اختیاری، قابل‌اعمال نظر توسط مدیریت می‌باشد.

‌بنابرین‏ جزء اختیاری اقلام تعهدی به عنوان شاخصی در جهت کشف مدیریت سود در واحدهای تجاری مورد استفاده قرار می‌گیرد. به طور مشخص، مدل جونز تحت تاثیر مدل دی آنجلیو است. در مدل دی آنجلیو فرض شده است که اقلام تعهدی غیر اختیاری از دوره ای به دوره دیگر ثابت است. مدل جونز سطح کلی اقلام تعهدی را به تغییرات فروش و اموال، ماشین‌آلات و تجهیزات (اقلام حسابداری) مربوط ساخته و به عبارت دیگر تغییرات در اقلام تعهدی غیر اختیاری که در نتیجه تغییر در شرایط اقتصادی ایجاد می‌شوند را نیز وارد مدل نموده است. در نتیجه مدل سعی در کنترل تاثیر تغییرات شرایط اقتصادی واحد تجاری بر روی اقلام تعهدی غیر اختیاری دارد.

در مدل جونز مجموع اقلام تعهدی به یکی از دو روش زیر‌(با توجه به اطلاعات موجود) محاسبه می شود:

(۱)

(۲

TA : تغییرات کل اقلام تعهدی شرکت iام در سال t، E : سود عملیاتی، CFO: وجوه نقد حاصل از عملیات، CA: دارایی‌های جاری، CL: بدهی‌های جاری، DEPN: هزینه استهلاک، STD: حصه جاری تسهیلات دریافتی و CASH : وجه نقد)” (مشایخی و همکاران، ۱۳۸۴).

گروه کثیری از محققین مجموع اقلام تعهدی را به عنوان تغییر در سرمایه درگردش غیر نقدی منهای استهلاک تعریف نموده اند. تغییر در سرمایه در گردش غیر نقدی برابراست با تغییر در حساب‌های دریافتنی بعلاوه تغییر در موجودی‌ها بعلاوه تغییر در سایر دارایی‌های جاری منهای تغییر در بدهی‌های جاری (سرمایه در گردش غیر نقدی را سرمایه عملیاتی خالص^[۶۹] نیز می‌نامند (مشایخی، ۱۳۸۴).

۲-۴-۸ارتباط اقلام تعهدی و عدم تقارن اطلاعاتی

نتیجه انکارناپذیر کیفیت پایین سود، افزایش عدم تقارن اطلاعاتی می‌باشد. علت کیفیت پایین سود در ماهیت اقلام تعهدی نهفته است، چرا که در شناسایی این اقلام ناگزیر از برآورد و تخصیص‌های ذهنی هستیم. لذا کیفیت سود (اقلام تعهدی ) می‌تواند بر عدم اطمینان نسبت به وقوع، زمان‌بندی و توزیع وجوه نقد آتی شرکت اثر گذاشته و لذا بر تصمیمات مربوط به تأمین مالی و سرمایه‌گذاری‌های شرکت مؤثر باشد (باتاچاریا و همکاران، ۲۰۰۷)^[۷۰].

بدین صورت که کیفیت بالای اقلام تعهدی، عدم تقارن اطلاعاتی را کاهش داده که این خود باعث می‌شود سرمایه‌گذاران آگاهانه‌تر سرمایه‌گذاری مورد نظر خود را انتخاب کرده و عامل ریسک غیرقابل‌حذف مرتبط با عدم تقارن اطلاعات را در تصمیم خود حداقل کرده و لذا با نرخ بهره‌ پایین تری در شرکت سرمایه‌گذاری کنند. توانایی شرکت در جذب سرمایه‌گذاری با نرخ کمتر مدیریت نقدینگی را بهبود می‌بخشد وبدین ترتیب نیاز به نگهداری مقادیر زیادی وجه نقد (جهت مقابله با تحمل هزینه تأمین مالی بالا) کاهش می‌یابد (گارسیا و همکاران، ۲۰۰۸)^[۷۱]

در بازار سرمایه ایران افزایش میزان اقلام تعهدی غیرعادی، منجر به تشدید پدیده ی عدم تقارن اطلاعاتی بین سرمایه‌گذاران می شود. این در حالی است که رابطه معنا داری میان قدر مطلق کل اقلام تعهدی و عدم تقارن اطلاعاتی مشاهده نمی شود. بنا براین به نظر می‌رسد سرمایه‌گذاران به طور میانگین، در درک محتوای اطلاعاتی اقلام تعهدی غیرعادی کند عمل کرده‌اند و ارزش درستی را از این اقلام در سال جاری ندارند. نتایج پژوهش‌های خدارحمی (۱۳۸۹) نشان داد که یک رابطه منفی و معنی‌دار میان نقد شوندگی سهام، اندازه شرکت و نسبت مالکیت نهادی با عدم تقارن اطلاعاتی و یک رابطه مثبت و معنی‌دار میان عدم تقارن اطلاعاتی و تغییرپذیری بازده سهام شرکت وجود دارد.

۲-۵ خطای پیش‌بینی سود:

۲-۵-۱تاریخچه پیش‌بینی سود:

در شرایط کنونی رعایت نشدن برخی معیارهای اخلاقی، نگرانیهای زیادی را در بخش‌های دولتی و غیردولتی به وجود آورده است. سقوط معیارهای رفتاری در بخش دولتی، پژوهشگران را واداشته تا در جستجوی مبناهای نظری در این رابطه بوده تا بتوانند مسیر مناسب اجرایی آن را فراهم سازند.لذا یکی از عمده ترین دغدغه های مدیران کارآمد در سطوح مختلف، چگونگی ایجاد بسترهای مناسب بـرای عوامل انسانی شاغل در تمام حرفه ها است تا آن ها با حس مسئولیت و تعهد کامل به مسایل در جامعه و حرفه خود به کار بپردازند و اصول اخلاقی حاکم بر شغل و حرفه خود را رعایت کنند. اولین گام در دستیابی ‌به این اهداف درک صحیح از مفهوم اخلاق و شناسایی عوامل تاثیرگذار بر رفتار اخلاقی کارکنان در سازمان می‌باشد تا در گام های بعدی بر روی این عوامل مداقه لازم صورت پذیرد.

اخلاقیات در سازمان به عنوان سیستمی از ارزش ها و بایدها و نبایدها تعریف می شود که بر اساس آن نیک و بدهای سازمان مشخص و عمل بد از خوب متمایز می شود. به طور کلی انسان ها در بعد فردی و شخصیتی دارای ویژگی های خاص اخلاقی هستند که پندار، گفتار و رفتار آن ها را شکل می‌دهد. ممکن است همین افراد وقتی در یک جایگاه و پست سازمانی قرار می گیرند عواملی موجب شود که پندار، گفتار و رفتار متفاوتی از بعد فردی سر بزند که این ویژگی های انسانی بر روی میزان کارایی و اثر بخشی سازمان تاثیر بگذارد. رفتارهای متفاوت اخلاقی افراد به عنوان کارمندان سازمان در یک طیف خطی که یک سر آن سلامت اداری و سر دیگر طیف فساد اداری می‌باشد قابل تحلیل می‌باشد و میزان سلامت اداری در میزان موفقیت سازمان در انجام مأموریت‌ ها، اجرای راهبردها و برنامه ها و در نهایت دستیابی به اهداف سازمانی نقش به سزایی را ایفا می‌کند. اولین گام در دستیابی ‌به این اهداف درک صحیح از مفهوم اخلاق و شناسایی عوامل تاثیرگذار بر رفتار اخلاقی کارکنان در سازمان می‌باشد که در این تحقیق سعی شده تا به طور جامع این عوامل احصاء و طبقه بندی گردند.

–F جو اخلاقی جزئی از جو عمومی سازمان است. طبق نظر ویکتور و کالن^[۵۶] ( ۱۹۸۷) ، جو اخلاقی در سازمان به ادراکات مشترک از رفتارهای صحیح اخلاقی و اینکه موضوع اخلاقی چگونه باید اداره شود، اشاره می‌کند. ویکتور وکالن ( ۱۹۹۸ ) ، چارچوبی برای اندازه گیری ادراک کارکنان از جهت گیری اخلاقی با ترکیب کردن ساختارهای نظری از رشد شناختی، نظریه اخلاقی و مکان‌ها ی تجزی ه و تحلیل ارائه کردند . آنان یافته های خود را از تحقیق کلبرگ^[۵۷] ( ۱۹۶۹ ) به دست آوردند. او نشان داد توانایی شناختی افراد برای دلایل اخلاقی در حال رشد است و جو اخلاقی یا محیط مرحله بالاتر که از سوی جمع ایجاد می شود تعدیل دهنده قدرتمندی در این فرایند است (مالوی^[۵۸] ، ۱۹۹۹) . جواخلاقی به عنوان چارچوبی برای ایجاد و قویت هنجارهای قابل قبول، ارزش‌ها و عقایدی است که ممکن است با این دیدگاه نهادی که” کارها چطور باید انجام شود”، مرتبط شود (السی^[۵۹] وآلپکان^[۶۰] ۲۰۰۹) . به نظر می‌رسد که اگر جو اخلاقی در یک سازمان همراه با وجدان کاری، عقلانیت، دین باوری، وجود فرهنگ دینی و اجتماعی و گزینه هایی از این قبیل باشد، کارکنان شرایط مطلوبی را دنبال خواهند کرد که بدین سان ایجاد و تقویت ارزش‌ها در سازمان نهادینهتر خواهد شد.

سه بعد اصلی نظریه اخلاقی ویکتو ر وکالن به موازات الگو ی کلبرگ( ۱۹۶۹ )، (پیش قراردادی، قراردادی، فوق قراردادی ) ایجاد شده است، که شامل خود محوری (لذت جویی)، خیرخواهی (سودمند گرایی) و اصولی (اخلاق شناسی) است (مالوی، ۱۹۹۹).

کلبرگ( ۱۹۶۹ ) معتقد است که رشد اخلاقی اساساً نشأت گرفته از استدلال اخلاقی است که در طی مراحل مختلف شکل می‌گیرد . وی در واقع ادامه دهنده و تکمیل کننده نظریه رشد اخلاقی پیاژه است. او از تحقیقات خود ‌به این نتیجه رسید که رشد قضاوت اخلاقی ‌به‌تدریج‌ و به ترتیب در سه سطح (که هر سطح دارای دو مرحله است) صورت می‌گیرد. این سطوح سه گانه اخلاقی عبارتند از: ۱٫ استدلال پیش قراردادی:که در این سطح فرد هیچ یک از ارزش‌های اخلاقی ر ا در خود درونی نکرد ه است؛ ۲ . استدلال قراردادی : که د ر این سطح فرد تابع هنجارهای درونی شدهای است که اساساً از جانب دیگران و محیط به او تحمیل می شود. ۳٫استدلال فوق قراردادی : در این سطح استدلال اخلاقی به طور کامل در فرد درونی شده است (لطف آبادی، ۱۳۸۰ ). ویکتور و کالن ، نُه نوع جو اخلاقی بر اساس نظریه اخلاقی و موقعیتهای قابل بررسی مطرح کردند. سه نظریه اخلاقی: خود محور، خیرخواه و اصولی در تعامل با سه مرکز تحلیل فردی، محلی و جهانی (در واقع مراکزی هستند که افراد در آنجا حضور دارند یا با توجه به آن مرکز تصمیم گیری می‌کنند)، نهُ نوع جو اخلاقی را شکل داده‌اند. هر نه نوع جو اطلاعات مناسبی را درباره ادراکی که در رفتار سازمانی تاثیر گذار است، فراهم می‌کنند .

۲-۳-۲ سیر تاریخی و مفاهیم مطرح در زمینه جو اخلاقی

نکته اساسی این است که جو کاری اخلاقی و ابعاد شش گانه اش که توسط ویکتور و کولن (۱۹۹۸) مطرح شد، تاثیر عمیقی بر روند شکل گیری و رشدکارآفرینی سازمانی داشته و سطح آن را دستخوش تغییرات جدی قرار می‌دهد. همچنین باعث می شود تا با توجه به حاکم بودن یکی از شش جو اخلاقی، برخی از مؤلفه‌ ها در مقایسه با سایر مؤلفه‌ ها در مدیریت دانش و در نهایت عملکرد کارکنان مورد تأکید بیشتر باشد.

توجه به نقش اخلاق و ارزش‌های اخلاقی در عرصه‌های مختلف زندگی همواره در طول تاریخ بشر وجود داشته و خواهد داشت. این توجه به نقش اخلاقیات بیشتر از آن جهت بوده که فطرت بشر گرایشی انکار ناپذیر به ارزش های الهی و انسانی دارد.

با این حال به باور علی و الکاظمی (۲۰۰۷) باورها درباره‌ اخلاق کاری در طول زمان و در بین کشورهای مختلف، متفاوت بوده است. در حال حاضر نقش اخلاق در محیط های کاری و سازمانی از طریق پژوهش‌های مختلف به خوبی مستند و مستدل گشته است (علی و الکاظمی^[۶۱] ، ۲۰۰۷ )

اخلاق کاری مورد تأکید مذاهبی نظیر پروتستان، همسو با تأکیدات دین مبین اسلام، بر کار سخت، متعهدانه، خلاقانه و اجتناب از روش ها و رفتارهای غیر اخلاقی برای جمع‌ آوری مال و ثروت و پیش بردن کارها بر مبنای همکاری و نوع دوستی تأکید شده است. با این حال در دین اسلام، بر نیت مشروع و پاک به جای نتایج تأکید بسیار ویژه‌ای شده است ( یوسف^[۶۲] ، ۲۰۰۱ ) .

ریشه واژه‌ اخلاق از واژه یونانی «Ethikos» به معنای «اقتدار رسوم و سنت» و باور داشت‌های فرهنگی فرد است ( وود و رنتسچر^[۶۳] ، ۲۰۰۳ ، ص ۳۴۴ ) . اصول اخلاقی راجع به چگونه بودن افراد و اینکه در سازمان متبوع خود چگونه رفتار می‌کنند مطرح می‌شوند ( گبادموسی^[۶۴] ، ۲۰۰۴ ، ص ۱۱۴۵ ) . و به طور کلی واژه اخلاق و خصوصاًً اخلاق سازمانی با استانداردهای مربوط به درست و غلط بودن رفتارها سر و کار دارد ( فیشر و بهن^[۶۵] ، ۲۰۰۷ ، ۱۵۶۱ ) .

حافظه ی زنجیره ای، توانایی به خاطر آوردن ترتیب عملیات مورد نیاز برای حل یک مسئله است.

سازماندهی زنجیره ای، توانایی مشخص کردن ترتیب اعداد است. کودکان با مشکل در این مهارت ممکن است در یادگیری جدول ضرب مشکلاتی داشته باشند. این مشکل ممکن است به سایر مشکلات در سازمان دهی زنجیره ای مربوط باشد.

بیان کلامی ریاضیات، توانایی بیان اصطلاحات و مفاهیم ریاضی است.

نمادگری انتزاعی، توانایی درک شکل اعداد به وسیله ی نمادهاست. کودک با مشکل در این حوزه مشکلات ویژه ای در جبر دارند.

تداعی های شنیداری – دیداری، توانایی مربوط به ساختن یک عدد با یک نماد کتبی است. کودکان با مشکل در این مهارت به خوبی می شمارند ولی نمی توانند اعداد را بخوانند.

خوشه کردن، توانایی تشخیص یا تعیین گروه هایی از اشیا (مجموعه ها) است.کودکان با مشکل در این مهارت مجبورند اشیا را تک تک بشمارند.

دستکاری عینی ریاضی، توانایی تخمین اندازه و تعداد اشیای واقعی نظیر مکعب ها و میله هاست. کودکان با مشکل در این مهارت، مشکلاتی را به هنگام انجام محاسبات عملی با این اشیا دارند. اغلب این موضوع غیرمنتظره است زیرا بیشتر مردم دستکاری عینی را آسان تر از دستکاری انتزاعی می دانند.

نگه داری کمیت، توانایی درک این است که کمیت با شکل تغییر نمی یابد

تشکیل تناظر یک به یک، این مورد توانایی توزیع نسبت های ثابت ریاضی است.

بازنمایی ترسیمی اعداد، توانایی به خاطر آوردن و نوشتن اعداد است.

تعبیر و تفسیر علائم پردازش، توانایی خواندن و درک نمادهای حساب نظیر «+» و «-» است. کودکان با مشکل در این حوزه ممکن است در درک منظور یک علامت کتبی، فوق العده کند باشند(سلیکووتیز، ۱۳۸۱، ص۱۳۴-۱۳۸).

مشکلات دانش آموزان با ناتوانی در یادگیری ریاضی
دانش آموزان با ناتوانی در یادگیری ریاضی از مشکلات زیر رنج می‌برند: ‌

در یادگیری ،‌ به خاطر سپردن و یادآوری اعداد مشکل دارند .
مفاهیم بنیادی اعداد را درک نمی کنند .
در محاسبه کند هستند .
‌مهارت های لازم را برای محاسبه ندارند یا در آن ها ضعیف هستند .
این دانش آموزان در ۴ دسته از مهارت های اساسی یادگیری پیشرفت ضعیفی دارند :
الف )‌مهارت های زبانی ،‌ شامل :‌
-‌فهمیدن و نامیدن اصطلاحات ریاضی
‌-فهمیدن و نام بردن عمل ها و مفاهیم ریاضی
-تبدیل دستورات مکتوب به نمادهای ریاضی
ب ‌)‌مهارت های ادراکی شامل :‌
‌-خواندن و شناخت نمادهای عددی یا نشانه های حساب
-ادراک فضائی اشیا‌ء‌ و تجسم
‌-درک ثبات شکل
-‌تشخیص تصویر و شکل از زمینه
ج )‌مهارت های ریاضی ،‌شامل :‌
-شمارش اشیاء
‌-رعایت مراحل ریاضی
-یادگیری جدول ضرب
د ) مهارت های مربوط به توجه شامل :‌
-کپی کردن درست اعداد
-مشاهده نمادهای عملیاتی به طرز صحیح
-‌هماهنگی چشم و دست(مقدم، ۱۳۸۹، به نقل از ‌لرنر ، ۱۹۹۶).‌

– در شمردن اعداد با صدای بلند و به ترتیب دچار مشکل است .

– در درک مفهوم عدد دچار مشکل می‌باشد . مثلا : ۸ تا ااز ۱۲ تا مداد را نمی تواند جدا کند .

– فاصله بین اعدا را تشخیص نمی دهد . مثلا : ۲ به کدام نزدیک تر است ؟ ۴ یا ۷

– در تشخیص ، نام گذاری و تفاوت و ترسیم اشکال هندسی دچار مشکل است

– در شناخت اندازه و حجم مشکل دارد . مثلا در ردیف کردن اشکال هندسی به ترتیب اندازه و حجم مشکل دارد.

– اعداد را به صورت معکوس می نویسد یا می‌خواند . مثلا ۱۲ را ۲۱ می‌خواند .

– در درک مفهوم جمع و تفریق دچار مشکل است .

– در جمع و تفریق های چند رقمی یک ستون را جا می اندازد .

– در جمع و تفریق های با انتقال دچار مشکل است .

– در تناظر یک به یک دچار مشکل است .

– توانایی نسخه برداری یا رو نویسی از اشکال و اعداد را ندارد .

– علی‌رغم تکرار زیاد ، در فراگیری جدول ضرب دچار مشکل می‌باشد .

– درک کافی از زمان ندارد . ( مفهوم هفته ، روز ، نیم ساعت ، ربع ساعت و غیره )

– در شناخت علائم ریاضی دچار اشکال است . ( = – + و….)

– در درک ارزش پول دچار اشکال است.

– در شناخت مفاهیم مقدماتی دچار اشکال است. ( بالا ، پائین ، جلو ، عقب و ….) .

– در درک ارزش مکانی دچار اشکال است.

– در درک و حل مسئله دچار مشکل است .

– در عملیات ذهنی ( جمع و تفریق ) دچار اشکال است .

موسیقی و مهارت های مربوط به ریاضی:

ارتباط موسیقی و ریاضی که در طول تاریخ مطرح بوده است نشان دهنده ی این است که ارتباط عصبی خاص بین مناطق موسیقی و ریاضی در مغز وجود دارد. با بهره گرفتن از روش های تصویر برداری و رفتاری از مغز محققان به مناطق مشترکی که ضمن انجام عملیات ریاضی در مغز فعال می‌شوند، پی برده اند.مناطق اصلی ریاضی در مغز ارتباطات اساسی با مناطقی از مغز که درگیر موسیقی هستند، دارند(جنسن، ۱۳۸۶، ص ۵۷-۵۸).

موسیقی واقعاً تاثیراتی سودمند روی یادگیری دارد. شاو معتقد است که موسیقی بسیاری از عملکردهای سطح بالای مغز مانند ریاضی و علوم را مورد استفاده قرار می‌دهد و آموزش در قالب موسیقی می‌تواند این عملکردها را افزایش دهد. او به همراه فرانسیس راشر در دانشگاه ویسکونسین مطالعات اضافی دیگری انجام دادند که ارتباط بین موسیقی و استدلال فضایی گیجگاهی را بررسی می‌کرد(مقدم، ۱۳۸۹، به نقل از شاو، ۲۰۰۰). استدلال فضایی گیجگاهی یک توانایی برای تصور کردن مشکل و راه حل آن است که معمولاً به فهم مفهومی بیشتر یک مسئله منجر می‌شود. تمپل گراندین درباره ریاضیات و موسیقی و ارتباط میان آن ها می‌گوید که: موسیقی و ریاضیات «سطح عمیقی» از فهم قوانین طبیعت و انسان را تداعی می‌کند،‌ موسیقی تأثیر حسی و ریاضیات یک تأثیر منطقی از طبیعت حرکت را نشان می‌دهد. به عنوان مثال اگر یک ریاضی‌دان بخواهد یک مقاله‌ ریاضی را درک کند باید ابتدا با تعاریف، قضیه‌ها، مثالها، متن میانجی و صحت و سقم راه های اثبات آشنا باشد.علاوه بر آن هدف ریاضیات، نه تنها فقط پی بردن به صحت یک مسئله نیست بلکه درک دلیل صحیح بودن آن مسئله می‌باشد. حالت نواختن یک آهنگ درست مثل فهم یک مسئله ریاضی است، معنا و مفهوم با نمادهای معتبر مرتبط می‌شوند. که شامل تمامی اطلاعات ضروری است، اما موفقیت واقعی این ارتباط به زمینه کلی آموزش، فرهنگ و تاریخ بستگی دارد(ساطعی، ۱۳۸۲).

۸- ۳- ۲- اختلال درخواندن :

شرایط ایجاد رابطه

برای فراهم آوردن این شرایط رعایت چند نکته ضروری است:

۱) به وجود آمدن آزادی کامل درابراز احساسات ورفتار.

۲) ارتباط یافتن گفتارورفتارمراجعان با احساسات ورفتارمشاور.

۳) تشخیص صحیح احساسات ‌و ادراک به وسیله مراجعان.

۴) برمراجعان معلوم می شود که مشکل او ناشی ازناهماهنگی موجود بین تجارب ومفهوم خود است.

۵) به مفهوم خود سازمان مجددی می‌دهند وآن را با تجارب خویش هماهنگ می‌کند که در نتیجه حالت‌های دفاعی و مقدماتی درهم شکسته می شود.

۶) توجه مثبت وغیرشرطی را تجربه می‌کند ومی آموزد که نسبت به خودش توجه مثبت غیرشرطی را نیز اعمال کند.

۷) خود رامرکزومحورارزشیابی خویشتنی قرار می‌دهد ‌و کمتر ‌بر اساس فرایند ارزش گذاری ارگانیزمی ارزشیابی می‌کند و عکس العمل نشان می‌دهد. (شفیع آبادی ۱۳۷۵)

۸) تغییر شخصیت، تحول از حالت عدم انعطاف به سیلان واز ایستایی به پویایی است درجریان درمان ودرفرایند تغییرشخصیت، هفت بخش رفتاری را می توان در مراجعان مشاهده کرد. (شفیع آبادی ۱۳۸۱)

مراحل مشاوره گروهی مراجع محوری

مرحله اول : گفتگو تقریباً سطحی وظاهری است ویک نوع عدم تمایل به انتقال اطلاعات در مراجع دیده می شود. مراجع در این مرحله تمایای به ارتباط با خود ندارد وارتباطش فقط در حدعوامل خارجی انجام می پذیرد. مراجع احساسات و عوامل شخصی را به خودش اسناد نمی دهد وخود را مالک آن ها نمی داند.

در این مرحله هیچ مشکل ویا ایرادی تصور نمی شود. درتمایل به تغییر وجود ندارد و در این مرحله داوطلب ادامه درمان نیست.

مرحله دوم : اگر در مرحله اول شریکی فراهم آوریم که مراجع آماده پذیرش درمان شود ‌و همکاری را آغاز کند، در این صورت بیان موضوعات درباره عوامل خارجی از«خود» آغاز می شود. مشکلات به منابع وعوامل خارجی اسناد داده نمی شودعمل تجربیدن درگذشته انجام می شود وبه رفتارواحساسات به مقدارکمی معنی ومفهوم شخص داده می شود ممکن است مراجع درچنین سطحی خودش داوطلبانه برای تغییر مراجعه کند. ولی معمولاً آن را ادامه نمی دهد ویا پیشرفت کمی درجریان درمان حاصل می‌آید.

مرحله سوم : مقاومت کاهش می‌یابد ومراجع درباره خود وتجربیات وابسته به بحث می پردازد.احساسات، معانی ومفاهیم شخصی اظهار می‌شوند ومسئولیت بسیارکمی برای آن ها ‌از طرف‌ مراجع پذیرفته می شود اکثر درمانها ‌از چنین مرحله ای ‌آغاز می شوند.

مرحله چهارم : اعمال پذیرش، درک وهمدلی نسبت به مراجع درمرحله سوم موجب می شود که مراجع به مرحله چهارم برسد واحساسات خود رابیان کند وبا اندکی اکراه، ترس وعدم اعتماد آن ها را بپذیرد. مراجع به کشفیاتی راجع به خودش نا ئل می

آید ومحبت ‌و کارایی برخی ازفعالیت هایش را مورد سؤال قرار می‌دهد.

تمایزاحساسات به مقداربیشتری انجام می‌گیرد وتضادها بررسی می‌شوند. مراجع خود را نیز درایجاد مشکلات مسئول می پندارد وبا مشاور روابطی ‌بر اساس احساسات برقرار می‌کند.

مرحله پنجم : در این مرحله احساسات آزادانه ودرعین حال با تعجب بیان می‌شوند اگرچه عدم اعتماد وترس هنوز تا اندازه ای وجود دارد ولی احساسات تقریباً به طور کامل ارائه و بیان می‌شوند. احساسات،معانی ومفهوم با دقت بیشتری از یکدیگر متمایز می‌شوند.فرد احساساتش را می پذیرد وآنها را متعلق به خودش می‌داند، تجربیدن را ‌آغاز می کند ومستقیماً با تضادها مواجه می شود .مراجع مسئولیت مشکلش را می پذیرد وبه هستی ارگانیزمی خود نزدیکتر می شود.

مرحله ششم : این مرحله کاملاً مشخص است. احساساتی که قبلاً در درون افراد بود حال به طورآنی به تجربه درمی آید ومراجع نتایج آن را به خوبی می بینند فرد با احساس و با تجربه خودش آن طوری که هست نه آن گونه که وحشتزا وترس آور بود مواجه می شود. بدین معنی که مراجع مهم اکنون با تجربه واحساسش زندگی می‌کند وآنگونه که آن را احساس می‌کند. در نتیجه همگانی با تجربیات که می‌خواهد به کارمی بندد، مراجع تغییرات احساسات را می پذیرد، آن ها را متعلق به خودش می‌داند، به فرایند کلی ارگانیزمی خویش اعتماد می‌کند وبه راحتی با مسائل درونی وبیرونی مواجه می شود.

روش­های آماری تحلیل داده ­ها

بعد از پایان یافتن کار جمع ­آوری اطلاعات و حذف پرسشنامه ­های ناقص و بی­جواب، سرانجام کار توصیف و تحلیل آماری بر روی٣٢ نسخه پرسشنامه (١۶پرسشنامه در مرحله پیش آزمون و ١۶ پرسشنامه در مرحله پس آزمون ) انجام گرفت. بر این اساس، پرسشنامه­ ها مجدداً شماره­گذاری شده و اطلاعات هر کدام از آن­ها کدگذاری گردید .کد های داده شده به سؤالات پرسشنامه‌ها وارد کامپیوتر شده و با بهره گرفتن از بسته ی نرم­افزار کامپیوتری معروف به (SPSS) در محیط ویندوز تحلیل شده است. در تحلیل داده ­ها، ابتدا ویژگی های فردی آزمودنی ها و هم چنین خودپنداره بین دو گروه آزمایش و گواه با بهره گرفتن از روش های آمار توصیفی مانند جداول یک و دو بعدی توزیع فراوانی مطلق ، درصد فراوانی ، میانگین و انحراف استاندارد بررسی و توصیف شده اند سپس فرضیات تحقیق با بهره گرفتن از روش های آمار استنباطی مانند آزمون تی و ضرایب همبستگی (پیرسون و اسپیرمن ) بررسی شده اند.

فصل چهارم

یافته های تحقیق وتجزیه وتحلیل آن ها

در این فصل داده های جمع‌ آوری شده در دو بخش مورد تحلیل قرار می‌گیرند، در بخش نخست با بهره گرفتن از تکنیک‌های آمار توصیفی ویژگی‌های جمعیت مورد مطالعه بررسی خواهد شد.در بخش دوم با بهره گرفتن از تکنیک‌های آمار استنباطی هر یک از فرضیات پژوهش مورد بررسی قرار می‌گیرد.

۴-١- بررسی ویژگی‌های جمعیت مورد مطالعه بر اساس آمار توصیفی

قبل از تحلیل داده ها، جهت شناخت بیشتر جامعه مورد مطالعه به توصیف هر یک از متغیرها با بهره گرفتن از تکنیک‌های آمار توصیفی مانند جداول یک و دو بعدی توزیع

فراوانی مطلق ، درصد فراوانی ، میانگین و انحراف استاندارد به ترتیب زیر می‌پردازیم:

۴-١-١- توزیع فراوانی آزمودنی ها برحسب سن آن ها

جدول ۴-١ بیانگر توزیع فراوانی آزمودنی ها بر حسب سن آن ها می‌باشد. بر اساس داده های جدول زیر می توان گفت که سن ٨/١٨درصد از کل پاسخگویان ١٣سال ، ٣/۶درصد ١۴سال ٨/١٨درصد ١۵سال ، ٣/۶درصد ١۶سال و ۵٠درصد ١٧سال می‌باشد. میانگین و انحراف استاندارد سن آزمودنی ها به ترتیب ۶/١۵و ۶/١سال می‌باشد.

جدول ۴-١: توزیع فراوانی آزمودنی ها بر حسب سن آن ها

سن
فراوانی (تعداد)
درصد
١٣سال
٣
٪٨/١۸
١۴سال
١
٪٣/۶
١۵سال
٣
٪٨/١٨
١۶سال
١
٪٣/۶
١٧سال
٨
٪۵٠
جمع
١۶
٪١٠٠
میانگین
۶/١۵سال
انحراف استاندارد
۶/١سال

۴-١-٢- توزیع فراوانی آزمودنی ها برحسب میزان تحصیلات آن ها

جدول ۴-٢توزیع فراوانی پاسخ‌گویان را بر حسب میزان تحصیلات آن ها نشان می

امروزه روش­های تصمیم ­گیری چند شاخصه در زمینه ­های متعدد و مختلف به طور وسیع مورد استفاده قرار می­ گیرند. دلیل این امر توانایی و قابلیت بالای این روش­ها در مدل­سازی مسایل واقعی و سادگی و قابل فهم بودن آن‌ ها برای اکثر کاربران ‌می‌باشد. فنون و روش­های ریاضی برنامه­ ریزی و تصمیم ­گیری اگر­چه جوابی بهینه را ارائه می­ دهند؛ اما تحت شرایط و مفروضات خاصی از این توانایی برخوردار هستند. این دسته از فنون نیازمند اطلاعات اولیه دقیق و قطعی می­باشند. در مسایل واقعی امکان تهیه این اطلاعات یا فراهم نیست و یا با صرف هزینه بالا میسر می­گردد. از طرف دیگر در این روش­ها در نظر گرفتن تمام ابعاد و جنبه­ های مسئله امکان­ پذیر نیست بلکه جنبه‌هایی از مسئله در مدل­سازی مورد توجه قرار می‌گیرد که حالت کمی داشته، سنجش و ارزیابی آن‌ ها مقرون به صرفه باشد. از این­رو در حالت کلی بسیاری از متغیرها و شرایط تأثیرگذار را که حالت کیفی دارند؛ نمی­ توان در مدل­سازی اعمال کرد. ‌بنابرین‏ از آنجایی که روش­های تصمیم ­گیری چند شاخصه و در رأس آن‌ ها روش AHP قادر به در نظر گرفتن شرایط و متغیرهای کمی و کیفی مسئله به طور همزمان می­باشند؛ کاربرد و گسترش چشم‌گیری یافته­اند.

۳-۶ فرایند تحلیل سلسله مراتبی

در علم تصمیم‌گیری که در آن انتخاب یک راهکار از بین راهکارهای موجود و یا اولویت‌بندی راهکارها مطرح است،‌ چند سالی است که روش های ²تصمیم گیری با شاخص‌های چند گانه «MADM» جای خود را باز کرده‌اند. از این میان روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) بیش از سایر روش‌ها در علم مدیریت مورد استفاده قرار گرفته است. فرایند تحلیل سلسله مراتبی یکی از معروف‌ترین فنون تصمیم گیری چند منظوره است که اولین بار توسط توماس ال. ساعتی عراقی الاصل در دهه ۱۹۷۰ ابداع گردید. فرایند تحلیل سلسله مراتبی منعکس کننده رفتار طبیعی و تفکر انسانی است. این تکنیک، مسائل پیچیده را بر اساس آثار متقابل آن ها مورد بررسی قرار می‌دهد و آن ها را به شکلی ساده تبدیل کرده به حل آن می‌پردازد.

فرایند تحلیل سلسله مراتبی در هنگامی که عمل تصمیم گیری با چند گزینه رقیب و معیار تصمیم گیری روبروست می‌تواند استفاده گردد. معیارهای مطرح شده می‌تواند کمی و کیفی باشند. اساس این روش تصمیم گیری بر مقایسات زوجی نهفته است. تصمیم گیرنده با فرآهم آوردن درخت سلسله مراتبی تصمیم آغاز می‌کند. درخت سلسله مراتب تصمیم، عوامل مورد مقایسه و گزینه‌های رقیب مورد ارزیابی در تصمیم را نشان می‌دهد. سپس یک سری مقایسات زوجی انجام می‌گیرد. این مقایسات وزن هر یک از فاکتورها را در راستای گزینه‌های رقیب مورد ارزیابی در تصمیم را نشان می‌دهد. در نهایت منطق فرایند تحلیل سلسله مراتبی به گونه‌ای ماتریسهای حاصل از مقایسات زوجی را با یکدیگر تلفیق می‌سازد که تصمیم بهینه حاصل آید.

۳-۶-۱ اصول فرایند سلسله مراتبی

به کارگیری این روش مستلزم چهار قدم عمده زیر می‌باشد:

الف) مدل سازی

در این قدم، مسأله و هدف تصمیم گیری به صورت سلسله مراتبی از عناصر تصمیم که با هم در ارتباط می‌باشند، در آورده می‌شود. عناصر تصمیم شامل «شاخص‌های تصمیم گیری» و «گزینه‌های تصمیم» می‌باشد. فرایند تحلیل سلسله مراتبی نیازمند شکستن یک مسئله با چندین شاخص به سلسله مراتبی از سطوح است. سطح بالا بیانگر هدف اصلی فرایند تصمیم گیری است. سطح دوم، نشان دهنده شاخص‌های عمده و اساسی “که ممکن است به شاخص‌های فرعی و جزئی تر در سطح بعدی شکسته شود) می‌باشد. سطح آخر گزینه‌های تصمیم را ارائه می‌کند. در شکل زیر سلسله مراتب یک مسئله تصمیم نشان داده شده است (مهرگان،۱۳۸۳،ص۱۷۰)

نمودار ۳-۱ نمایش سلسله مراتبیک مسأله تصمیم

ب) قضاوت ترجیحی (مقایسات زوجی)

انجام مقایساتی بین گزینه‌های مختلف تصمیم،‌ بر اساس هر شاخص و قضاوت ‌در مورد اهمیت شاخص تصمیم با انجام مقایسات زوجی، بعد از طراحی سلسله مراتب مسئله تصمیم، تصمیم گیرنده می‌بایست مجموعه ماتریسهایی که به طور عددی اهمیت یا ارجحیت نسبی شاخص‌ها را نسبت به یکدیگر و هر گزینه تصمیم را با توجه به شاخص‌ها نسبت به سایر گزینه‌ها اندازه‌گیری می‌کند، ‌ایجاد کند. این کار با انجام مقایسات دو به دو بین عناصر تصمیم (مقایسه زوجی) و از طریق تخصیص امتیازات عددی که نشان دهنده ارجحیت یا اهمیت بین دو عنصر تصمیم است، صورت می‌گیرد.

برای انجام این کار معمولا از مقایسه گزینه‌ها با شاخص‌هایi ام نسبت به گزینه‌ها یا شاخص‌های j ام استفاده می‌شود که در جدول زیر نحوه ارزش گذاری شاخص‌ها نسبت به هم نشان داده شده است.

جدول ۳-۱ ارزش گذاری شاخص‌ها نسبت به هم

ارزش ترجیحی

وضعیت مقایسهi نسبت به j

توضیح

۱

اهمیت برابر

گزینه یا شاخص i نسبت به j اهمیت برابر دارند و یا ارجحیتی نسبت به هم ندارند.

۳

نسبتاً مهمتر

گزینه یا شاخص i نسبت به j کمی مهمتر است.

۵

مهمتر

گزینه یا شاخص i نسبت به j مهمتر است.

۷

خیلی مهمتر

گزینه یا شاخص i دارای ارجحیت خیلی بیشتری از j است.

۹

کاملاً مهم

گزینه یا شاخص مطلقاً i از j مهمتر و قابل مقایسه با j نیست.

۲و۴و۶و۸

ارزش‌های میانی بین ارزش‌های ترجیحی را نشان می‌دهد مثلا ۸، بیانگر اهمیتی زیادتر از ۷ و پایین‌تر از ۹ برای I است.

ج) محاسبات وزن‌های نسبی

تعیین وزن «عناصر تصمیم» نسبت به هم از طریق مجموعه‌ای از محاسبات عددی .قدم بعدی در فرایند تحلیل سلسله مراتبی انجام محاسبات لازم برای تعیین اولویت هر یک از عناصر تصمیم با بهره گرفتن از اطلاعات ماتریس‌های مقایسات زوجی است. خلاصه عملیات ریاضی در این مرحله به صورت زیر است.

مجموع اعداد هر ستون از ماتریس مقایسات زوجی را محاسبه کرده، سپس هر عنصر ستون را بر مجموع اعداد آن ستون تقسیم می‌کنیم. ماتریس جدیدی که بدین صورت به دست می‌آید، «ماتریس مقایسات نرمال شده» نامیده می‌شود.

میانگین اعداد هر سطر از ماتریس مقایسات نرمال شده را محاسبه می‌کنیم. این میانگین وزن نسبی عناصر تصمیم با سطرهای ماتریس را ارائه می‌کند.

د) ادغام وزنهای نسبی

به منظور رتبه‌بندی گزینه‌های تصمیم، در این مرحله بایستی وزن نسبی هرعنصر را در وزن عناصر بالاتر ضرب کرد تا وزن نهایی آن به دست آید. با انجام این مرحله برای هر گزینه، مقدار وزن نهایی به دست می‌آید.

۳-۶-۲ سازگاری در قضاوت ها

همچنین در فرهنگ سازمان باره فرهنگ های واحدهای مختلف در تضاد با یکدیگر نیستند و فرضیات و ارزش های اساسی سازمان مورد قبول تمام واحدهاست اما در فرهنگ ضعیف آن ها مشترک نیستند بلکه از فردی به فرد دیگر تفاوت می‌کند (زارعی متین، ۱۳۸۰). از طرفی فرهنگ قوی ضعیف به لحاظ محدودیت فراگیری و فقدان احساس تعهد شدید، در رفتار شغلی کارکنان مؤثر واقع نمی شود. از دیگر نتایج فرهنگ سازمانی قوی این است که فرهنگ قوی رضایت شغلی را افزایش داده، نقل و انتقالات و ترک خدمت را کاهش و همگونی درونی را افزایش می‌دهد و با افزودن به میزان ثبات و استحکام رفتاری کارکنان، جایگزینی برای رسمی سازی سازمان نیز می‌باشد حتی قادر است نافذتر و مقبول تر از سیستم کنترل رسمی عمل کند چرا که فرهنگ روح انسان راهم، همچون جسم او کنترل می‌کند. پس، فرهنگ قوی می‌تواند جایگزین قوانین و مقررات رسمی و اسناد مکتوب سازمانی گردد به طوری که بر رفتار کارکنان اثر بگذارد، در سازمان نظم برقرار کرده و به رفتارها تداوم رویه بدهد از این رو فرهنگ و مقررات رسمی سازمان ها را باید به عنوان دو جاده یا مسیر متفاوت در نظر آوریم که به یک مقصد منتهی می‌شوند، هر قدر یک فرهنگ سازمانی قوی تر باشد مدیریت باید کمتر نگران ارائه قوانین و مقررات رسمی باشد تا بتوان بدان وسیله رفتار خود را تبیین نماید (رابینز، ۱۳۷۴، ص ۹۷۲، ترجمه اعرابی، ۱۳۸۹).

مشخصات فرهنگ قوی و ضعیف

مورهد و گریفین^[۱۶] (۱۹۸۹) مشخصات زیر را برای فرهنگ سازمانی قوی بر شمرده اند که عبارتند از :

تعهد اجتماعی: در سازمان هایی با فرهنگ قوی، تعهد اجتماعی بین افراد بسیار بالا است و به عنوان یک اصل پذیرفته شده است.

وجدان کار: در این سازمان ها کار به عنوان ارزش پذیرته شده است و بیکاری منفور تلقی می‌گردد.

مدیریت کیفی: مدیران نقش بسیار زیادی در بهبود کیفی کار ایفا می‌کنند و ‌به این لحاظ مدیریت بایستی از کیفیت بالایی در برنامه ریزی، سازماندهی و طراحی کارها برخوردار باشد.

فرهنگ رقابتی: عامل رقابت به طور صحیح باعث رشد و توسعه ی سازمان شده و انگیزه به کار افزایش می‌یابد.

غنی سازی شغل: در این فرهنگ ها فرض بر این است که برای ایجاد روحیه و انگیزه در کارکنان باید نیاز به مسئولیت پذیری را در آن ها برآورده ساخت. به عبارتی شغل باید غنی، با معنی و دارای اختیارات کافی باشد به طوری که شاغلین بتوانند با استقلال کار کنند و زمینه ای برای خلاقیت داشته باشند.

تطبیق فرد با شغل: افرادبایستی بر مبنای علاقه و توان خویش به کار گمارده شوند چرا که منجر به کارایی افراد در سازمان می‌گردد و انگیزش آنان را تضمین می‌کند.

توسعه شغلی: مشاغل تخصصی پس از مدتی باعث کسالت و دلزدگی شاغلین می‌شوند و انگیزه به کار را در افراد تضعیف می‌کند برای جلوگیری از این وضعیت می توان شغل را افزودن وظایفی توسعه داد.

گردش کار: به وسیله چرخش شغل، افراد با مشاغل بیشتری آشنا شده و در کار خود از تنوع و گوناگونی برخوردار می‌گردند و در نهایت انگیزه به کار در آنان تقویت می شود.

علاقه و وفاداری به سازمان: در فرهنگ سازمانی قوی، علاقه ، پشتکار و وفاداری نسبت به کار از سوی کارکنان و مدیریت کاملاً مشهود بوده و تلاش می شود سازمان در دستیابی به اهداف خویش موفق تر باشد.

اعتماد به نفس: کارکنان هرگز با دودلی و عدم اطمینان دست به فعالیت می‌زنند.

برخلاف فرهنگ های قوی در فرهنگ های ضعیف فاصله بین افراد و اهداف سازمانی زیاد بوده و توافق گروهی بسیار اندک می‌باشد(مورهد، گریفین، ۱۹۸۹، ترجمه الوانی و معمارزاده، ۱۳۷۴).

برخی از مشخصات فرهنگ ضعیف به شرح زیر می‌باشد:

-بی علاقگی به کار و عدم احساس تعلق به سازمان.

-اشاعه ی فرهنگ تملق و چاپلوسی.

-غیبت و عدم حضور به موقع در محل کار.

-توجه صرف به منابع شخصی.

-عدم وجود بینش آینده نگری .

-عدم اعتماد به نفس و روحیه تقدیرگرایی.

-کم کاری و فرار از کار.

-عدم انتقال مهارت ها و رمز نگه داشتن فنون کار.

-محافظه کاری.

-کسب محبوبیت به بهای لجن مال کردن دیگران.

-عدم صداقت در اعتراف به اشتباهات .

-عدم ‌پاسخ‌گویی‌ به ارباب رجوع (الوانی و معمارزاده، ۱۳۷۴).

همچنین فیزی ^[۱۷](۱۳۸۴) انواع فرهنگ را به شرح ذیل مطرح می کند:

فرهنگ نقش مدار (وظیفه مدار): در سازمان‌هایی که فرهنگ نقش مدار غالب است، هر فرد منصوب به شغل همان قسمت است که در عمل مورد انتظار است. یک فرهنگ نقش مدار، فرهنگی است که بر انطباقی انتظارات تأکید دارد. این در واحدهای دولتی و همچنین مؤسسات بزرگ بیشتر معمول است. این چنین موسساتی می‌توانند ابزارهایی عقلایی محدود برای تأمین اهداف مشخص باشند.

فرهنگ توفیق مدار: در فرهنگ توفیق مدار افراد علاقه مند به کارشان هستند و تمایل شخصی نسبت به کاری که انجام می‌دهند را دارند شرکت های مشارکتی کوچک و مؤسسات تحقیقاتی غالباً مثال‌های مناسبی برای فرهنگ توفیق مدار هستند.

فرهنگ قدرت مدار: در فرهنگ قدرت مدار بعضی افراد مسلط و دیگران تابع هستند این عامل به یک مسئله نسبتاً محدود و ثابت اجتماعی یعنی عادت به تسلیم و تمکین در مقابل وظیفه و مسئولیت بستگی دارد. در سازمان های تحت فرهنگ قدرت مدار، در بهترین حالت رهبری ‌بر اساس نیرو، حقانیت و سخاوتمندی پدر سالارانه قرار دارد از رهبر انتظار می رود همان‌ طور که حاوی تمامی قدرت های سازمانی باید به انوع دانش ها مجهز باشد از زیردستان انتظار می رود که تسلیم و تکمین باشند. در بدترین حالات، سازمان ها ‌بر اساس قدرت تمایل به اعمال ترس دارند.

فرهنگ حمایت مدار: سازمان هایی که ‌بر اساس فرهنگ حمایتی شکل می گیرند اعضای خود را وادار می‌سازند که از طریق روابط، تقابل (دوسره بودن)، تعلق و اتصال لیاقت خود را نشان دهند فرض این است که افراد با این احساس سرسپرده یک گروه یا سازمان می‌شوند که آن ها احساس می‌کنند که خودشان با خلوص نیت عضو شده اند و معتقدند دارای یک ریسک و علاقه شخصی هستند. تقریباً در تمام سازمان های موجود در جهان، فرهنگ سازمانی از الگوهای منحصر به فرد باورها، احساسات، ارزش ها و رفتارهایی تشکیل می شود که میان اعضا و سازمان ارتباط برقرار می‌کند و هم زمان با آن فرهنگ سازمانی را از فرهنگ های دیگر سازمان متمایز می‌سازد. به طور کلی چندین فرهنگ می‌تواند وجود داشته باشد به طور کلی هر فرهنگ سازمانی از سه منبع اصلی نشأت گرفته است(عسگری، ۱۳۸۸).

فرهنگ اجتماعی وسیع تری که سازمان در آن قرار دارد، نوع داد و ستد محیط تجاری سازمان، باورها، عقاید اصلی، و ارزش ها ‌در مورد ماهیت واقعیت و ماهیت انسان که بنیان گذاری یا رهبر نسل اول سازمان به آن پایبند هستند.

تجارت الکترونیکی، راه و روش جدید کسب و کار، به صورت الکترونیکی و با بهره گرفتن از شبکه‏ها و اینترنت است. در این روش، فرایند خرید و فروش یا تبادل محصولات، خدمات و اطلاعات از طریق شبکه‏های کامپیوتری و مخابراتی از جمله اینترنت صورت می‏ گیرد(توربان^[۳]، ۲۰۰۶،۵۰). امروزه چشم‏انداز کسب و کار الکترونیکی، به واسطه رقابت بسیار زیادی توصیف شده و محیط یک بازار با سرعتی بالا و پویا در حال تغییر است. خریداران الکترونیکی به طور فزاینده‏ای در خرید به‏هنگام، ماهرتر و با تجربه‏تر از گشته‏اند. آن‏ها در تجربه خریدشان به دنبال لذت^[۴] و هیجان هستند. موج پژوهش‏هایی که درصدد شناسایی عواملی بر می ‏آیند که بر نگرش‏های خریداران الکترونیکی، حالت روانی آن‏ها، کیفیت خدمات به‏هنگام، رضایت به‏هنگام، تمایل به خرید و تمایل به بازدید از سایت‏ها تاثیر گذارند، رو به افزایش است. اما از طرف دیگر، شرکت‏ها نیز به منظور ادامه حیات خود باید این محیط پویا و متغیر را شناخته و تغییراتی که در آن رخ می‏ دهد را درک کنند تا بتوانند با موقعیت این محیط سازگار شوند. شناخت رفتار مصرف‏کننده یکی از مهم‏ترین عوامل موفقیت برای شرکت‏هاست. شرکت‏های امروز به‏ویژه شرکت‏هایی که در حوزه تجارت الکترونیکی فعالیت می‏ کنند باید تغییرات محیط و تغییراتی را که در رفتار مصرف‏کننده رخ می‏ دهد را بشناسند.

‌بنابرین‏ یکی از جنبه­ های موفقیت در دنیای مجازی شناخت بیشتر کاربران و خریداران اینترنتی است، تا ‌به این طریق بتوان محیطی مطلوب و محصولاتی متناسب با سلایق آنان ارائه داد پژوهش­های گوناگون درحوزه­ی رفتار مصرف­ کنندگان نشان داده است که یکی از مهم­ترین عوامل مؤثر در رفتار خرید مصرف­ کنندگان ویژگی های شخصیتی آنان ‌می‌باشد(هاوکینز^[۵]،۲۰۰۱، ۱۰۴).

بر این اساس جای تردید باقی نمی­ماند که برای شناخت بهتر کاربران اینترنتی و به احتمال زیاد پیش ­بینی رفتار آن­ها و در نهایت تاثیرگذاری بر عملکرد آنان، شناخت ویژگی­های شخصیتی این کاربران از عوامل مهم و مؤثر است (تسایی لین^[۶] ،۲۰۰۳؛ ۹۲).

بین ویژگی­های شخصیتی و رفتار اواخر قرن گذشته با رشد انفجاری تکنولوژی، مخصوصاً در الکترونیک، کامپیوتر، ارتباط از راه دور و اینترنت همراه بود. چنین پیشرفتی، امکان استفاده مداوم از انواع خدمات اینترنت را میسر ساخت۰

با توجه به گسترش روزافزون تجارت­الکترونیک در ایران و این_­که تا به حال پژوهشی برای بررسی ویژگی­های شخصیتی این کاربران و مصرف­ کنندگان در ایران صورت نگرفته است. این پژوهش به بررسی پیش ­بینی رفتار مصرف­ کنندگان برای پذیرش تجارت حداقل یک بار از طریق شبکه­ های آنلاین را تجربه کرده ­اند، می ­پردازد تا ‌به این وسیله آغازی برای پژوهش­های آتی در زمینه­ پیش ­بینی رفتار خریداران اینترنتی باشد.

بیان مسأله :

برای ایجاد تعادل در بازار و میزان عرضه و تقاضا، دانستن و تحلیل رفتار مصرف­ کنندگان نقش مهم و اساسی را برای مدیران و صاحبان تمامی شرکت­ها اعم از تولیدی و یا خدماتی دارد. به عبارت دیگر ، مدیران برای کسب سود بیشتر و برآورده­کردن نیازهای مشتریان خود احتیاج دارند که رفتار مصرف­ کنندگان را پیش ­بینی کنند و بر آن اساس اقدام به تولید کالا و یا ارائه خدمات بکنند تا بتوانند ضمن کسب سود بیشتر سهم بیشتری از بازار را نیز به دست آورند(آقازاده، ، ۱۳۸۹­؛ ۸۹).

تجارت الکترونیکی شیوه فعالیت‏های بازرگانی را تغییر داده است. امکان اجرای عملیات تجاری از راه اینترنت و شبکه‏های کامپیوتری به تغییر درمحیط و رفتار مصرف‏ کنندگان منجر شده است. شرکت‏ها و بنگاه‏های فعال در زمینه تجارت الکترونیکی از طریق تجزیه و تحلیل رفتار مصرف‏کننده اطلاعاتی را به دست می ‏آورند که موفقیت آن‏ها را در بازار در­پی دارد. از این رو، بررسی رفتار مصرف‏کننده اهمیت فراوانی برای شرکت‏ها در راه رسیدن به اهداف‏شان دارد. شرکت‏ها برای ادامه حیات خود مجبورند تغییر در محیط و در رفتار مصرف‏کننده را به خوبی درک نمایند تا بتوانند با موقعیت محیط، سازگار شده و موفقیت خود را تضمین نمایند( یزدان پرست اردستانی،۱۳۸۶ ؛۱۵).

با افزایش تعداد کاربران اینترنت، نحوه استفاده کاربران از این ابزار تعاملی به‏عنوان بخش مؤثر در تصمیمات و اقدامات خرید،توجه پژوهشگران­وصاحب‏نظران­را به خود جلب ‌کرده‌است. زیرا نزدیک به ۷۲ درصد از کاربران اینترنت دست­کم یکبار در ماه به­ صورت آنلاین به جستجوی کالاهای مختلف می‏پردازند. از سوی دیگر، عوامل درونی مانند نگرش‏ها، عادت‏ها و ادراکات، تمایل افراد به خرید اینترنتی را مورد تأثیر قرار می‏ دهد. از این رو نگرش مثبت مصرف‏ کنندگان در خصوص خرید اینترنتی، می‏تواند بقا و سودآوری فروشندگان اینترنتی در بازار رقابتی رافراهم کند(سوپرامنین^[۷]،۲۰۰۷؛۷۳).

یکی از عوامل مؤثر در تحلیل رفتار مصرف ­کننده آگاهی و پیش‌بینی رفتار مصرف­ کنندگان است. در واقع پیش‌بینی رفتار مصرف­ کنندگان نقش مهمی در تحلیل رفتار خرید مصرف­ کنندگان و تصمیم ­گیری آنان برای خرید دارد. رفتارمصرف­کننده عبارت است از تمایل فرد در بروز واکنش خاص نسبت به یک محصول یا یک فعالیت(الهی،۱۳۹۳؛۸۲ ).

در واقع جزء رفتاری مصرف ­کننده، تمایلات یا مقاصد افراد را از نشان دادن یک واکنش ارائه می­ کند . به عنوان مثال، بسیاری از مصرف­ کنندگان تمایل دارند، محصولات کنسرو شده را از خرده فروشی­هایی که به محل زندگی آن ها نزدیک­ترند یا تخفیف بیشتری می­ دهند خریداری کنند ، اما گوشت ، میوه و سبزیجات را از جای مطمئن­تر خریداری ‌می‌کنند. در واقع مصرف ­کننده می ­تواند تصمیم بگیرد که چه محصولی را از یک خرده فروش بخرد یا نخرد و شیوه رفتارش را نسبت به آن تغییر دهد. ولی ‌در مورد خود محصولات این حالت کمتر رخ می­دهد. به عبارت دیگر ، مصرف ­کننده یا محصولی را خریداری می­ کند یا نمی­کند و نمی­تواند رفتارش را نسبت به آن تنظیم کند (اعرابی،۱۳۹۲؛۶۵-۸۸).

عوامل تأثیرگذار خارجی بر رفتار مصرف ­کننده شامل جمعیت­شناختی ، اقتصادی، اجتماعی، موقعیتی و تکنولوژیکی هستند. عوامل داخلی ، از قبیل باورها و نگرش­ها، یادگیری­ها ، انگیزش و نیازها، شخصیت، ادراک و ارزش­ها ‌می‌باشد. سبک زندگی افراد بین عوامل داخلی و خارجی بر رفتار خرید مصرف ­کننده است. اگرچه عوامل خارجی بر رفتار خریداران یک تأثیر مهم و اساسی را دارند ، تاثیر عوامل داخلی کمتر از آن ها نیست (عزیزی، ۱۳۹۲؛۶۳-۸۹).

تخمین مدل

پس از بیان مدل مرحله بعد به دست آوردن تخمین پارامترهای آزاد از روی مجموعه ای از داده های مشاهده شده است. روش های تکراری^[۶۴] از قبیل بیشینه درست نمایی^[۶۵] یا حداقل مجذورات تعمیم یافته^[۶۶] جهت تخمین مدل مورد استفاده قرار می‌گیرد.

روش کار در این رویه های تخمین ‌به این صورت است که در هر تکرار، یک ماتریس کوواریانس ضمنی^[۶۷] ساخته می شود و با ماتریس کوواریانس داده های مشاهده شده مقایسه می‌شود. مقایسه این دو ماتریس منجر به تولید یک ماتریس باقیمانده^[۶۸] می شود و این تکرارها تا جایی ادامه خواهد یافت که این ماتریس باقیمانده مینیمم شود. محاسبات یا برآورد پارامترها حداکثر با ۲۵۰ تکرار امکان پذیر می‌باشد. در صورتی که تعداد تکرارها از ۲۵۰ تا بیشتر شود محاسبات مربوط به برآورد پارامتر متوقف می شود. متغیرهای تحقیق به دو دسته پنهان و آشکار تبدیل می‌شوند . متغیرهای آشکار یا مشاهده شده به گونه‌ای مستقیم به وسیله پژوهشگر اندازه گیری می شود، در حالی که متغیرهای مکنون یا مشاهده نشده به گونه‌ای مستقیم اندازه گیری نمی شوند، بلکه بر اساس روابط یا همبستگی های بین متغیرهای اندازه گیری‌شده استنباط می‌شوند. متغیرهای مکنون بیانگر یکسری سازه‌های تئوریکی هستند مانند مفاهیم انتزاعی که مستقیما قابل مشاهده نیستند و از طریق سایر متغیرهای مشاهده شده ساخته و مشاهده می‌شوند.

قبل از بررسی نهایی فرضیات پژوهش به جهت عدم تخطی از پذیره­های مورد نیاز در تحلیل معادلات ساختاری ابتدا شاخص­ های توصیفی مؤلفه­ های مختلف را بررسی کرده­ایم. بدیهی است با توجه به ینکه روایی پرسشنامه در فصل قبل بررسی و تأیید شده و مؤلفه­ ها هر یک از آن­ها چون به منظور اندازه گیری یک متغیر واحد طراحی ‌شده‌اند با هم همبستگی منطقی داشته باشند. برای این منظور از همبستگی پیرسون استفاده شده است. نتایج توصیفی مؤلفه­ های توصیفی شامل میانگین و انحراف استاندارد در جدول ارائه شده است

جدول۴- ۱۳ : شاخص‌های توصیفی آماری متغیرهای پرسشنامه

جدول شاخص‌های توصیفی

شرح

میانگین

انحراف معیار

تعداد

استراتژی فناوری

۳٫۰۲۸۶

۶۸۳۱۳٫

۱۹۶

استراتژی کسب و کار

۳٫۱۳۱۵

۴۹۱۷۲٫

۱۹۶

زیرساخت‌های فناوری اطلاعات

۴٫۰۱۵۰

۶۵۰۷۴٫

۱۹۶

زیر ساختهای سازمان

۳٫۱۶۸۸

۴۸۹۹۴٫

۱۹۶

جدول۴ – ۱۴ : ضریب همبستگی بین عوامل

جدول ضریب همبستگی بین عوامل

استراتژی فناوری

استراتژی سازمان

زیرساخت‌های فناوری اطلاعات

زیر ساختهای سازمان

استراتژی فناوری

Pearson Correlation

مقدار پیرسون

۱

Sig. (2-tailed)

سطح معنی داری

N

تعداد

۱۹۶

استراتژی سازمان

Pearson Correlation

مقدار پیرسون

۶۰۸٫**

۱

Sig. (2-tailed)

سطح معنی داری

۰۰۰٫

N

تعداد

۱۹۶

۱۹۶

زیرساخت‌های فناوری اطلاعات

Pearson Correlation

مقدار پیرسون

۲۲۰٫**

۱۷۴٫*

۱

Sig. (2-tailed)

سطح معنی داری

۰۰۲٫

۰۱۵٫

N

تعداد

۱۹۶

۱۹۶

۱۹۶

زیر ساختهای سازمان

Pearson Correlation

مقدار پیرسون

۲۵۶٫**

۱۹۴٫**

۹۵۱٫**

۱

Sig. (2-tailed)

سطح معنی داری

۰۰۰٫

۰۰۷٫

۰۰۰٫

N

تعداد

۱۹۶

۱۹۶

۱۹۶

۱۹۶

**. Correlation is significant at the 0.01 level (2-tailed).

*. Correlation is significant at the 0.05 level (2-tailed).

تفسیر :

با توجه به اهمیت ماتریس واریانس – کوواریانس (به جای استفاده از داده های خام ) در انجام محاسبات مربوط به برآورد پارامترها و همچنین شاخص‌های برازش در جدول (۴-۱۴) ماتریس واریانس کوواریانس متغیرها نشان داده شده است. جدول(۴-۱۳) نشان می‌دهد در بین متغیرها ، زیر ساخت های فناوری اطلاعات با میزان ۴٫۰۱۵۰ بالا ترین میانگین و استراتژی های فناوری اطلاعات با میزان ۳٫۰۲۷۶ کمترین میانگین را به خود اختصاص داده‌اند.

ضریب همبستگی پیرسون بین متغیرها، سطح معناداری همبستگی هر کدام از آن ها با سایر متغیرها و تعداد اطلاعات را نشان می­دهد. ضریب همسبتگی بین متغیرهای که سطح معنی‌داری کمتر از ۱ درصد باشد، معنادار و در غیر این صورت رابطه وجود ندارد. همچنان که اطلاعات نشان می‌دهد متغیرهای تحقیق با هم رابطه مستقیم در سطح ۹۹ درصد اطمینان دارند. به عبارت دیگر همه مؤلفه­ ها با هم همبستگی مثبت و بالایی دارند که در سطح ۱% معنی دار است.

پس از اطمینان از وجود همبستگی بین متغیرهای تحقیق جهت بررسی رابطه علّی مطرح شده در فرضیات تحقیق، مدلسازی معادلات ساختاری در نرم افزار AMOS به کار گرفته می‌شود. برای بررسی مدل نظری تحقیق که بیان می­دارد فرضیات با هم ارتباط دارند. دیاگرام زیر که به نوعی از اشکال استاندارد در برنامه ­های معادلات ساختاری استفاده می­ کند ترسیم شده است.

در نمودار (۴-۸)، ساختار مدل به­ صورت یک قرارداد در روش­های معادلات ساختاری متغیرهای مشاهده­گر را با مستطیل و متغیرهای مکنون را با دایره یا بیضی نشان داده شده است. نتیجه بررسی روابط با مدلسازی معادلات ساختاری در نمودار (۴-۹) به تفکیک ضرایب استاندارد و ضرایب معناداری روابط ارائه شده است.

نمودار ۴ – ۸ :مدل نظری تحقیق به روش معادلات ساختاری

نمودار ۴ – ۹ : تخمین ضرایب استاندارد معادلات ساختاری

جدول۴-۱۵ : نام و شرح متغیرهای استفاده شده در مدل

نام و شرح متغیرهای استفاده شده در مدل

نام متغیر

شرح متغیر

نام متغیر

شرح متغیر

esfan-1

دامنه فن آوری

esfan

استراتژی های فناوری اطلاعات

esfan-2

کنترل فناوری اطلاعات

esfan-3

مزیت های سیستمی

eskar-1

مهارت‌های فناوری

eskar

زیر ساخت های فناوری اطلاعات

eskar-2

کنترل ساختارهای فناوری

eskar-3

فرآیندهای فن آوری

تحقیقات در اقتصاد مالی، شواهدی را فراهم می آورد که نشان می‌دهد نزدیکی جغرافیایی بین عوامل اقتصادی، در توصیف رفتار تصمیم گیری آن ها و روابط قراردادی اهمیت دارد. یک تحقیق رو به رشد ‌در مورد خانه یا طرفداری محلی در اقتصاد نشان می‌دهد که سرمایه گذاران سهام نسبت به سهام محلی در انتخاب سهم خود سنگینی می‌کنند ، زیرا آن ها با سهام های محلی آشنایی بیشتری دارند و مزایایی در به دست آوردن اطلاعات دارا می‌باشند (کووال و موسکوویتز (۱۹۹۹))^[۸۹]، کووریج و همکاران (۲۰۰۶)^[۹۰]، ایوکوویچ و ویسبنر (۲۰۰۵)^[۹۱]. این مزیت اطلاعاتی، سرمایه گذاران مؤسسه‌ ای و محلی را قادر می‌سازد تا نظارت بهتری بر شرکت ها داشته باشند (بایک و همکاران (۲۰۱۰))^[۹۲]، (پترسن و راجان (۲۰۰۲))^[۹۳]، و درآمد و سود بیشتری نسبت به سرمایه گذاران غیرمحلی به دست آورند باناروک (۲۰۰۹)^[۹۴]، کووال و ماسکوویتز (۲۰۰۱)^[۹۵]، ایوکوویچ و ویسبنر (۲۰۰۵)^[۹۶]. علاوه براین، مالوی (۲۰۰۵)^[۹۷] گزارش می‌کند که تحلیل گرهای مجاورت جغرافیایی پیش‌بینی های دقیق تر از درآمد نسبت به تحلیل گران دیگر دارند، که نشان می‌دهد آن ها دارای مزیت اطلاعاتی نسبت به رقیب خود هستند.

تحقیقات اندک در زمینه حسابداری و ممیزی، به بررسی مسائل مربوط به نزدیکی جغرافیایی بین عوامل اقتصادی پرداخته‌اند. کیدیا و راجگوپال (۲۰۱۱)^[۹۸] در یافته اند که شرکت هایی که به دفاتر محلی SEC نزدیک تر هستند، تمایل کمتری به بیان مجدد بیانیه های مالی سال قبلی خود دارند. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که ارزیابی مدیریت از هزینه های گزارش غلط پیش‌بینی شده برای شرکت هایی که به دفاتر محلی SEC نزدیکتر هستند بالاتر می‌باشد زیرا نزدیکی جغرافیایی موجب کاهش عدم تقارن اطلاعات و تسهیل نظارت و کنترل می شود. دفوند و همکاران (۲۰۱۱) استناد می‌کنند که چهار دفتر ممیزی کوچک که دورتر از دفاتر محلی SEC واقع شده اند تمایل کمتری برای بیان عقاید ممیزی دارند، یعنی انگیزه ی ممیز های چهار شرکت کوچک برای مستقل بودن، تحت تأثیر نزدیکی جغرافیایی آن ها به دفاتر محلی SEC می‌باشد. در مجموع، این تحقیقات نشان می‌دهند که نزدیکی جغرافیایی موجب کاهش عدم تقارن اطلاعات و افزایش کارآمدی نظارت می شود.

به طور مشابه، (چوی و همکاران، ۲۰۱۲) بحث می‌کنند که نزدیکی جغرافیایی یا محلی بودن ممیز، با کیفیت ممیزی ارتباط دارد، زیرا مزایای اطلاعاتی ناشی از نزدیکی به ممیزها در توسعه دانش درباره مشخصه‌ های ویژه مشتری نظیر انگیزه های مشتری، توانایی ها، فرصت ها برای مدیریت درآمدهای فرصت طلبانه و درباره ریسک تجاری مشتری که شامل ریسک های ممیزی می شود، کمک می‌کند. ممیزهای محلی می‌توانند این دانش را با روش های مختلفی توسعه دهند. مثلاً، آن ها می‌توانند اطلاعات خصوصی ارزشمندتری را درباره یک شرکت مشتری از طریق صحبت های غیررسمی با مقامات اجرایی اش، کارمندان، فروشندگان، مشتریان و رقباء به دست آورند.^[۹۹] ممیزهای محلی می‌تواند مکرراً شرکت های مشتری را ملاقات نمایند و با هزینه کمتری می‌توانند مشاهده نمایند که چه اتفاقی در آنجا می افتد. آن ها قادر به یادگیری مطالب بیشتری درباره اخبار ویژه مشتری از رسانه های محلی نظیر روزنامه، رادیو و ایستگاه های تلویزیون می‌باشند. به عنوان اجزاء جامعه محلی، آن ها با قوانین محلی، عملیات تجاری، و شرایط بازار آشنایی بیشتری دارند. ممیزهای محلی دارای فرصت های طبیعی برای ایجاد روابط شخصی و تعاملات اجتماعی با مقامات اجرایی شرکت های مشتری می‌باشند. این فرصت ها یک مکانیسم مهم برای تبادل اطلاعات هستند (هانگ و همکاران ۲۰۰۴)^[۱۰۰]، و به ممیزها در ارزیابی بهتر خصوصیات و انگیزه های مشتریان شان کمک می‌کنند.

به دست آوردن دانش ویژه مشتری نظیر ساختار کنترل داخلی و فرصت هایی برای گزارش دهی زیراستاندارد برای ممیزها به منظور برنامه ریزی کارآمد ممیزی، شناسایی خطرات مربوط به ممیزی، و تفسیر مناسب شواهد ممیزی، مهم می‌باشد (نچل و همکاران ۲۰۰۷)^{[۱۰۱]، [۱۰۲]}. مثلاً، بدارد و جانستون (۲۰۰۴)^[۱۰۳] نشان می‌دهند که ممیزها برنامه ریزی ممیزی خود را زمانی تنظیم می‌کنند که متوجه شوند یک مشتری دارای افزایش ریسک مدیریت درآمدها می‌باشد. جانسون و همکاران (۲۰۰۲)^[۱۰۴] بحث می‌کنند که دانش کافی ویژه مشتری، شناسایی خطاها را تسهیل می‌کند و به ممیزها این امکان را می‌دهد تا کمتر به برآوردهای مدیریت وابسته شوند. شواهد و مدارک تحقیق کارسلو و همکاران (۱۹۹۲)^[۱۰۵] نشان می‌دهد که تیم های ممیزی باهوش و متبحر، ارتباطات مکرر بین ممیز ها و مدیریت، و ملاقات های مکرر توسط شریک ممیزی و مدیر ارشد به یک محل ممیزی، در بین ۱۰ ویژگی برتر کیفیت ممیزی قرار دارند. علاوه براین، تحقیقات قبلی نشان می‌دهند که ممیزهایی که دانش ویژه مشتری را از طریق گسترش حق تصدی خود با مشتریان ویژه یا تخصصی نمودن صنعت به دست می آورند، بهتر می‌توانند انتخاب های تعهدی پرخاش گرانه مشتریان را کاهش دهند. بر اساس مباحث فوق، انتظار می رود که نزدیکی ممیز- مشتری به ممیز ها در توسعه دانش بهتر درباره انگیزه های ویژه مشتری ها، توانایی ها و فرصت هایی برای گزارش دهی زیراستاندارد کمک نماید، و منجر ‌به این شود که ممیزهای محلی در نظارت بر رفتار گزارش دهی مشتری و محدود نمودن گزارش دهی جانبدارانه مالی، کارآمدتر باشند. برخلاف این دیدگاه ، تحقیقات گال و همکاران (۲۰۰۶) و وانگ و همکاران (۲۰۰۸) نشان می‌دهد که کیفیت ممیزی در چین برای ممیزی های محلی پایین تر از ممیزهای غیرمحلی می‌باشد ، زیرا ممیزهای محلی در معرض اثرات بالقوه بیشتری نسبت به دولت های محلی هستند ، که اغلب سهام داران کنترل کننده شرکت های مشتری محلی و ممیزی می‌باشند.

در واقع (چوی و همکاران، ۲۰۱۲) بیان نمودند که ارتباط مثبت بین محلی بودن ممیز و کیفیت ممیزی برای مشتریانی با ساختار متنوع تر ضعیف تر می‌باشد. آنان از شعب مرکزی شرکت به عنوان محل شرکت مشتری استفاده کردند. شعب مرکزی شرکت، مرکز تبادل اطلاعات بین شرکت و فروشندگانش، تأمین کنندگان خدمات و سرمایه گذاران می‌باشند (کووال و ماسکوویتز۱۹۹۹)^[۱۰۶]. ‌بنابرین‏ ممیزها مقادیر زیادی ممیزی در آنجا انجام می‌دهند. باوجوداین، اگر یک شرکت مشتری دارای تقسیمات اجرایی یا بخش های جغرافیایی متعددی در خارج از شعب مرکزی اش باشد، مزایای ممیزی محلی که در قسمت فوق بحث شد، کاهش پیدا خواهد نمود. ملاقات نمودن تمام تقسیمات و دفاتر شرکت ها که در امریکا یا کشورهای دیگر پراکنده شده اند برای ممیزها دشوار خواهد شد و همچنین حفظ ارتباطات چهره به چهره نزدیک با مقامات اجرایی و کارمندان دیگر دشوار خواهد شد. در نتیجه، انتظار می رود رابطه بین محلی بودن ممیز و کیفیت ممیزی برای شرکت های مشتری که تنوع کمتری دارند قوی تر باشد زیرا شعب مرکزی شرکت اطلاعات غنی تری را برای ممیزی برای این شرکت ها فراهم می آورند.

اما در شورش ها و اغتشاشات داخلی ، حقوق بین الملل بشردوستانه قابل اجرا نیست . در حقیقت در این قبیل ناآرامی های داخلی که از شدت کمی برخوردارند و به حد یک درگیری مسلحانه داخلی نمی رسند ، مقررات حقوق بشردوستانه قابلیت اجرا ندارند و در عوض مقررات حقوق داخلی کشور مربوطه و برخی مقررات حقوق بشری لازم الاجرا هستند . در چنین موقعیت هایی حقوق بشردوستانه به نیروهای مسلح اعم از منظم و یا غیرمنظم که در مخاصمه (جنگ) شرکت کرده‌اند ، اختصاص می‌یابد و از هر شخص یا گروهی از اشخاص که در مخاصمه شرکت نکرده اند یا مخاصمه را ترک کرده‌اند از قبیل افراد ذیل حمایت می‌کند :

ـ رزمندگان مجروح یا بیمار

ـ اشخاصی که در نتیجه جنگ از آ‌زادی خود محروم شده اند .

ـ جمعیت غیرنظامی

ـ پرسنل پزشکی و مذهبی

فایده این تفکیک در تشخیص نوع مقرراتی است که در هر یک از این درگیری ها لازم الاجرا است . در درگیری های مسلحانه بین‌المللی مقررات چهار کنوانسیون ژنو ۱۹۴۹ به علاوه پروتکل اول الحاقی ۱۹۷۷ به کنوانسیون‌های ژنو قابل اجرا است . اما در درگیری های مسلحانه غیر بین‌المللی ماده ۳ مشترک کنوانسیون‌های ژنو، به علاوه پروتکل دوم الحاقی ۱۹۷۷ به کنوانسیون‌های ژنو لازم الاجرا می شود . ‌به این ترتیب برای تشخیص اینکه کدام مقررات بشردوستانه باید برای حمایت از قربانیان یک درگیری اجرا شوند نخست باید نوع درگیری را تشخیص داد .

بند سوم-تفاوت مخاصمات مسلحانه بین‌المللی و غیر بین‌المللی

با مطالعه گذرا بر تاریخچه مخاصمات،وجود دو نوع از این درگیری‏ها قابل‏ تمایز و تفکیک می‏ باشد.«مخاصمات مسلحانه بین‌المللی»و«مخاصمات مسلحانه‏ غیر بین‌المللی»هردو دارای عنصر درگیری مسلحانه وکاربری زور با هدف سیاسی‏ می‏ باشند.تنها تفاوت شکلی این دو نوع درگیری مسلحانه در ماهیت و شخصیت حقوقی‏ طرف‏های درگیری است.‌به این ترتیب که در اولی،طرف‏های درگیر همان کشورها یا مخاطبین اصلی حقوق بین الملل می‏ باشند که واجد ویژگی‏های سرزمین،حاکمیت و حکومت،جمعیت و تاریخ مشخص بوده و در دومی،طرف‏ها یا یکی از آن ها،گروه یا تشکیلاتی است که فاقد ویژگی‏های یک کشور می‏ باشد.

گفتار دوم- منابع حقوق بشردوستانه در مخاصمات مسلحانه بین‌المللی

بند اول- عرف

با توجه به پیشینه طولانی پدیده جنگ میان قدرت‏ها و کشورها، همان‏گونه که در مقدمه اشاره شد منابع عرفی حقوق مخاصمات یا همان حقوق‏ جنگ به لحاظ وسعت،دامنه و تاریخ،مقدم بر سایر منابع بوده و علاوه بر آن جنبه‏ تکمیلی خود را تا زمان حاضر نیز حفظ نموده است به نحوی که در مواقع سکوت یا ابهام‏ سایر منابع حقوق مخاصمات،قواعد و مقررات عرفی در این خصوص راهگشا خواهد بود. ‌به این ترتیب،عرف دارای جایگاهی اساسی در حقوق مخاصمات می‏ باشد.عهدنامه‏های‏ لاهه صراحتا مقررات مربوط به مخاصمات را به حقوق عرفی جنگ ارجاع می ‏دهند.طبق‏ شرط معروف«مارتنس»برای تکمیل قواعد نوشته شده،قواعد عرفی منبع سرشاری درحقوق جنگ محسوب می ‏شوند و می ‏توانند کمبودهای موجود در حقوق قراردادی را پر نمایند.^[۱۵]

بند دوم- اصول کلی حقوقی

اصول کلی حقوقی در واقع فلسفه ایجادم قررات نوشته‏ و نانوشته حقوق مخاصمات می‏ باشد.شاید این اصول و ارزش‏ها به صورت مستقل قابل‏ استناد نباشند لیکن انعکاس همین اصول و ارزش‏هاست که عرف و قراردادهای حقوق‏ جنگ را دارای حدود و ثغور می‏ نماید.از جمله این اصول،«اصل حسن نیت»که پایه و اساس رابط بین‌المللی را تشکیل داده و زیربنای حقوق جنگ نیز محسوب می‏ شود، می‏ باشد.

بند سوم – قراردادهای بین الملی

قراردادها از جمله منابع عمده مقررات حقوق‏ مخاصمات هستند و بخش اعظم این مقررات به صورت حقوق قراردادی و مدون می‏ باشند. این قراردادها را می‏توان به ترتیب تاریخ انعقاد به شرح زیر برشمرد:

-اعلامیه پاریس مورخ ۱۶ اوت ۱۸۶۴ در زمینه قواعد جنگ دریایی؛

-عهدنامه ژنو مورخ ۲۲ اوت ۱۸۶۴ مربوط به حمایت از مجروحان،بیماران‏ جنگی و کارکنان بهداری؛

-اعلامیه سن پترزبورگ مورخ ۲۹ نوامبر ۱۸۶۸ ‌در مورد ممنوعیت استفاده از گلوله‏های انفجاری کالیبر کوچک؛

-اعلامیه نهایی کنفرانس بروکسل مورخ ۱۸۷۴ درباره مقررات و رسوم جنگ،

-عهدنامه‏های لاهه مورخ ۲۹ ژوئیه ۱۸۹۹ مشتمل بر دو قرارداد و سه اعلامیه‏ در زمینه حقوق جنگ؛

-عهدنامه ۱۹۰۴ لاهه ‌در مورد مصونیت کشتی‏های بیمارستانی؛

-عهدنامه ۶ ژوئیه ۱۹۰۶ ‌در مورد حمایت از بیماران و مجروحان جنگی؛

-عهدنامه‏های لاهه مورخ ۱۸ اکتبر ۱۹۰۷؛

-عهدنامه واشنگتن مورخ ۶ فوریه ۱۹۲۲ در زمینه منع استعمال گازهای‏ خفقان‏آور،سمی یا مشابه آن ها و نیز مواد میکروبی؛

-عهدنامه ژنو مورخ ۲۷ ژوئیه ۱۹۲۹ ‌در مورد رفتار با مجروحان یا بیماران و سرنوشت اسیران جنگی؛

-پروتکل لندن مورخ ۲۲ آوریل ۱۹۳۰ مربوط به قواعد جنگ دریایی؛

-قرارداد مورخ ۱۹۳۵ در زمینه حفاظت از بناهای تاریخی،مراکز علمی و هنری در زمان جنگ؛

-پروتکل لندن مورخ ۶ نوامبر ۱۹۳۶ در زمینه ممنوعیت حمله به کشتی‏های‏ بازرگانی توسط زیردریایی‏ها؛

-کنوانسیون‏های چهارگانه ژنو مورخ ۱۲ اوت ۱۹۴۹

-قرارداد لاهه مورخ ۱۴ می ۱۹۵۴ در زمینه میراث فرهنگی در زمان جنگ؛

-پروتکل اول ژنو مورخ ۱۰ ژوئن ۱۹۷۷؛ش‏ -قرارداد ۱۹۷۷ در زمینه منع استفاده خصمانه از تکنیک‏های تغییر محیط زیست طبیعی؛

-عهدنامه مورخ ۱۰ آوریل ۱۹۸۱ ‌در مورد منع یا محدودیت استفاده از برخی‏ سلاح‏های کلاسیک با تخریب بالا؛

-قراردادهای مربوط به منع یا تحدید سلاح‏های هسته‏ای.^[۱۶]

گفتار سوم -قلمرو حقوق بشردوستانه در مخاصمات مسلحانه

۲-۳-۷- دیدگاه های اندیشمندان ‌در مورد معنویت

واگان معتقد است ، معنویت اصولاً به عنوان پدیده ای عام در همه انسان ها وجود دارد ولی رشد و پرورش آن مستلزم بسترهای آموزشی مناسب است . این صاحب نظر با استناد به دیدگاه و تعریف پل تیلیج از معنویت به عنوان قلمرو علایق و دغدغه های غایی تأکید می‌کند که هر فردی می توان یک فرد معنوی باشد ؛ زیرا همه افراد نوعاً دارای دغدغه های غایی هستند . از سوی دیگر، واگان با نام بردن از مفهومی تحت عنوان بلوغ معنوی معتقد است که این ویژگی ناظر بر فهم دیگران و همدلی با آن ها ، صرف نظر از جنسیت ، سن ، قومیت ‌و عقیده و نیز احترام گذاشتن به همه اشکال زندگانی است .(واگان ،۲۰۰۲)

فوکو بر این باور است که معنویت مجموعه ای از کاوش ها ، کارها و تمرین هایی است که منجر به مراقبه می شود ، کارهایی مانند خالص کردن خود ، ریاضت و توجه به روح که این اعمال در قالب دانش و آگاهی نیستند بلکه بخشی از وجود فرد هستند که به منظور کسب و رسیدن به حقیقت به کار برده می‌شوند . ‌بر اساس این گفته ، می توان نتیجه گرفت که حقیقت چیزی نیست که فرد بتواند به آسانی به آن نایل شود بلکه برای رسیدن به آن نیاز است که فرد به تغییر و اصلاح درونی خود بپردازد و این یک مسئولیت متقابل است .از یک سو حقیقت موجب سعدت و ‌نیک‌بختی و آرامش روح خواهد شد و از سوی دیگر ، فرد برای رسیدن به حقیقت باید نیروهای درونی خود را متمرکز کند و به تزکیه بپردازد . فوکو

دیدگاه ویلبر :

ویلبر با استناد به مفاهیم و تعاریف ارائه شده ‌در مورد معنویت ، ویژگی های مشترک این تعاریف را بدین شرح معرفی می‌کند :

الف ) معنویت اصولاً مستلزم بالترین سطح رشد و تکامل فرد در ابعاد مختلف رشد شناختی ، اخلاقی ، عاطفی و بین فردی است . ب ) معنویت دارای خط سیر رشد و تحول خاص خود است . ج ) معنویت در هر درجه از رشد ، به مثابه نوعی نگرش ( مثلاً باز و گشوده بودن نسبت به مبدأ غایی ) است .د ) معنویت ملازم با اوج تجربه انسانی است . به اعتقاد ویلبر ، یک دیدگاه جامع و یکپارچه از معنویت شامل و در بردارنده همه خصوصیات پیش گفته است . (ویلبر ، ۲۰۰۰)

پل هرست:

فیلسوف تربیتی “پل هرست” در سال ۱۹۷۴ معنویت را یکی از هشت منطقه ی اساسی از تجربه و دانش بشر می‌داند. (هنر و زیبایی، اخلاقی، زبانی، ریاضی، فیزیکی، علمی، اجتماعی و سیاسی، معنوی) و همچنین آن را یک آگاهی از خود فرد و میل به برقراری ارتباط با یک منبع متعالی معنا است. (ریاض،۲۰۱۲ )

با توجه به تعاریف متفاوت ، معنویت یک موضوع پیچیده ، مبهم و کلی است که نیاز به بررسی و تحلیل بیشتر دارد . برای تحلیل بیشتر لازم است ابعاد مختلف آن مورد بررسی قرار گیرد . مطالعات نشان می‌دهد که معنویت می‌تواند در برگیرنده موضوعات و مفاهیم زیر باشد . روح ، دین ، مذهب ، احساس و عاطفه ، مهرورزی ،ایمان ، عبادت ، عدالت ، اخلاق ، همدردی ، از خود گذشتگی ، هنر و . . . باشد . نکته مهم این که تمام مفاهیم و موضوعات از طریق آموزش و پرورش و برنامه های درسی قابل رشد و شکوفایی در دانش آموزان است و در سال‌های اخیر نظام های آموزش برای رشد و توسعه ابعاد قرن تلاش های بیشتری مبذول شده است که تجارب آن مدارس والدورف ، مدار کوچک ، مدرسه مونته سوری ، مدرسه دموکراتیک و مدرسه سولی است . در بین موضوعات فوق روح ، هنر و اخلاق که بخشی از معنویت را در بر می‌گیرد اهمیت فراوانی داشته و در برنامه درسی جایگاه ویژه دارند .

۲-۳-۸- ارتباط و نسبت معنویت ودین و اخلاق

از دین تعاریف گوناگونی شده است، مثلا ویلیام جیمز بر این باور است که دین یک نظم نامریی موجود در جهان است و وظیفه ی اساسی انسان هماهنگی با این نظم است. یونگ دین را تفکر از روی وجدان می‌داند و بر این باور است که یکی از تجارب اساسی انسان تجربه ی خویشتن است و ارتباط با این خویشتن را دین می‌داند و باور دارد که پیامبر آن ایده آل خویشتن انسان‌ها هستند. بر اساس گفته ی یونگ جهت گیری دینی یک جهت گیری درونی است. فروم بر این باور است که دین نیاز به پرستش است و خدا جلوه ای از نیاز انسان ها به کمال است. (سلحشوری،۱۳۹۰)

از دین دو نوع تعریف شده است: برخی دین را در معنای وسیعی به کار می‌برند و آن را معادل مجموعه ای از ارزش‌های انسانی، پیگیری جدی و قوی اهداف یا نظامی از ارزش ها می دانند و برخی دین را در معنای محدودتری به کار می‌برند، این افراد دین را نظامی منسجم، متشکل از خداشناسی ( باورهای مربوط به ماهیت خدا و جهان )، عبادات و مناسک، اخلاقیات، معرفت شناسی و غایت و هدف زندگی می دانند. تعریف اول بسیاری از مجموعه های نگرشی و ایدئولوژیک درباره انسان را در بر می‌گیرد، اما دیدگاه دوم به ادیانی همچون ادیان ابراهیمی محدود می شود هم چنین بهشتی در عرضه تعریفی از دین می نویسد :

دین مجموعه ای از آموزه های نظری درباره ی جهان، انسان و آفریدگار این دو، هنجارهای اخلاقی و دستورهای عملی مبتنی بر آن آموزه ها با سه هدف اعتقاد، تخلق و عمل است. در نتیجه می توان این جهت گیری کلی را در دیدگاه دین باوران مشاهده کرد که در همه ی تعاریف به صورت مستقیم و غیرمستقیم موارد زیر به عنوان پیش فرض و اصل تلقی شده است:

• • این هستی، خالقی دارد و آن خالق خدا است.

• • خالق هستی، هدایت مخلوقات را بر خود فرض می‌داند.

• خالق مسیری را برای هدایت مخلوقات (که همان مسیر وحی یا فرستادن پیامبر باشد ) در نظر گرفته است.

بهره مندی از هدایت و قرار گرفتن در مسیر حق تنها از طریق عمل به دستور الهی مقدور است.

سبحانی در تعریف دین می نویسد: “دین، مجموعه رهنمودها و قوانینی است که از سوی پروردگار توسط پیامبران برای هدایت انسان در مسیر رسیدن به تعالی ارائه شده است. این رهنمودها و قوانین، سازنده ی یک جهان بینی دینی می شود که عبارت از شناخت کل هستی به وسیله تلقی وحی است.”( سبحانی ،۱۳۶۱،ص۳۲۱ )

با توجه به جهت گیری های مطرح شده، چنین به نظر می‌رسد که بر اساس تلقی دین باوران از دین، تربیت رکن اساسی آموزه های دینی تلقی می شود، چنان که باقری در کتاب “هویت علم دینی” با بررسی نظر متفکران اسلامی چون علامه طباطبایی و … در خصوص هدف و غرض دین می نویسد: دین عهده دار بیان هر سخنی و طرح هر گونه معرفتی نیست، بلکه سخن معینی برای گفتن دارد:

شناساندن قدر و منزلت خدا به انسان و به دست دادن دستور العملهای فردی و اجتماعی برای پیمودن راه خدا و تقرب به او، کاری است که دین به طور اعم و اسلام به طور اخص به عهده گرفته است. (باقری ۱۳۸۲ – ص ۱۵۴ )

علامه طباطبایی(ره) در آثار خویش، تعریفهای گوناگونی از دین ارائه نموده است. ایشان در تعریف و شناسایی دین؛ گاه به معرفی آن به صورت عام وکلی که همه ادیان اعم از آسمانی و غیر آسمانی را در برگیرد نظر دوخته، و زمانی تنها به معرفی ادیان آسمانی پرداخته است. در آثار ایشان با دو تعریف مختلف از دین رو به رو می‌شویم:

در جدول (۴-۳)، نتایج حاصل از این آزمون خلاصه شده است. با بررسی نتایج حاصل از آزمون هم خطی می توان نتیجه گیری کرد که بین متغیرهای مستقل این رگرسیون، هم خطی وجود نداشته و نتایج حاصل از مدل رگرسیون قابل اتکا می‌باشد.

جدول (۴-۳)

نتایج آزمون عامل تورم واریانس (VIF)

متغیر

VIF

Coefficient

Variance

IO

۳٫۸۵۸۳۳۰

۰٫۰۰۹۰۳۰

LEV

۳٫۸۲۹۹۳۲

۰٫۰۰۱۴۵۴

PRO

۱٫۲۱۸۲۹۶

۱٫۱۸E-10

Risk

۱٫۰۰۸۵۸۲

۱٫۹۷E-06

IO

۳٫۸۵۸۳۳۰

۰٫۰۰۹۰۳۰

۴-۶) بررسی خود همبستگی

به منظور بررسی عدم وجود خود همبستگی در مدل از آماره دوربین – واتسون استفاده می شود. این آماره که بر اساس یافته های جدول ۴-۷ عدد ۲٫۲۴۹ می‌باشد. چنانچه این آماره ها در بازه ۱٫۵ تا ۲٫۵ قرار بگیرد H₀ آزمون یعنی عدم وجود همبستگی بین باقیمانده پذیرفته می شود و در غیر اینصورت H₀ رد می شود یعنی می توان پذیرفت که بین باقیمانده ها همبستگی وجود دارد. با توجه به آماره به دست آمده می توان بیان نمود که در مدل بیان شده عدم وجود همبستگی بین باقیمانده پذیرفته می شود.

۴-۷) بررسی ناهمسانی واریانس

برای بررسی وجود ناهمسانی واریانس جملات اخلال آزمون آرچ LM برای مدل استفاده شده در تحقیق انجام شده است. نتایج آزمون ناهمسانی واریانس آرچ LM به شرح جدول زیر می‌باشد:

جدول ۴-۴

نتایج آزمون ناهمسانی آرچ LM

شرح

مقدار آماره

احتمال

F-statistic

۰٫۱۷۷۴۰۰

۰٫۱۷۷۴۰۰

Obs*R-squared

۰٫۱۷۷۷۸۶

۰٫۱۷۷۷۸۶

با توجه به اینکه آماره هر این آزمون در سطح ۵ درصد معنادار نیست، ‌بنابرین‏ فرض همسانی واریانس تأیید شده و ناهمسانی واریانس جملات اخلال رد می شود.

۴-۸) آزمون معنی دار بودن روش اثرات ثابت

برای آزمون معنی دار بودن روش اثرات ثابت باید از دو آزمون آماره F و هاسمن^[۱۶] استفاده نمود.

آزمون آماره F

جدول ۴-۵

نتایج آزمون آماره F

شرح

مقدار آماره

درجه آزادی

احتمال

Cross-section F

۲٫۰۴۹۵۴۱

(۱۱۹,۷۱۶)

۰٫۰۰۰۰

Cross-section Chi-square

۲۴۶٫۲۴۱۱۲۱

۱۱۹

۰٫۰۰۰۰

آزمون هاسمن

جدول ۴-۶

نتایج آزمون هاسمن

شرح

مقدار آماره

درجه آزادی

احتمال

Cross-section F

۱۴٫۶۱۰۸۰۸

۴

۰٫۰۰۵۶

با توجه به نتایج دو آزمون انجام شده (F و هاسمن) در هر دو آزمون احتمال به دست آمده کمتر از ۵ درصد بوده و ‌بنابرین‏ باید در مدل رگرسیونی مربوطه از روش اثرات ثابت استفاده شود.

۴-۹) آزمون فرضیات تحقیق

مدل کلی تحقیق به صورت زیر می‌باشد:

=+ (IO)_it+(Lev)_it+(Pro)_it +(Risk)_it + ε_it

که داریم :

DP: سیاست تقسیم سود،

IO: فرصت های سرمایه گذاری،

LEV: اهرم مالی،

PRO: سودآوری ،

risk: ریسک

با توجه به نتایج حاصل از آزمون مدل اصلی به شرح جدول (۴-۷) مشاهده می شود که مقدار P-Value مربوط به آماره

F(prob (F-statistic)) که بیانگر معنی دار بودن کل رگرسیون می‌باشد، برابر ۰۰۰۰/۰ بوده و حاکی ازآن است که مدل درسطح اطمینان ۹۹ درصد معنادار می‌باشد. ضریب تعیین R²تعدیل شده برابر ۲۳۵/۰ بوده و بیانگر این مطلب است که تقریباً ۲۳% از تغییرات متغیر وابسته با متغیرهای مدل قابل تبیین است.

جدول ۴-۷

نتایج آزمون رگرسیون ترکیبی مدل تحقیق

متغیر
ضریب
انحراف معیار
آماره T
PROB
نوع رابطه
سطح معنی داری
C
۰٫۱۶۸۹۷۹
۰٫۰۵۳۵۹۲
۳٫۱۵۳۰۴۹
۰٫۰۰۱۷

مثبت معنادار

۹۹%
IO
۰٫۲۱۸۸۹۶
۰٫۱۸۱۴۲۳
۱٫۲۰۶۵۴۸
۰٫۲۲۸۰

بی معنا

–
LEV
-۰٫۲۹۹۳۰۶
۰٫۰۸۱۶۷۷
-۳٫۶۶۴۴۹۶
۰٫۰۰۰۳

منفی معنادار

۹۹%
PRO
۰٫۰۰۰۱۴۴
۱٫۷۱E-05
۸٫۴۲۸۳۷۶
۰٫۰۰۰۰

مثبت معنادار

۹۹%
RISK
۰٫۰۰۰۹۶۸
۰٫۰۰۱۴۱۳
۰٫۶۸۵۵۵۴
۰٫۴۹۳۲

بی معنا

–

1. 1. Beaver ↑

1. 1. Panel Data ↑

1. 1. General Least Squared ↑

1. 1. Durbin – Watson Statistic ↑

1. 1. Adjusted R Square ↑

1. 1. Goodness Of Fit ↑

1. 1. Serial Autocorrelation ↑

1. 1. Durbin – Watson (DW) ↑

1. 1. مومنی، منصور و علی فعال قیومی (۱۳۸۶).” تحلیل داده¬های آماری با بهره گرفتن از SPSS”. چاپ اول، تهران: کتاب نو. ↑

1. 1. correlation ↑

1. 1. Stationary ↑

1. 1. Unit Root test ↑

1. 1. Philips & Perron (PP) test ↑

عملکرد بازار

عملکرد بازار واحد تجاری ، موضع و موقعیت شرکت را در فضای رقابتی یک صنعت مشخص می‌سازد. معمولاً اطلاعات درباره عملکرد بازار شرکت از طریق گزارش های تحلیلی که توسط واحد تحقیقات و بازاریابی و یا مطالعات استراتژیک تهیه می‌گردد ، به دست می‌آید که توانمندی یا ضعف شرکت را نشان داده و مبنای برنامه ریزی های آینده می‌گردد (خیری نژاد ، ۱۳۷۸ ، ص ۳۷) . در این تحقیق عملکرد با بهره گرفتن از پرسشنامه دارای پرسش هایی در طیف لیکرت پنج تایی و با بهره گرفتن از نظر مدیران درباره مؤلفه‌ های حفظ و نگهداری مشتریان کنونی ، جذب مشتریان جدید و حفظ سهم بازار اندازه گیری می شود.

در جریان ارزیابی عملکرد سازمانی یکی از مهمترین اقداماتی که باید صورت گیرد ، تفکیک شاخص های مبتنی بر بازار از شاخص های مالی است . اثر بخشی سازمانی عبارت است از درجه یا میزانی که سازمان به ‌هدف‌های‌ مورد نظر خود نائل می‌آید . علاوه بر این عملکرد سازمانی بخشی از مفهوم اثر بخشی سازمانی است که مبنای آن اهداف بیرونی سازمان یعنی اهداف ذینفعان می‌باشد . بخشی از شاخص های عملکرد سازمانی ، شاخص های تجاری و مالی است که جهت اندازه گیری عملکرد شرکت‌های تجاری مورد استفاده قرار می‌گیرد (فتحی ، ۱۳۸۶، ص ۲۶۵) .

۲-۲-۳ ) عوامل مؤثر بر عملکرد سازمانی

دو جریان اصلی در سنجش عملکرد وجود دارد . دیدگاه اقتصادی که بر اهمیت عوامل خارجی بازار نظیر موضع رقابتی تأکید دارد ، و دیدگاه سازمانی که بر دیدگاه رفتاری و جامعه شناختی و سازگاری آن ها با محیط استوار است . آندرو^[۱۰] (۱۹۷۱ ) دیدگاه اقتصادی و رفتاری را به عنوان عوامل مؤثر بر عملکرد مورد تأکید قرار می‌دهد . توریک و مک گیون^[۱۱](۱۹۹۷) عملکرد را به شرح زیر فهرست کرده‌اند : (رهنورد ، ۱۳۸۷، ص ۸۳)

1. 1. 1. برای ارتقای عملکرد سازمانی در سطوح مختلف ، بین عناصر سازمانی و محیط سازمانی رابطه معنی داری وجود دارد ، نتایج تحقیقات برنز و استاکر بیان می‌کند که تغییرات محیطی ، طراحی ساختارهای متفاوتی را می طلبد . همچنین رابطه بین استراتژی و محیط نیز مورد تأکید است و به گفته ی فردریک سون ( ۱۹۸۶ ) یک مهارت کلیدی محسوب می شود .

   

1. 1. تسی (۱۹۸۴ ) استدلال می‌کند یک سازمان برای رسیدن به بهترین عملکرد نیازمند آن است که قابلیت‌های خود را با محیط متغیّر خود سازگار و متناظر کند .

1. 1. نتایج مطالعات گویای آن است که هفده تا بیست در صد از تغییر پذیری در عملکرد مالی ناشی از عامل عضویت در یک صنعت است .

1. 1. منابع سازمانی نادر، با ارزش ، و غیر قابل تقلید در کسب مزیت رقابتی سازمان نقش تعیین کننده ای دارند . بارنی ( ۱۹۹۱ ) این منابع را به سه گروه فیزیکی ، انسانی ، و سرمایه ای تقسیم ‌کرده‌است .

1. وفاداری سازمانی به چشم انداز بلند مدت ، یک عامل کلیدی در خلق اجماع داخلی و اشتیاق برای نوآوری و تغییراست . خلق چنین هدف سازمانی مستلزم رهبری اخلاقی قدرتمند است .

اگر جو سازمانی را همان‌ طور که وست ^[۱۲] ( ۱۹۹۸ ) مطرح می‌سازد ادراک مشترک افراد از عناصر اصلی سازمان تعریف کنیم ، باید گفت ، ویژگی محیط کاری یک سازمان که از سوی افراد ادراک می شود به عنوان عامل تأثیرگذار بر عملکرد سازمانی شناخته می شود . یافته های پژوهشی خان دکار و شرما^[۱۳] (۲۰۰۶) نشانه می‌دهد یادگیری سازمانی بر عملکرد سازمانی تاثیر گذار است .در این پژوهش آنان یادگیری سازمانی بر مبنای راهبردهای منابع انسانی مبتنی بر یادگیری ، آموزش ، ارزیابی عملکرد ، پاداش و انگیزش ،جو سازمانی ، کار تیمی ، خلق دانش ، مدیریت کیفیت و انعطاف پذیری مورد سنجش قرار داده‌اند .نتایج پژوهشی چاند و همکاران (۲۰۰۷) نشان می‌دهد که اقدامات مدیریت منابع انسانی در عملکرد سازمانی تاثیر گذار است . یافته های پژوهشی مایگا و جکوبز (۲۰۰۴) نیز نشان دهنده آن است که اندازه سازمانی ، نوع صنعت ، تعهد سازمانی ، تحلیل رقابتی داخلی و خارجی بر عملکرد سازمانی تاثیر گذار هستند (رهنورد ، ۱۳۸۷ ،ص ۸۳ ) . نتایج تحقیقات زات و آمیت (۲۰۰۱) نشان می‌دهد که الگوی کسب و کار نوآور محور ، کارایی محور بر عملکرد مالی شرکت‌ها تاثیر گذار است و باعث بهبود عملکرد شرکت‌ها می شود . همچنین تحقیقات کنید استروم ( ۲۰۱۰) تاثیر رابطه بین الگوهای کسب و کار بر عملکرد سازمانی را تأیید ‌کرده‌است ( برتل ، ۲۰۱۲ ، ص۸۸ ) .

۲-۲-۴ ) اهمیت عملکرد سازمانی

بهبود مستمر عملکرد سازمان‌ها ، نیروی عظیم هم افزایی ایجاد می‌کند که این نیروها می‌تواند پشتیبان برنامه رشد و توسعه و ایجاد فرصت های تعالی سازمانی شود . سازمان‌ها و شرکت‌ها تلاش جلو برنده ای را در این مورد اعمال می‌کنند . بدون بررسی و کسب آگاهی از میزان پیشرفت و دستیابی به اهداف و بدون شناسایی چالش‌های پیش روی سازمان و کسب بازخور و اطلاع از میزان اجرای سیاست‌های تدوین شده و شناسایی مواردی که به بهبود جدی نیاز دارند ، بهبود مستمر عملکرد میسر نخواهد شد . تمامی موارد مذکور بدون اندازه گیری و ارزیابی امکان پذیر نیست ( رحیمی ، ۱۳۸۵ ، ص ۴۱) .

۲-۲-۵) ارزیابی عملکرد و مدل‌های سنجش آن

ارزیابی عملکرد عبارت است از: «فرایند کمی کردن کارایی و اثربخشی عملیات» که با مروری بر ادبیات موضوع می توان دلایل آن را به سه گروه اصلی زیر تقسیم کرد (نقوی،۱۳۹۱،ص۵۵) :

۱-اهداف استراتژیک : که شامل مدیریت استراتژیک و تجدید نظر در استراتژی هاست .
۲- اهداف ارتباطی : که شامل کنترل موقعیت فعلی ، نشان دادن مسیر آینده ، ارائه بازخور و الگوبرداری از سازمان‌های دیگر است .

۳-اهداف انگیزشی : که شامل تدوین سیستم پاداش و همچنین تشویق بهبود و یادگیری است.
مسئله ارزیابی عملکرد سالیان زیادی است که محققان و کاربران را به چالش واداشته است. سازمان‌های تجاری در گذشته از شاخص‌های مالی به عنوان تنها ابزار ارزیابی عملکرد استفاده می‌کردند تا اینکه جانسون و کاپلن در اوایل دهه ۱۹۸۰ پس از بررسی و ارزیابی سیستم های حسابداری مدیریت بسیاری از ناکاراییهای این اطلاعات را برای ارزیابی عملکرد سازمان‌ها نمایان ساختند که این ناکارایی ناشی از افزایش پیچیدگی سازمان‌ها و رقابت بازار بود (نقوی،۱۳۹۱،ص۵۵) .

لذا استفاده از سیستم های ارزیابی عملکرد که تنها بر شاخص های مالی متکی هستند می‌تواند موجب بروز مشکلاتی برای سازمان شود که برخی از این مشکلات به شرح زیر است:

1. 1. . حسین میرمحمد صادقی، جرائم علیه اشخاص، تهران، انتشارات میزان،۱۳۸۶، ص۲۶ ↑

   

1. 1. ۴٫john m scheb & john scheb II, CRIMINAL LAW, an international Thomason publishing company, second edition, 1999, P.65. thomas j gardner & terry m anderson, CRIMINAL LAW, wadsworth, seven edition, 1999, PP.35-36 ↑

1. 1. . همین موضع در حقوق انگلستان نیز پذیرفته شده است، رک. سی ام وی کلارکسون، تحلیل مبانی حقوق جزا، ترجمه حسین میرمحمد صادقی، چ دوم، تهران، مرکز انتشارات جهاد دانشگاهی شهید بهشتی، ۱۳۷۴، ص۳۲ ↑

1. 1. . ماده۵۱۵:” هر کس به جان رهبر و هر یک از روسای قوای سه گانه و مراجع بزرگ تقلید، سوء قصد نماید چنانچه محارب شناخته نشود به حبس از سه تا ده سال محکوم خواهد شد“. ↑

1. 1. . ماده۵۱۶:” هر کس به جان رئیس کشور خارجی یا نماینده سیاسی آن در قلمرو ایران سوء قصد نماید به مجازات مذکور در ماده ۵۱۵ محکوم می شود…” ↑

1. 1. . حسین آقایی نیا، جرائم علیه اشخاص، تهران، انتشارات میزان،۱۳۸۴، ص۲۴ ↑

1. 1. . رضا نوربها، زمینه حقوق جزای عمومی، چ هشتم، تهران، انتشارات کتابخانه گنج دانش، ۱۳۷۸، ص۱۸۲ ↑

1. 1. . محمدعلی اردبیلی، همان، ص۲۰۹ ↑

1. 1. . حسین میرمحمد صادقی، همان، ص۲۴ ↑

1. 1. . مرتضی محسنی، همان، صص۱۳۸-۱۳۲؛ گاستون استفانی و دیگران، همان، ص۳۱۰ ↑

1. 1. ۱٫ gardner, ibid, P.35. scheb, ibid, p.66. ↑

1. 1. . ماده۶۴۲:” هر کس با داشتن استطاعت مالی نفقه زن خود را در صورت تمکین ندهد یا از تادیه نفقه سایر اشخاص واجب النفقه امتناع نماید دادگاه او را از سه ماه و یک روز تا پنج ماه حبس محکوم می کند“. ↑

1. 1. . ماده ۶۰۶:” هر یک از روسا یا مدیران یا مسوولین سازمان ها و مؤسسات مذکور در ماده (۵۹۸) که از وقوع جرم ارتشاء یا اختلاس یا تصرف غیر قانونی یا کلاهبرداری یا جرائم موضوع مواد (۵۹۹) و (۶۰۳) در سازمان یا مؤسسات تحت اداره یا نظارت خود مطلع شده و مراتب را حسب مورد به مراجع صلاحیتدار قضایی یا اداری اعلام ننمایند علاوه بر حبس از شش ماه تا دو سال به انفصال موقت از شش ماه تا دو سال محکوم خواهد شد“. ↑

1. 1. ۱٫ gardner, ibid, p.35. ↑

1. 1. ۲٫ scheb, ibid, p.65. leo katz & Michael moore, FOUNDATION OF CRIMINAL LAW, oxford university press, 1999. ↑

1. 1. . سیدعلی آزمایش، تقریرات حقوق کیفری، دوره کارشناسی ارشد دانشگاه تهران، سال ۱۳۷۵، تحریر از علی شجاعی، ص۹۰ ↑

1. 1. . محمدعلی اردبیلی، همان، ص۲۱۱ ↑

1. 1. . ماده ۶۳۳:” هر گاه کسی شخصا یا به دستور دیگری طفل یا شخصی را که قادر به محافظت از خود نمی باشد در محلی که خالی از سکنه است رها نماید به حبس از شش ماه تا دو سال و یا جزای نقدی از سه میلیون تا دوازده میلیون ریال محکوم خواهد شد و اگر در آبادی و جایی که خالی از سکنه است رها کند تا نصف مجازات مذکور محکوم خواهد شد و چنانچه این اقدام سبب وارد آمدن صدمه یا آسیب یا فوت شود رها کننده علاوه بر مجازات فوق حسب مورد به قصاص یا دیه یا ارش نیز محکوم خواهد شد “. ↑

1. 1. . ماده ۵۰۱:” هر کس نقشه ها یا اسرار یا اسناد و تصمیمات راجع به سیاست داخلی یا خارجی کشور را عالما و عامدا در اختیار افرادی که صلاحیت دسترسی به آن ها را ندارند قرار دهد یا از مفاد آن مطلع کند به نحوی که متضمن نوعی جاسوسی باشد، نظر به کیفیات و مراتب جرم به یک تا ده سال حبس محکوم می شود“. ↑

1. 1. . تبصره ۳ ماده ۲۹۵:” هر گاه بر اثر بی احتیاطی یا بی مبالاتی یا عدم مهارت و عدم رعایت مقررات مربوط به امری قتل یا ضرب یا جرح واقع شود به نحوی که اگر آن مقررات رعایت می شد حادثه ای اتفاق نمی افتاد قتل و یا ضرب و یا جرح در حکم شبه عمد خواهد بود“. ↑

1. 1. . ایرج گلدوزیان، بایسته های حقوق جزای عمومی(۳-۲-۱)، چ هشتم، تهران، انتشارات میزان، ۱۳۸۲، صص۱۶۱-۱۶۰ ↑

1. 1. . محمدعلی اردبیلی، همان، ص۲۱۱ ↑

1. 1. 1. . برای مثال قانون‌گذار در جرم اعتیاد، خود حالت اعتیاد و نه استعمال مواد مخدر را، که البته آن هم دارای عنوان مجرمانه است، مد نظر قرار داده است. ↑

   

1. 1. . همان، ص۲۱۱ ↑

1. 1. . همان، ص۲۱۲ ↑

1. 1. . ر.ک. سی ام وی کلارکسون، همان، صص۶۲- ۶۰ ↑

1. 1. . ایرج گلدوزیان، همان، ص۱۶۱ ↑

1. 1. . همان، صص۱۶۲-۱۶۱ ↑

1. 1. ۲٫ scheb, ibid, p.67. ↑

1. 1. . همان، ص۱۶۳ ↑

1. 1. . رک. محمدعلی اردبیلی، همان، صص۲۱۱-۲۱۰؛ رضا نوربها، همان، ص۱۸۷-۱۸۳ ↑

1. 1. . رک. حسین میرمحمد صادقی، همان، ص۴۱۹ و ۴۶۵ ↑

1. 1. . ماده ۷۱۲:” هرکس تکدی یا کلاشی را پیشه خود قرار دهد و از این راه امرار معاش نماید یا ولگردی نماید به حبس از یک تا سه ماه محکوم خواهد شد و چنانچه با وجود توان مالی مرتکب عمل فوق شود علاوه بر مجازات مذکور کلیه اموالی که از طریق تکدی و کلاشی به دست آورده است مصادره خواهد شد “.؛ حالت ولگردی با نداشتن وسیله معاش معلوم و مکان سکونت ثابت مشخص می شود: محمد علی اردبیلی، همان، ص۲۱۲ ↑

1. 1. . ماده ۱۵:” اعتیاد جرم است…” ؛ ماده ۱۶:” معتادان به مواد مخدر مذکور در دو ماده ۴ و ۸ به یک میلیون تا پنج میلیون ریال جزای نقدی و تا سی ضربه شلاق محکوم… خواهند شد…”. ↑

1. 1. . ماده ۱ :” اعمال زیر جرم است و مرتکب به مجازات‌های مقرر در این قانون محکوم می شود… ۵- استعمال مواد مخدر به هر شکل و طریق، مگر در مواردی که قانون مستثنی کرده باشد…” ↑

1. 1. . ماده ۱۹:” افراد غیر معتادی که مواد مخدر استعمال نمایند، بر حسب مورد به شرح ذیل مجازات می‌شوند: …” ↑

1. 1. . حسین آقایی نیا، همان، ص۲۵ ↑

1. 1. . ماده ۴۱:” هر کس قصد ارتکاب جرمی کند و شروع به اجرای آن نماید لکن جرم منظور واقع نشود چنانچه اقدامات انجام گرفته جرم باشد محکوم به مجازات همان جرم می شود“. ↑

1. 1. . محمدعلی اردبیلی، همان، ص۲۳۳ ؛ گاستون استفانی و دیگران، همان، ص۳۵۱٫ ↑

1. 1. . مرتضی محسنی، همان، ص۲۱۱؛ محمدعلی اردبیلی، همان، ص۲۳۴؛ رضا نوربها، همان، ص۱۹۶ ↑

1. 1. . سیدعلی آزمایش، همان، ص۳٫ ↑

1. 1. . محمدعلی اردبیلی، همان، ص۲۳۵٫ ↑

1. 1. . در برخی موارد استثنائا علاوه بر علم به حکم و علم به موضوع، قانون‌گذار علم به حرمت عمل را نیز شرط مجرمانه بودن آن دانسته است. برای مثال، مطابق ماده ۶۴ ق.م.ا:” زنا در صورتی موجب حد می شود که زانی یا زانیه بالغ و عاقل و مختار بوده و به حکم و موضوع آن نیز آگاه باشد “. و نیز مطابق ماده ۱۶۶:” حد مسکر بر کسی ثابت می شود که بالغ و عاقل و مختار و آگاه به مسکر بودن و حرام بودن آن باشد“. ↑

1. 1. . برای دیدن حکم اکراه در حدود، رک. مواد ۶۴، ۶۷، ۱۱۱، ۱۳۰، ۱۳۶، ۱۴۶و ۱۶۶ قانون مجازات اسلامی. و برای دیدن حکم اکراه در قتل عمدی، رک. ماده ۲۱۱ ق.م.ا. ↑

1. 1. ۲٫scheb, ibid, p.68. gardner,ibid, p.35. ↑

1. 1. ۳٫ scheb, ibid, p.69. ↑

ب) نقد و بررسی ایرادات

اگر چه در ایراد مخالفان شروط کاهش مسئولیت به دلیل مخالفت با نظم عمومی اخلاقی، تعارض میان شروط کاهش مسئولیت و اخلاق حسنه در نگاه نخست روشن به نظر می‌رسد، اما چنین نیست؛ آنچه به فراموشی سپرده شده است، اختلاف بنیادین مفهوم تقصیر در «اخلاق» و «حقوق» است. نخست آنکه بحث و گفتگو بر سر شروط کاهش مسئولیت در مسئولیت‌های قراردادی است؛ جایی که عدم انجام حتی یک تعهد به نتیجه، تقصیر به شمار می‌آید (تقصیر قراردادی). این معنی از تقصیر حتی نباید با تقصیر اخلاقی، «مقایسه» شود. کافی است خاطر نشان شود که تقصیر قراردادی تنها یک عنصر مادی دارد که عبارت است از واقعه عدم اجرای یک تعهد قراردادی. تنها چیزی که باقی می ماند تقصیر به معنای مرسومی است که مسئولیت مدنی از آن سخن می‌گوید و در حقیقت هنگامی که مخالفان از بطلان این شروط به جهت مخالفت با جنبه اخلاقی نظم عمومی سخن می‌گویند، این بطلان را محدود به فرض ارتکاب یک تقصیر (به معنای مرسوم) از جانب مدیون می‌دانند. اما فراموش شده است که تقصیر اخلاقی با اراده مرتکب ارتباط کامل دارد و در یک معنای بس موسع، تنها، فرض ارتکاب یک فعل یا ترک فعل به همراه علم به وقوع خسارت را شامل می‌شود و نه بیش از آن را. در حالی که در نگاه حقوق، نه تنها برای تحقق تقصیر علم به وقوع ضرر لازم نیست، بلکه داشتن یک اراده سالم نیز ضروری نیست ولی اخلاق کسی را که اراده ندارد مسئول نمی‌داند.

برای اینکه نظم عمومی اخلاقی مورد تجاوز قرار نگیرد و تقصیر اخلاقی بدون ضمانت اجرا باقی نماند، کافی است گروه معینی از تقصیرهای حقوقی را از قلمروی اعتبار شروط کاهش مسئولیت خارج کنیم و خواهیم دید که شروط کاهش مسئولیت در صورت ارتکاب یک تقصیر عمدی یا سنگین، غیر نافذند. ‌بنابرین‏، شروط عدم مسئولیت، آنچنان که ادعا شده است زننده و خطرناک نیستند. با وجود این نمی‌توان منکر این نکته شد که امکان ارتکاب تقصیر از سوی کسی که از چنین شرطی بهره‌مند است، بیشتر است. در مسأله خسارات مالی این عیب که مخالفان آن را بیش از حد برجسته کرده‌اند، با مزایایی که شرط عدم مسئولیت دارد، جبران می‌شود. اما در فرض صدمه‌های بدنی، از آنجا که کوچک‌ترین خطاها را نیز نباید در حق جسم آدمی روا دانست، ایراد مخالفان قاطع است و این شروط باطل هستند.

ایراد مخالفان شروط کاهش مسئولیت به دلیل مخالفت با نظم عمومی اقتصادی، تنها می‌تواند شرط عدم مسئولیت ناظر به خسارات مالی را محکوم کند، نه شرط ناظر بر صدمه‌های بدنی را. به نظر نمی‌رسد در نظام حقوقی ایران که مطابق ماده ۳۰ قانون مدنی: «هر مالکی حق همه‌گونه تصرف و انتفاع در مایملک خود را دارد مگر آنچه را که قانون منع کرده باشد»، این جنبه از نظم عمومی بتواند به عنوان مانعی جدی در راه اعتبار و نفوذ شروط کاهش مسئولیت به شمار آید. گذشته از این مسأله، ایراد بزرگ این نظریه آن است که مخالفت شرط با جنبه اقتصادی نظم عمومی را به گونه‌ای مجرد ارزیابی ‌کرده‌است؛ تنها معایب اقتصادی شرط را لحاظ ‌کرده‌است و از مزایای اقتصادی آن چشم پوشیده است.

اما ایراد مخالفان شروط کاهش مسئولیت به دلیل مخالفت با نظم عمومی حمایتی، به نظر قاطع می‌رسد. به همین دلیل است که در بسیاری از کشورها مانند فرانسه، مقررات خاصی در ارتباط با شروط تحمیلی – و پیش از هر چیز شروط عدم مسئولیت- یا مشخصاً در ارتباط با شروط عدم مسئولیت در روابط میان حرفه‌ای ها و مصرف کنندگان وضع شده است، اما نمی‌تواند اعتبار اصولی شروط مسئولیت را از بین ببرد.^[۱۷۴]

گفتار دوم – دلایل موافقان

بند اول) نظم عمومی (چهره مثبت)

الف) معنای این نظم

حقوق خصوصی پیوسته نظم عمومی را در برابر اصل آزادی قراردادی نهاده است. از این دیدگاه، نظم عمومی یا به عنوان مانعی در راه نفوذ قرارداها به شمار می‌آید یا حداکثر توانی که دارد آن است که شخص را علی رغم میلش به انعقاد قرارادی که از نظر اجتماعی ضروری است وادار می کند. اما آنچه مسلم است در هر دوی این موارد، نظم عمومی در برابر آزادی قراردادی واقع شده است. درحقیقت هر دو جنبه آن، مخالف دو جنبه از اصل آزادی قراردادی است؛ آزادی قرارداد بستن و نبستن. از این دو کارکرد نظم عمومی به جنبه منفی نظم عمومی تعبیر می‌کنیم. از همین دیدگاه است که، همچنان که ذکر گردید، شروط عدم مسئولیت را به جهت مخالفت با نظم عمومی باطل دانسته اند.

اما از منظر کاملاً متفاوتی نیز می توان به نظم عمومی نگریست. در معنای مورد نظر، نظم عمومی دیگر نه در برابر آزادی قراردادی، بلکه در کنار آن قرار دارد؛ تأکید کننده و تقویت کننده آن است. از این دیدگاه است که باید نظم عمومی را به عنوان دلیلی بر اعتبار شروط کاهش مسئولیت تلقی کرد. در این قسمت در حقیقت به مزایایی نظر داریم که این شروط برای طلبکار (زیان دیده) و جامعه به همراه دارد.

بدین ترتیب از نتایج مثبتی که شروط عدم مسئولیت دارند، اعتبار این شروط را نتیجه می گیریم. این شیوه برخورد با مسأله نباید دور از منطق حقوقی محسوب گردد.^[۱۷۵] اعتقاد به درستی شرط عدم مسئولیت به دلیل نتایج مثبتی که به همراه دارد، به همان اندازه بدیهی و قابل دفاع است که اعتقاد به بطلان آن ها به دلیل نتایج منفی ناشی از آن ها؛ در حقیقت به هنگامی که این شروط را به جهت مخالفت با نظم عمومی باطل بدانیم، جز به نتایج منفی آن ها برای طلبکار (زیان دیده) یا اجتماع نظر نداریم. پس چرا نتایج مثبت آن نباید در این ارزیابی حقوقی به شمار آیند؟ ضرورت به شمار آوردن نتایج مثبت شروط کاهش مسئولیت در ارزیابی حقوقی آن ها، علاوه بر آنچه گفته شد، با توجه به دو نکته تقویت می شود: نخست آنکه در روزگاری که دیگر استناد به اصل آزادی قراردادی ارزش پیشین خود را ندارد، پیش از هر چیز نتایج اجتماعی توافق‌ها است که بنای اصل درستی یا نادرستی آن ها قرار می‌گیرد و چرا در این ارزیابی تنها به نتایج منفی توجه شود؟^[۱۷۶] نکته دوم و مهمتر آنکه، حتی ارزیابی نتایج منفی این شروط، بدون به شمار آوردن نتایج مثبت آن، عملی نادرست است. همه چیز را باید در مجموع نگریست. برای اینکه بدانیم آیا این شروط مخالف نظم عمومی به طور کلی، یا نظم عمومی اقتصادی به طور مشخص، هستند یا نه، چگونه می توان تنها معایب (اقتصادی) آن را بدون به حساب آوردن مزایای بی شمار اقتصادی، در این ارزیابی دخالت داد؟ بلیک مورانت، نویسنده آمریکایی در مقاله شصت و پنج صفحه ای خود زیر عنوان « قراردادهای محدود کننده مسئولیت» – که از این مقاله در طرح مطالب این پژوهش و به ویژه مطالب این بخش، استفاده بسیار شده است- به ویژه بر این خطای دادگاه ها انگشت می‌گذارد که همواره عوامل منفی نظم عمومی، یعنی نتایج نامطلوب این شروط را در نظر گرفته اند و بدین ترتیب در بسیاری از موارد آن ها را باطل تلقی کرده‌اند. او می کوشد تا با تحلیل مزایای اقتصادی این شروط «جنبه‌های مثبت نظم عمومی» را بر دادگاه ها خاطر نشان سازد^[۱۷۷].

رفتار مجرمانه عمدتاً به صورت فعل یا ترک فعل رخ می‌دهد. در مواردی پیش می‌آید که رفتار مجرمانه، به صورت فعل ناشی از ترک فعل رخ دهد. گاه عناوینی مستقل از فعل و ترک فعل برای توجیه رفتار مجرمانه مورد بحث قرار می‌گیرد چون داشتن و نگهداری کردن و یا ایجاد حالتی در فرد مانند استعمال مواد مخدر که این مفاهیم نیز در چارچوب فعل یا ترک فعل با اندکی تسامح قابل توجیه اند.

صرف وقوع فعل از کارکنان دادگستری که وی را مجرم بدانیم، بلکه آنچه در تحقق عنصر مادی و انتساب آن به مجرم نقش اصلی ایفا می‌کند، رابطه سببیت می‌باشد. توضیح اینکه تحقق رکن مادی جرم بر پایه سه عنصر «فعل»،« نتیجه» و «رابطه استناد» میان این دو است. در حقوق جزا انتساب مادی به دو رابطه فرعی تقسیم می شود:

رابطه اول، انتساب فعل مجرمانه به فاعل است که آن را اسناد بسیط خوانند. بدین معنی که با توجه به دلایل و قرائنی که علیه شخص جمع گردیده است، بتوانیم انجام فعل را به وی نسبت دهیم. ‌بنابرین‏ این رابطه عمدتاً مربوط به حوزه آیین دادرسی و دلایل اثبات اتهام می‌گردد.

رابطه دوم، انتساب نتیجه مجرمانه به فعل مجرمانه فاعل است که آن را اسناد مزدوج خوانند. آنچه که در عنصر مادی به ‌عنوان رکن اصلی متشکله جرم، نقش مهم و اساسی ایفا می‌کند، رابطه دوم، یعنی رابطه انتساب و سببیت میان فعل و نتیجه مجرمانه است. بدین معنی که ما زمانی می‌توانیم فعل انجام شده را به ‌عنوان عنصر مادی به فرد نسبت دهیم که نتیجه و اثر همان فعل را نیز بتوانیم به وی منتسب کنیم. این تحدید محل رابطه استناد در مطالعه کلی جرم از اندیشه‌های حقوق نوین است که دیوان عالی آن را پذیرفته و این گونه بیان کرده که «رابطه استناد در مسائل کیفری، مادی است و از فعل مسبب سرچشمه می‌گیرد». ‌بنابرین‏ فعل مد نظر در اینجا فعلی است که سبب نتیجه را به وجود می آورد. لذا این فعل می‌تواند بالمباشره باشد یا بالتسبیب. دلیل این رأی‌ این است که اگر رابطه استناد، پیوند میان دو عنصر از عناصر رکن مادی جرم و نقش آن، بیان سهم یکی در ایجاد دیگری باشد، منطق، حکم قطعی می‌کند که در این رکن، ریشه داشته باشد، چرا که ریشه داشتن آن در رکنی دیگر که خود نقشی در آن ندارد، تصور نمی شود.^[۳۹]

۱ -۴ -۱ -۲ : عنصر معنوی

رکن معنوی به ‌عنوان یکی از پایه های اساسی در تحقق جرایم است. ‌بنابرین‏ سه عنصر در تحقق عنصر معنوی نقش ایفا می‌کنند: اراده ارتکاب جرم+ علم به موضوع جرم+ علم به حکم. البته ‌در مورد علم به حکم باید یاد آوری کرد فرض بر این است که مرتکب مادی فعل علم دارد و عدم علم به حکم باید اثبات گردد.

از تعاریف مختلف ‌در مورد رکن روانی بر می‌آید که یکی از دو قلمروء محدود یا وسیع تقصیر مورد پذیرش صاحبان آن ها قرار گرفته است. برای نمونه چند تعریف زیر از رکن روانی حاکی از منحصر دانستن تقصیر در قلمروء محدود است:

« به طور کلی برای آنکه عنصر روانی تحقق پیدا کند، وجود دو عامل ضرورت دارد: یکی اراده ارتکاب و دیگری قصد مجرمانه( یا خطای جزایی)…». « برای آنکه جرمی تحقق یابد کافی نیست، عمل پیش‌بینی شده به موجب قانون جزا در خارج واقع شود، بلکه علاوه بر آن لازم است عامل از روی اراده مرتکب عمل شده باشد… اراده عامل در ارتکاب عمل، عنصر معنوی یا روانی جرم است.^[۴۰] » .رکن روانی از نظر قانونی عنصر ضروری و حتمی تشکیل جرایم کارکنان دادگستری است. ‌بنابرین‏ تنها وجود رکن مادی کافی نیست، بلکه لازم است که اجزاء سازنده رکن مادی در ذهن مجرم انعکاس و بازتاب پیدا کند، به عبارت دیگر رابطه روانی خاصی بین فعل مجرمانه و نتیجه حاصله برقرار شود… این رابطه روانی را همان رکن روانی می خوانند.همان‌ طور که رکن مادی جرم چهره بیرونی و محسوس رفتار مجرمانه را تشکیل می‌دهد، رکن روانی چهره درونی و روانی این رفتار محسوب می شود. این جنبه روانی رفتار به هر نحو که باشد از مجرد ارتباط رفتار مجرمانه با ذهن و روان فاعل فراتر نمی رود.

۴-۱- ۱ -۳ : عنصر قانونی

رکن سوم از عناصر سه گانه جرم عنصر قانونی است که بر اساس نوع تخلف صورت گرفته، فرد یا یک گروه با توجه به میزان درجه ارتکابی بر اساس قانون مجازات می شود.این سوال به ذهن متبادر می شود که آیا این عنصر در تمامی جرائم کارکنان دادگستری صادق است ؟مهمترین عنصر در تکوین جرم که عنصر مادی و معنوی در صورت وجود این عنصر اعتبار لازم حقوقی پیدا می‌کنند، عنصر قانونی است. بدین معنی که تا قانون‌گذار عملی را جرم انگاری نکند، انجام آن هیچ ضمانت اجرای کیفری در پی ندارد. در مواردی همین قانون‌گذار عملی را که خود جرم انگاری کرده به دلائلی، انجام آن را جایز دانسته است. اینجا است که عملی که در شرایط عادی طبق قانون جرم می‌باشد، با پیش آمدن اوضاع و احوال خاص و استثنایی که اختصاص به فاعل جرم ندارد، ممنوعیت خود را از دست می‌دهد، به طوری که انجام آن از نظر قانون‌گذار مباح و جایز محسوب می‌گردد.

فصل دوم :

مصداق های جرایم کارکنان دادگستری

امروزه کارکنان دادگستری به عنوان یک نیروی برجسته در امور اجرایی دستگاه قضایی نقش مهمی را در اجرای امور شهروندان در جامعه ایفا می نمایند، یکی از این نقش های گسترده و تأثیر گذار، وظیفه کارکنان دادگستری می‌باشد، لذا کارکنان دادگستری هنگامی می‌توانند امورات اجرایی خود را به نحو مؤثر و با صحت عمل انجام دهند که نظارت صحیح دستگاه قضایی و مسئولین دستگاه اجرایی به صورت شایسته ای صورت پذیرد، و در مقابل عدم انجام وظایف محوله و نداشتن آموزش های عمومی، منجر به بروز انحرافات فکری در افراد جامعه می‌گردد، وهم چنین تحت تأثیر قرار گرفتن سخنان دیگران، ضعف اعتقادی، وجود انحرافات مادی، رفتاری، اخلاقی، اجتماعی و عدم صحت عمل منجر به آن می‌گردد که کارکنان مرتکب جرایمی گردند که به حقوق شهروندان لطمه وارد شود، به یقین کارکنان دادگستری دستگاه اجرایی نمی توانند به بهانه های مختلف اقدام به نقص قوانین و مقررات نمایند که منجر به رفتارهایی گردد، که بستر های تضیع حقوق مادی، معنوی، قانونی شهروندان و خدشه دار نمودن عدالت کیفری گردد رفتارهای مجرمانه کارکنان دادگستری در قوانین کیفری ایران به صورت پراکنده جرم انگاری شده است

۲ : جرایم کارکنان دادگستری

در این مبحث جرایم کارکنان دادگستری تحلیل و بررسی می‌شوند.

۲- ۱ : جرایم شغلی

یکی از جرائم مبتلابه در هر سازمان، اعم از دولتی، خصوصی جرائم کارکنان است. در سازمان‌های اداری و اجرایی این قاعده مستثنی نیست زیرا در این سازمان‌ها به علت نوع کار، وقوع برخی جرائم بیشتر خود را نمایان می‌سازد، که می‌توان آن را جرائم شغلی یادکرد.^[۴۱]

گفتار اول- نظام بانکی در ایران

در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران به دلیل توسعه ناکافی بازار سرمایه، بخش عمده ای از سرمایه موردنیاز بنگاه ها و فعالان اقتصادی از طریق بانک ها تأمین می شود. براین اساس، نظام بانکی ابزار اصلی توسعه برای کشور محسوب می شود. در واقع وجود نظام سالم و کارای بانکی در کشور، پیش نیاز رشد عمده و عامل اصلی رشد پایدار اقتصادی به شمار می رود. در این راستا بانک ها سه نقش عمده را ایفا می نمایند:

۱- با کاهش مخاطرات ناشی از اطلاعات نامتقارن و صرفه جویی های ناشی از فعالیت های خود، سبب تجمیع پس اندازها با حداقل هزینه های مبادلاتی و تخصیص بهینه منابع با حداکثر کارایی می‌شوند.

۲- با سرند نمودن پروژه ها، نظارت بر اجرای پروژه ها و تولید اطلاعات درباره مشتریان، امکان دستیابی به اطلاعات درست را فراهم می آورند و تا اندازه ای به حل مسائل انتخاب نامساعد و مخاطرات اخلاقی و در نتیجه، تخصیص بهینه سرمایه کمک می نمایند.

۳- با مدیریت صحیح و توزیع مناسب ریسک، توانمندی خود را برای سرمایه گذاری بلندمدت افزایش می‌دهند.

‌بنابرین‏ لازم است که مطالعات جامع و کاملی در خصوص فعالیت نظام بانکی و رفع موانع و مشکلات آن در کشور انجام شود تا در این شرایط، بانک ها بتوانند فعالیت های گفته شده را با حداکثر کارایی انجام دهند و زمینه را برای رشد اقتصادی کشور فراهم سازند.^[۴۶]

از آنجا که فعالیت نظام بانکی، نیازمند نظارت و قواعد منسجمی (که همان حقوق بانکی نامیده می شود) است تا حقوق مشتریان و نیز نظم سیاست های اقتصادی به منظور پایداری فعالیت نظام بانکی حفظ شود، براین اساس در بند اول ماهیت حقوق بانکی را مورد بررسی قرار می‌دهیم و در بند دوم به مفاهیم و اصطلاحات رایج در نظام بانکی می پردازیم.

بند اول – ماهیت حقوق بانکی

به طور خلاصه می توان حقوق بانکی را به عنوان مجموعه قواعد حاکم بر بانک ها و مؤسسات اعتباری و فعالیت های حرفه ای آن ها تعریف کرد. براین اساس، حقوق بانکی هم حقوق بازیگران و فعالان بانکی است و هم حقوق فعالیت های بانکی. از یک سو، حقوق بانکی، حقوق مربوط به فعالان بازار بانکی است زیرا قواعد این شاخه از حقوق، شرایط اعطای مجوز و انجام فعالیت های اختصاص یافته به بانک ها و مؤسسات اعتباری را بررسی می‌کند و این مجوز توسط بانک مرکزی اعطا می شود، در نتیجه فعالیت این مؤسسات به طور دقیق تحت نظارت است تا حقوق مشتریان و نیز نظم سیاست های اقتصادی موردنظر به منظور تضمین پایداری فعالیت سیستم بانکی حفظ شود و از سوی دیگر حقوق بانکی، حقوق حاکم بر فعالیت های بانکی است زیرا در این شاخه از حقوق، فعالیت های قابل انجام توسط مؤسسات اعتباری معین می شود. این فعالیت ها، عملیات مالی و بانکی هستند که تجهیز منابع، تخصیص منابع و سایر خدمات بانکی از قبیل صدور اعتبار اسنادی و ضمانت نامه بانکی را در بر می گیرند. ‌بنابرین‏ حقوق بانکی از یک سو حقوق حاکم بر ساختار و چهارچوب مؤسسات اعتباری و شرایط فعالیت آن ها و از سوی دیگر تعیین کننده مجموعه قواعد حاکم بر فعالیت هایی است که از سوی این مؤسسات صورت می پذیرید. به منظور ‌پاسخ‌گویی‌ به سوالاتی که راجع به حقوق بانکی مطرح می‌شوند، می بایست پیش از هرچیز، تعلق آن به شاخه حقوقی مرتبط با شاخه مادر مشخص شود تا تحلیل مسائل مطروحه به شیوه صحیح صورت گیرد. حقوق خصوصی و حقوق عمومی دو شاخه کاملاً متمایز حقوق هستند که روش تفسیر و پاسخ به سوالات در آن ها متفاوت است. در دیدگاه اول چنین به نظر می‌رسد که خواستگاه قواعد حقوق بانکی، حقوق خصوصی است زیرا حقوق بانکی از زیر شاخه های حقوق تجارت است و حسب بند ۷ ماده ۲ قانون تجارت، هر نوع عملیات صرافی و بانکی، معاملات تجاری قلمداد شده و کسی که شغل معمولی وی بانکداری و صرافی باشد، تاجر محسوب می‌گردد؛ در ایـن راستـا بانـک های خصوصی نیز در قـالب شرکت سهامی عام تأسیس شده و به طور کامل تحت شمول قانون تجارت می‌باشند.

بانک های دولتی نیز هر چند تابع مقررات مذکور در لایحه قانونی اداره امور بانک ها و نیز اساسنامه خود که در آن هدف، موضوع، نحوه اداره، سایر وظایف و اختیارات قانونی بانک ذکر شده (ماده ۱۹ لایحه قانونی یاد شده) می‌باشند اما این موضوع به معنای آزادی این بانک ها از قیود قانون تجارت در موارد سکوت نیست و در نتیجه تابعیت از حقوق تجارت در بانک های دولتی نیز وجود دارد. به هر جهت، قواعد حقوق خصوصی و حقوق تجارت هم در نحوه شکل گیری ساختار بانک و هم در نحوه انجام عملیات بانکی همچون جذب منابع و اعطای تسهیلات نقش قابل توجهی را ایفا می نمایند.

1. 1. – شهیدی ، مهدی.۱۳۸۲٫«حقوق مدنی۶».تهران.انتشارات مجد.شماره۶۸ ↑

1. 1. – دلشاد ، ابراهیم .۱۳۸۸٫«حقوق مدنی- عقودمعین۱».قم. انتشارات آل طه.ص ۱۲۹ ↑

1. 1. – نجفی ، محمدحسن . بی تا. «جواهرالکلام فی شرح شرایع الاسلام». لوح فشرده جامع فقه اهل بیت(ع) نسخه ۱/۲ .مرکزتحقیقات علوم اسلامی نور. ج۲۷٫ص ۲۰۷ ↑

1. 1. – طوسی ، ابی جعفرمحمدبن حسن(شیخ طوسی). ۱۴۱۱ هـ ق. «الخلاف». لوح فشرده جامع فقه اهل بیت(ع) نسخه ۱/۲ .مرکزتحقیقات علوم اسلامی نور. ج۳٫ص ۴۹۱ ↑

1. 1. – طوسی ، ابی جعفرمحمدبن حسن(شیخ طوسی). ۱۳۸۷هـ ق. «المبسوط فی فقه الامامیه ». لوح فشرده جامع فقه اهل بیت(ع) نسخه ۱/۲ .مرکزتحقیقات علوم اسلامی نور. ج۳٫ص ۲۲۴ ↑

1. 1. – شهبازی ، محمدحسین . ۱۳۸۵٫ «مبانی لزوم وجوازاعمال حقوقی». تهران. مؤسسه‌ فرزانگان دادآفرین.ص ۱۵۷ ↑

1. 1. – جعفری لنگرودی ، محمدجعفر. بی تا. « دائره المعارف حقوق مدنی وتجارت».تهران.انتشارات مشعل آزادی.ص ۳۸ ↑

1. 1. 1. – ماده ۵۱۴ قانون مدنی ایران: «خادم یاکارگرنمی توانداجیرشود مگربرای مدت معینی ‌یا برای انجام امرمعینی» ↑

   

1. 1. – دلشاد ، ابراهیم .۱۳۸۸٫«حقوق مدنی- عقودمعین۱».قم. انتشارات آل طه.ص ۱۳۰ ↑

1. 1. – گروهی نیزدسته سومی رابه این تقسیم بندی اضافه کرده وازآن تعبیربه عقود عینی کرده‌اند. ↑

1. 1. – صفایی ، سید حسین. ۱۳۸۶٫ «قواعدعمومی قراردادها». تهران. انتشارات میزان.ص ۴۲ ↑

1. 1. – خویی ، سید ابوالقاسم ، ۱۴۱۷ ه ق. «مصباح الفقاهه». قم. انتشارات انصاریان.ج۲٫ص ۱۹۲ ↑

1. 1. – قاسم زاده ، سیدمرتضی.«اصول قراردادها وتعهدات». تهران . انتشارات دادگستر. ص ۳۹ ↑

1. 1. – موسویان ، عباس . ۱۳۸۶٫« بررسی فقهی معاملات شرکت‌های لیزینگ». ص ۵۶ . نقل ازسایتhttp://www.iranbar.org/ph1145.php ↑

1. 1. – پاکدامن ، رضا. ۱۳۷۳٫ «مجموعه قوانین ومقررات خدمات اقتصادی بازرگانی» .تهران.انتشارات مؤسسه‌ مطالعات ‌و پژوهش‌های بازرگانی. ص ۲۸۰ ↑

1. 1. – کاتوزیان ، ناصر.۱۳۸۷٫ «حقوق مدنی(عقودمعین)» . تهران. انتشارات شرکت سهامی انتشار.ج ۱٫ ص ۷۶ ↑

1. 1. – فرمول محاسبه سود ‌و مبلغ هرقسط دربانکهای دولتی معمولا به شرح زیر است:اصل وام ، ضربدرنرخ بهره ، ضربدرتعداداقساط ماهیانه ، بعلاوه یک ، تقسیم برعددثابت دوهزاروچهارصد

      

      حاصل این کسرکه مجموع سوداین دوره خواهدبودبااصل وام جمع می شود وبرتعداداقساط ماهیانه تقسیم می‌گردد ونتیجه حاصل ازآن مبلغ هرقسط ماهیانه خواهدبود. ↑

1. 1. – مرکزتحقیقات فقهی قوه قضائیه ، ۱۳۸۱٫ «مجموعه آرای فقهی قضایی». قم .انتشارات معاونت آموزش وتحقیقات قوه قضائیه.ص ۲۷ ↑

1. 1. – بهرامی ، بهرام.۱۳۸۳٫ «عقداجاره کاربردی» . تهران .انتشارات نگاه بینه .ص ۲۵ ↑

1. 1. – پلنیول وریپر به نقل از کاتوزیان ، ناصر.۱۳۷۳٫«حقوق مدنی- معاملات معوض ، عقودتملیکی». تهران. انتشارات شرکت سهامی انتشار.ج ۱٫ص ۷۹ ↑

1. 1. – کاتوزیان ، ناصر. ۱۳۷۴٫ «نظریه عمومی تعهدات».تهران.انتشارات یلدا.ص ۲۵ ↑

1. 1. – کاتوزیان ، ناصر.۱۳۷۳٫«حقوق مدنی- معاملات معوض،عقودتملیکی». تهران. شرکت سهامی انتشار.ج ۱٫ص ۷۹ ↑

1. 1. – قراردادهای اعتباری قراردادهایی هستندکه ‌از ترکیب دوقراردادبه هم پیوسته ایجاد می‌شوند ، یکی قرارداداصلی است که می تواندبیع باشد ودیگری قرارداداعتباری است که ملاک تشخیص همه ‌گروه‌های قراردادی اعتباری بوده است. ↑

1. 1. – خمینی ، سید روح الله . ۱۳۷۸٫ «تحریرالوسیله » . قم. انتشارات دارالعلم. ج ۲ . ص ۵۷۵ ↑

1. 1. – ماده ۲۱۹ قانون مدنی : «عقودی که برطبق قانون واقع شده باشد بین متعاملین ‌و قائم مقام آن ها لازم الاتباع است مگراینکه به رضای طرفین اقاله یابه علت قانونی فسخ شود.» ↑

1. 1. – کاتوزیان ، ناصر.۱۳۸۷٫ «حقوق مدنی(عقودمعین)» . تهران. انتشارات شرکت سهامی انتشار.ج ۱٫ ص ۳۵۱ ↑

1. 1. – خاوری ، محمد رضا. ۱۳۷۸٫ « حقوق بانکی». تهران.مؤسسه‌ بانکداری ایران.ص۲۴۹ ↑

1. 1. – باقری ، احمد.۱۳۸۴٫ «فقه مدنی(عقودتملیکی وبیع ‌و اجاره)» . تهران.انتشارات سمت .ص ۸۷ ↑

1. 1. – نجفی ، محمدحسن . بی تا. «جواهرالکلام فی شرح شرایع الاسلام». لوح فشرده جامع فقه اهل بیت(ع) نسخه ۱/۲ .مرکزتحقیقات علوم اسلامی نور. ج۲۳٫ص ۷۸ ↑

1. 1. – جعفری لنگرودی ، محمدجعفر.۱۳۸۱٫ «تئوری موازنه» . تهران . انتشارات گنج دانش . ص ۴۱ ↑

1. 1. – کیایی ، عبدالله . ۱۳۸۴٫ «قانون مدنی وفتاوای امام خمینی(ره)» . تهران. انتشارات سمت. ج ۱ . ص ۴۵۶ ↑

1. 1. – جعفری لنگرودی ، محمدجعفر. ۱۳۹۱٫ «مجموعه محشی قانون مدنی» . تهران . انتشارات گنج دانش . ص ۲۷۲ ↑

1. 1. – دلالت التزامی : دلالت لفظ برچیزی که خارج ازمعنای آن است.– دلالت تطابقی : دلالت لفظ ‌بر تمام معنای آن ↑

1. 1. – خویی ، سید ابوالقاسم ، ۱۴۱۷ هـ ق. «مصباح الفقاهه». قم. انتشارات انصاریان.ج۷٫ص ۵۰۴ ↑

1. 1. – دربرخی کشورها ، مانند انگلستان پاسخ این سوال صریح وواضح است . ماده ۱۷ قانون بیع کالاهای انگلستان ۱۹۷۹ به صراحت انتقال مالکیت را تابع اراده طرفین قرارداده است و در این خصوص مقررداشته است : «هنگامی که مبیع عین معین باشد یابعد ‌از عقد تعیین شود ؛ مالکیت کالاها درزمانیکه طرفین عقد قصدکرده باشند منتقل می شود» ‌و در مورد مبیع کلی فی الذمه نیز ؛ بند۵ ماده ۱۸ همان قانون زمان تعیین مبیع رازمان انتقال مالکیت می‌داند ولذا به راحتی میتوان گفت مبنای انتقال فوری مالکیت درحقوق انگلستان ، توافق ضمنی طرفین است. ↑

1. 1. – نائینی ، محمدحسین و خوانساری ، موسی . ۱۴۲۱ هـ ق . «منیه الطالب فی شرح المکاسب» . قم . مؤسسه‌ نشراسلامی .ج۳٫ص۳۲۳ ↑

1. 1. – دلیل عقلی ، حکمی عقلی است که باآن حکم ، میتوان حکم شرعی صادرکرد. ↑

1. 1. – ذوالمجدین ، زین العابدین. ۱۳۲۶٫ «فقه وتجارت». تهران. انتشارات دانشگاه تهران.ص ۸ ↑

1. 1. – «لان المقصود للمتعاقدین والذی وقع التراضی علیه بینهماانتقال کل من الثمن والمثمن حال العقد». نجفی ، محمدحسن . بی تا. «جواهرالکلام فی شرح شرایع الاسلام». لوح فشرده جامع فقه اهل بیت(ع) نسخه ۱/۲ .مرکزتحقیقات علوم اسلامی نور. ج۲۷٫ص ۲۰۳ ↑

1. 1. – خویی ، سید ابوالقاسم ، ۱۴۱۷ هـ ق. «مصباح الفقاهه». قم. انتشارات انصاریان.ج۷٫ص ۵۰۶ ↑

1. 1. – نائینی ، محمدحسین و خوانساری ، موسی . ۱۴۲۱ هـ ق . «منیه الطالب فی شرح المکاسب» . قم . مؤسسه‌ نشراسلامی .ج۳٫ص۷۷ ↑

تعارض نقش ، زمانی رخ می‌دهد که افراد در کارهای متفاوت درگیر بوده و سرپرست از افراد تحت سرپرستی تقاضاهایی داشته باشد که افراد فقط بتوانند بخشی از آن تقاضاها را اجابت نمایند .

تجزیه و تحلیل کلان میانگین ها ( جکسون^[۱۰۳] و شولر^[۱۰۴] ، ۱۹۹۵ ، ص ۱۲ ) همبستگی میان رضایت شغلی با ابهام و تعارض نقش را به ترتیب ۳۰ /۰- و ۳۱ /۰ – نشان می‌دهند . مطالعات همچنین نشان می‌دهند که سرپرستان بزرگترین منبع ابهام نقش و تعارض در کار هستند . ( هال^[۱۰۵] ، ۱۹۹۸ ، ص ۱۵ ) .

۲-۱۰-۴ – تعارض کار – خانواده : تعارض کار و خانواده ، زمانی رخ می‌دهد که تقاضاهای خانواده و کار با یکدیگر در تعارض باشند . این مسئله بیش تر ‌در مورد زوج های شاغل با بچه ها و والدین مجرد مصداق دارد . طبق نظر سنجی ( گالوپ ، ۲۰۰۰ ، ص ۲۰ ) ، ۳۴ درصد افراد به طور قابل ملاحظه ای تعارض کار و خانواده را تجربه کرده‌اند . ( هاجیک^[۱۰۶] و لئونارد^[۱۰۷] ، ۱۹۹۵ ، ص ۴۳ ) .

سئوال مورد نظر این بوده است که نظر افراد در خصوص داشتن بهترین خانواده با توجه به شرایط کاری چیست ؟ فقط ۱۴ درصد مردها و زن ها معتقدند که والدین باید باهم خارج از خانه کار کنند و ۳۹ درصد عقیده داشتند که یک نفر از والدین کار کند و یک نفر دیگر به منظور مراقبت از کودکان در خانه بماند .

تعارض کار و خانواده دارای همبستگی معناداری با رضایت شغلی می‌باشد . کارکنانی که سطح بالایی از اتعارض را تجربه نموده اند ، سطح پایینی از رضایت شغلی را گذارش کرده‌اند ( بدین ، بارک^[۱۰۸] ، گیلبرت^[۱۰۹] و کوپر^[۱۱۰] ، ۱۹۹۵ ، ص ۵ ) . مطالعات نشان می‌دهند که اتخاذ خط مشی ها ی سازمانی نظیر دایر کردن مهد کودک و برنامه های کاری انعطاف پذیر می‌تواند تعارض کار و خانواده را کاهش دهد و به افزایش رضایت شغلی منجر گردد ( کوپر ، ۲۰۰۰ ، ص ۴۳ ) .

۲-۱۰-۵ – سطح پرداخت: همبستگی میان سطوح پرداخت و رضایت شغلی در حد عجیبی کم است . همان گونه که انتظار می رود سطح پرداخت ، باید دارای همبستگی قوی تری با رضایت شغلی باشد ( اسپکتور^[۱۱۱] ، ۲۰۰۰ ، ص ۱۷ ) . میانگین همبستگی میان سطوح پرداخت و رضایت شغلی در ۳ نمونه از مشاغل ناهمگن در حدود ۱۷ درصد گزارش شده است . این همبستگی کم گویای آن است که خود عامل پرداخت به تنهایی عاملی قوی در رضایت شغلی نمی باشد . گر چه سطح پرداخت ممکن است موضوع مهمی نباشد ، برابری پرداخت از اهمیت بسیاری برخوردار است ( راین^[۱۱۲] ، فیلیپ^[۱۱۳] و مک فارلین^[۱۱۴] ، ۲۰۰۰ ، ص ۳۲ ) گزارش نموده اند که همبستگی نسبتا زیادی (۵۰/۰) میان سطح پرداخت و رضایت شغلی در یک نمونه مشاغل بهداشت حرفه ای و روانی مشاهده شده است .

۲-۱۰-۶ – استرس شغلی : هر شغلی دارای شرایطی می‌باشد که ممکن است کارکنان آن را پر استرس بیابند . شواهد نشان می‌دهند که استرس می‌تواند در خصوص سلامت روحی و روانی کارکنان عامل تعیین کننده باشد ( کوپر و کاترایت^[۱۱۵] ، ۱۹۹۹ ، ص ۳۲ ) . دو متغیر مهم در تحقیقات استرس شغلی وجود دارد : نخست ، عامل استرس زای شغلی که به شکل اعتراض و در پاسخ به شرایط سخت کاری بیان می‌گردد و دوم ، عاملی که در قالب واکنش های رفتاری ( مانند خاتمه کار ) و واکنش هی فیزیکی ( مانند عجز از کار ) منعکس می‌گردد ( جکس^[۱۱۶] و بیز^[۱۱۷] ، ۱۹۹۶ ، ص ۴۵ ) .

۲-۱۰-۷ – کار اضافی : کار اضافی با رضایت شغلی همبستگی دارد . جکس و بیز ( ۱۹۹۶ ، ص ۳ ) و ( دایر و گنستر ^[۱۱۸]، ۱۹۹۹ ، ص ۷ ) نمونه ای از کارکنان یک کارخانه را مورد بررسی قرار دادند و نتیجه گرفتند که میان حجم کار و رضایت شغلی همبستگی ۳۷ درصد وجود داشته است .همچنین کارازکی ، گاردن و لیندن ( ۱۹۹۰ ، ص ۲۷ ) گزارش کرده‌اند که فشار کار با رضایت شغلی رابطه منفی و با ناراحتی قلبی رابطه مثبت دارد .

۲-۱۰-۸ – کنترل حین کار : مقایسه میان (( آنچه هست و آنچه باید باشد )) را کنترل می‌گویند . در بیش تر مطالعات تعامل آثار دو عامل کنترل و حجم کار مشاهده می‌گردد . فیلچر^[۱۱۹] و جونز^[۱۲۰] ( ۱۹۹۵ ، ص ۲۰ ) و دایر و مانستر ( ۱۹۹۹ ، ص ۸ ) اذعان نمودند که کم ترین سطح رضایت شغلی زمانی رخ می‌دهد که کنترل زیاد و حجم کار کم باشد . البته کنترل کم و حجم کار بالا نیز به نارضایتی منجر می‌گردد . علاوه بر این ، نوع کاری که فرد انجام می‌دهد ، در این خصوص بی تاثیر نیست .

۲-۹-۹– برنامه زمانی کار : استاندارد شیفت کاری اغلب افراد تقریبا ۸ ساعت کار در روز و ۵ روز کاری در هفته است . برنامه کاری غیر استاندارد نیز عبارتند از :

۱– برنامه های کاری منعطف : مزایای برنامه های کاری منعطف از نظر کارفرما کاهش مشکل غیبت در کار ( کراز ^[۱۲۱]و فریباح ، ۱۹۹۶ ، ص ۱۳ ) و تأخیر در کار ( دالتون ^[۱۲۲]، ۱۹۹۵ ، ص ۱۳ ) می‌باشد .

نتایج تاثیر برنامه های کاری انعطاف پذیر بر رضایت شغلی ناسازگار می‌باشند . پیرس ^[۱۲۳]و نیواستورم^[۱۲۴] ( ۱۹۹۳ ، ص ۱۷ ) و دالتون ( ۱۹۹۴ ، ص ۲۲ ) دریافتند که رضایت شغلی در برنامه های کاری انعطاف پذیر نسبت به برنامه کاری ثابت بیش تر است .

۲ – شیفت طولانی : عمده ترین مشکل ‌در مورد شیفت بلند ، خستگی است ( روفن ^[۱۲۵]و پریمب^[۱۲۶] ، ۱۹۹۹ ، ص ۲ ) ، هر چند کارکنان شیفت های بلند را دوست دارند ؛ چرا که روزهای بیکاری بیش تری را برای آن ها مهیا می کند ( براگ ^[۱۲۷]و ‌دانه‌ام^[۱۲۸] ، ۱۹۹۶ ، ص ۲۱ ) . آثار شیفت های بلند بر ضرایب شغلی معمولا ” مثبت است ، گر چه کارکنان امکان خستگی بیش تری را تجربه می‌کنند ، معمولا ” شیفت های بلند را ترجیح می‌دهند . این احتمال وجود دارد که ماهیت شغل در انتخاب شیفت های بلند اثر تعیین کننده ای داشته ای داشته باشد . در یک پیمایش نشان داده شد رانندگان اتوبوس که دارای تنوع شیفت های بلند بودند ، هر کدام دچار رفتار های مخرب ، مانند استفاده از قرص ، مشکلات جسمانی و استرس های روانی شده بودند ( رونن ^[۱۲۹]و پریمب ، ۱۹۹۸ ، ص ۱۱ ) . با افزایش ساعات کار ، رانندگان دچار عارضه های زیر گردیدند :

• • مصرف الکل ؛

• • عدم رضایت شغلی ؛

• • شکایت مسافران ؛

• • مصرف قرص ؛

• خواب های آشفته ؛

۳-شیفت شب : عمده ترین مشکل در شیفت شب ، سیکل خواب / بیداری است ، که این امر آرامش افراد را بر هم می زند . بزرگترین مشکل شیفت شب ، مشکل آشفتگی خواب است . افرادی که شیفت شب کار می‌کنند مشکلات بیشتری در خصوص خواب با آرامش دارند تا افرادی که در شیفت روز کار می‌کنند ( بارتون^[۱۳۰]و فوکارد ^[۱۳۱]، ۱۹۹۶ ، ص ۲۰ ) . کوپر و سایرین ( ۲۰۰۰ ، ص ۳۰ ) دریافتند که کارکنان شیفت شب نسبت به کارکنان روزکار دارای مشکلات گوارشی ( سوء هاضمه ) نیز می‌باشند . بخشی از این عارضه ممکن است مربوط به ماده مترشحه هورمون های گوارشی باشد که در شب کم تر فعال است تا در طول روز ( آلرسته^[۱۳۲] و تئول^[۱۳۳] ، ۲۰۰۰ ، ص ۴ ) .

۴ – کار پاره وقت : ابرهارت ^[۱۳۴]و شانی^[۱۳۵] ( ۲۰۰۰ ، ص ۱۴ ) رضایت شغلی کلی کارکنان زن و مرد پاره وقت و دائم را در یک بیمارستان مورد بررسی قرار دادند . نتیجه مطالعه این بود که کارکنان پاره وقت از شغلشان بیش تر راضی بوده اند تا کارکنان تمام وقت

۲-۱۱-ویژگی های شخصیتی رضایت شغلی

فصل سوم: انواع مواد مخدر و روانگردان

در فصل گذشته اعتیاد و معتاد را شناخته، تاریخچه اعتیاد را مطالعه کرده و یک بررسی کلی از آن در بخش قبلی داشته ایم در این فصل قصد داریم ابتدا انواع مخدر را به صورت کامل شرح دهیم سپس آثار هر مواد را بر شخص معتاد توضیح داده تا در ادامه تحقیق به مشکل برخورد نکنیم وبه راحتی بتوانیم حکم این افراد را مشخص نماییم.

۳-۱-انواع مواد مخدر

همان طور که در فصل قبلی مفهوم اعتیاد ومعتاد را شرح دادیم نوبت به آن رسیده تا در این فصل ابتدا تمام مواد مخدر را به مختصر نام ببریم وسپس انواع آن را از سنتی وصنعتی ذکر خواهیم کرد و در نهایت تاثیر آن ها را بر افراد معتاد شرح خواهیم داد.

۳-۲- مواد داخلی وخارجی

در یک نگاه کلی دو نوع افیون وجود دارد : افیون داخلی و افیون خارجی

( افیون داخلی – اوپیوئیدهای اندروژن – که هم نام اندرورفین های معرف هستند و تقسیم بندی می‌شوند به اندورفین A ، B ، C ، D و …که اندورفین D یکصد و پنجاه برابر قویتر از مرفین – افیون خارجی – می‌باشد . افیون های خارجی کلیه موادی را در بر می‌گیرد که مورد سوء مصرف قرار می گیرند ؛ مثل تریاک ، مرفین ، هروئین و …

لازم است بدانید که افیونهای داخلی و خارجی در بدن ، گیرنده های مشترک دارند ؛ لذا وقتی افیونی خارجی وارد بدن شد ، در جنگ با افیون های داخلی برای اتّصال به گیرنده ها ، پیروز می شود و به تدریج افیون های داخلی سرکوب و در نهایت افیون های خارجی جایگزین افیون های داخلی می‌شوند)^[۱۵].

اما این سؤال باقی می ماند که چه ویژگی بخصوصی در برخی از مواد وجود دارد که افراد بشر به آن ها اعتیاد پیدا می‌کنند ؟دکتر زرین دست در این باره چنین نگاشته است :

«در جهان بیش از ۱۴ میلیون ترکیبات شیمیایی وجود دارد ولی حیوانات آزمایشگاهی در صورت ارائه این ترکیبات ، تنها معدودی از آن ها را به خود تزریق می‌کنند، از این ترکیبات می توان ترکیبات افیونی(مورفین و هروئین )، الکل اتیلیک، نیکوتین، کوکائین، آمفتایمن، متیل زانتین ها ( مانند کافئین )، بنزودیازپین ها، باربیتوراتها و بعضی از هیدروکربنها و ترکیبات فرّار را برشمرد ). جالب است که این ترکیبات ‌همان‌هایی هستند که توسط انسان ها نیز هدف سوء مصرف قرار می گیرند . اما سؤال این است که چه چیزی میان این ترکیبات مشترک است و آن ها را از سایرین متمایز می‌سازد به گونه ای که این مواد هدف سوء مصرف انسان و حیوان واقع می‌شوند و آیا ترکیبات دیگر ، چنین نیستند ؟

آن چه مسلم است وجه اشتراک این مواد خاص شیمیایی یا « فارماکولوژیک » آن ها نیست . این مواد از نظر ساختار شیمیایی شباهت چندنی به یک دیگر ندارند . خواص « فارماکولوژیک » آن ها نیز متعدد و متفاوت است . تنها مشخصه ی این مواد توانایی آن ها در افزایش حاد فعالیت در مدارهای مرتبط با لذت و پاداش در مغز است.»^[۱۶]

بعد از این گفتار مقدماتی این که به بحث تقسیم بندی مواد اعتیاد اور است می پردازیم . در سال ۱۹۹۰ سازمان بهداشت جهانی مواد اعتیاد آور را چنان که ذیلاً خواهد آمد تقسیم بندی نموده است :

« ۱ . مواد مخدر : که خواب آلودگی ، تسکین درد و ایجاد نقص در حرکات ارادی و … را به دنبال دارد ؛ مثل تریاک ، مرفین ، هروئین ، متادون ، کدئین و …

مواد روانگردان : که موجب تغییر در احساس ، ادراک ، تفکر ، قضاوت و ادارده می شود ؛ مثل حشیش ، چرس ، بنگ ، ماری جوانا ، کوکائین ، کراک ، ال اس دی ، آمفیتامین ، فینتلین و …

الکل و مشروبات مشابه آن ؛ مانند شراب و …

دخانیات. ( نیکوتین ها ) مثل سیگار ، چپُق ، قلیان ، پیپ و …

( جالب توجه این که مرحوم شهید اول محمد بن جمال الدین مکی – متوفّای سال ۷۸۶ هجری قمری – در هفت قرن پیش از این ، مشابه چنین تقسیمی را برای این مواد مطرح نموده است. »^[۱۷]

ایشان در کتاب القواعد و الفوائد چنین نگاشته اند : « قاعده ی المتناول المغیِّر للعقل إما أن یحصلَ معه نشوهُ و سرورُ و قوّه نفس عند غالب المتناولین له أولا و الاول المکسر و الثانی المفسد للعقل کالبنج و الشوکران.»^[۱۸]

ایشان موادی را که بر عقل تأثیر می‌گذارد ، سه قسم ‌کرده‌است :

« ۱ . موادی که باعث مختل شدن حواس پنج گانه می‌گردد که همان خواب‌آورها می‌باشند ( نوع اول در تقسیم بندی سازمان جهانی بهداشت)

موادی که در اکثر مردم باعث نشئگی و شادی و قوّت بدنی می‌گردد که همان مسکرات می‌باشد؛ (نوع سوم از تقسیم بندی سازمان جهانی بهداشت ) .

موادی که باعث افساد عقل انسان می‌گردد ؛ مانند بنگ و شوکران .( نوع دوم از تقسیم بندی سازمان جهانی بهداشت).»

همان طور که در مبحث گذشته انواع مواد مخدر را از یک نگاه گفتیم از نگاهی دیگر ‌و نوعی دیگر مواد اعتیاد آور را تقسیم خواهیم کرد.

۳-۳-طبقه بندی مواد اعتیاد آور

مواد مخدر را به اعتبارات متعددی می توان طبقه بندی کرد. مثلا اگر آن ها را به طبیعی، نیمه مصنوعی و مصنوعی گروه بندی کنیم، یا از نظر تاریخ کشت یا آشنایی بشر با آن ها، کشف و ساخت دسته بندی کنیم، یا در دو گروه، یعنی گروه مواد مخدری که مصرف پزشکی دارد. یا گروه مواد مخدری که مصرف پزشکی ندارد، دسته بندی شوند، همه درست بوده، ولی در عین حال هیچیک طبقه بندی یا تعریفی جامع و مانع نمی باشند. اگر چه متخصصین، طبقه بندی هایی از جنبه‌های علمی و تجربی ارائه داده‌اند ولی بهترین نوع گروه بندی از طرف سازمان بهداشت جهانی به عمل آمده که طبقه بندی مواد از جهت تاثیر آن ها بر انسان است . این طبقه بندی به صورت زیر می‌باشد:

□ توهم زاها ^[۱۹]

□ کانابیس یا شیره گیاه شاهدانه^[۲۰]

□ سستی زاها (مسکنها – خواب آورها(

□ آرام بخش ها

□ چسب و مواد فرار (مواد استنشاقی(

□ محرک ها

□ الکل ، توتون و قهوه

در ادامه مواد اعتیاد آور هر کدام خود نوعی داشته که لازم است به مختصر ‌به این مواد بپردازیم.

۳-۳-۱- انواع مواداعتیاد آور

لازم است در این قسمت از تحقیق انواع مواد مخدری که اعتیاد آور می‌باشند را به صورت کامل نام برد تا در قسمت بعدی عوارض ‌و تاثیرات آن ها را شرح داد.^[۲۱]

□ تریاک^[۲۲]

□ مورفین^[۲۳]

□ هروئین ^[۲۴]

□ متادون^[۲۵]

□ ماری جوانا

□ حشیش، کراک ‌و شیشه

□ توتون و دخانیات

□ قهوه (کافئین)

□ ال.اس.دی

□ برومو دی متوکسی فنتیلامین

□ اکستاسی^[۲۶]

□ داروهای تجویزی^[۲۷]

□ الکل^[۲۸]

الف: در این قسمت مواد مذکور را شرح داده و تاثیرات آن ها را بازگو خواهیم کرد:

1. حشیش و روغن حشیش :

از گیاه بنام شاهدانه هندی به دست می‌آید که شبیه گزنه( جعفری خشک شده ) است.

نام های دیگر آن : ماری جوانا ، گراس ، علف ، بنگ ، سیگاری ، گلد ، ریفر و…می‌باشد .
شکل آن : سبز خاکستری یا قهوه ای مایل به سبز و یا سیاه می‌باشد.
وابستگی جسمانی آن ناشناخته و وابستگی روانی آن در حد متوسط می‌باشد.

در سخنی کوتاه آنچه گفته شد، این است؛ رابطه استناد عنصری در رکن مادی جرم است که دو عنصر دیگر آن، یعنی فعل و نتیجه را به هم پیوند می‌دهد.

بند دوم: عنصر معنوی

رکن معنوی به ‌عنوان یکی از پایه های اساسی در جرایم عمدی، به نیت باطنی و قصد مجرمانه تعبیر شده است،^[۱۰۲] به نحوی که طی آن اراده جانی متوجه انجام فعل ممنوع و تحقق نتیجه ای است که از طرف قانون‌گذار جزائی، جرم قلمداد شده است. در اسلام نیز به رکن معنوی اشاره شده است، کما اینکه پیامبر بزرگ اسلام حضرت محمد(ص) فرمود: «الاعمال بالنیه یعنی کارها وابسته به نیت است^[۱۰۳]»

عدم تعریف قصد جنایی به وسیله قانونگذاران کیفری، موجب طرح نظرات مختلف در بیان مفهوم عمد شده بود، چنان که در مواردی عمد به علم یا آگاهی مرتکب بر نامشروع بودن عمل ارتکابی، تعریف شده بود.^[۱۰۴] در حالی که علم به حکم صرفا جزئی از عناصر لازم در تحقق عمد، به شمار می رود. آشفتگی در تعاریف باعث گردید تا قانون‌گذار در ماده ۱۴۴ ق.م.ا، صریحا علاوه بر علم به موضوع جرم، احراز قصد مرتکب جرم را لازم بداند. البته ‌در مورد علم به حکم، تا قبل از قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ نظرات مختلفی وجود داشت تا اینکه قانون‌گذار در ماده ۱۵۵ بیان کرد که :« جهل به حکم مانع مجازات نیست، مگر اینکه تحصیل علم عادتا ممکن نباشد یا جهل به حکم شرعا عذرمحسوب شود». ‌بنابرین‏، همان گونه که ملاحظه می‌کنیم، قانون‌گذار علم به حکم را در تشکیل عنصر روانی شرط می‌داند ولی، آن را مفروض می‌داند، مگر اینکه به دلیل قابل قبول خلافش ثابت شود. البته منظور از علم فاعل به حکم، این نیست که فاعل قوانین کیفری را هشیارانه، الگوی رفتار خود قرار دهد و دقیقا به همان صورتی که قانون‌گذار توصیف ‌کرده‌است، قصد خود را ابراز کند تا مقصر شناخته شود، بلکه برای اینکه قصد سوء محقق شود، کافی است فعل مادی به نحوی که فاعل درک کرده، با فعلی که قانون‌گذار جوهر مجرد آن را تعیین نموده است، منطبق باشد؛ یعنی بداند که این رفتار، سرزنش آمیز است.^[۱۰۵] ‌بنابرین‏ عمد یا قصد جزایی عبارت است از: «انصراف اراده جانی به وقوع فعل ممنوع شده از طرف قانون‌گذار، در حال علم به کلیه عناصر تشکیل دهنده جرم.»^[۱۰۶]

بند سوم: عنصر قانونی

فعل و ترک فعل هر انسانی هر اندازه که زشت و ناپسند باشد و موجب اخلال در نظم عمومی گردد، تا زمانی که حکمی بر آن وارد نشده و در قانون پیش‌بینی نشده باشد، قابل مجازات نیست. مهمترین عنصر در تکوین جرم که عنصر مادی و معنوی، در صورت وجود این عنصر اعتبار لازم حقوقی پیدا می‌کنند، عنصر قانونی است. بدین معنی که تا قانون‌گذار عملی را جرم انگاری نکند، انجام آن هیچ ضمانت اجرای کیفری در پی ندارد. چنان که خداوند در قرآن می فرماید: «لایکلف الله نفسا الا ما اتها یعنی خداوند هیچ کسی را جز آنچه توانایی داده است مواخذه نمی کند.»^[۱۰۷] در قوانین حقوقی نیز، قانون‌گذار در اصل ۳۶ قانون اساسی و مواد ۲ و ۱۲ ق.م.ا، بر قانونی بودن جرایم تأکید ‌کرده‌است و حکم به مجازات و اقدامات تامینی را صرفا به موجب قانون می‌داند. ‌بنابرین‏ تحقق جرم و صدور حکم به مجازات، منوط به نص صریح قانون است و چون بدون وجود قانون جرم محقق نمی شود، گزاف نیست که گفته شود؛ قانون رکن لازم جرم است.^[۱۰۸]در مواردی، همین قانون‌گذار، عملی را که خود جرم انگاری کرده به دلائلی، انجام آن را جایز دانسته است. اینجا است که عملی که در شرایط عادی طبق قانون جرم می‌باشد، با پیش آمدن اوضاع و احوال خاص و استثنایی چون اضطرار, عملیات جراحی و… ممنوعیت خود را از دست می‌دهد. به طوری که انجام آن از نظر قانون‌گذار مباح و جایز محسوب می‌گردد. از این عوامل در حقوق جزا تحت عنوان عوامل موجهه جرم، نام برده شده است که وقوع جرم را از ناحیه مرتکب فعل, توجیه می‌کند.

مبحث دوم: اختیار شرط تکوین جرم

در این مبحث سعی برآن است، تا بیان شود که سلب اختیار قبل از اینکه بخواهد، به ‌عنوان شرط مسئولیت کیفری، مجازات را از دوش مجرم بردارد، در اکراه با تاثیر در رکن مادی مقوم جرم، موجب انتساب اثر فعل مباشر به سبب می‌گردد؛ بعبارتی به دلیل سلب اختیار، نقش اکراه شونده در وقوع فعل مجرمانه، دچار ضعف می‌گردد؛ بنحوی که تاثیر فعل وی ناشی از اقدام اکراه کننده قلمداد می‌گردد. لذا جرم واقع می‌گردد ولی نه از ناحیه اکراه شونده بلکه از ناحیه اکراه کننده. سلب اختیار هم چنین در اضطرار با تاثیر در عنصر قانونی موجب سلب وصف مجرمانه از عمل مضطر می‌گردد. ‌بنابرین‏ وقتی جرم از لحاظ مادی و قانونی به فرد قابل انتساب نیست، صحبت از نقش اختیار در عنصر روانی اهمیتی ندارد، هر چند که ماهیتا نیز نمی تواند تاثیری در قصد داشته باشد، چنان که اکراه شونده و مضطر واجد قصد می‌باشند، در حالی که فاقد اختیار هستند. البته لازم به ذکر است، قاعده تزاحم، به ‌عنوان شرط جریان قاعده اکراه،‌ نقش مهمی در جواز فعل از ناحیه اکراه شونده، ایفا می‌کند. ‌بنابرین‏ در این مبحث سعی می‌گردد، نقش سلب اختیار در عناصر سه گانه جرم به دقت مورد بحث و بررسی قرار گیرد.

گفتار اول: نقش سلب اختیار در عنصر مادی جرم

از عناصر مهمی که وجود آن برای تحقق جرم لازم است، عنصر مادی است. همان گونه که بیان شد، حقوق جزا صرف قصد مجرمانه را تا زمانی که منصه ظهور نرسیده است، مجازات نمی کند. ‌بنابرین‏ شرط تحقق جرم این است که قصد مجرمانه با ارتکاب عمل خاصی به مرحله فعلیت برسد. این فعل یا عمل خارجی که تجلی قصد مجرمانه است، عنصر مادی جرم را تشکیل می‌دهد.

وقوع فعل مجرمانه به تنهایی در احراز مسئولیت کافی نیست، بلکه یکی از اجزاء لازم در تحقق رکن مادی، اثبات اسناد نتیجه زیان بار به فعل انجام شده و عامل آن است^[۱۰۹]. لذا آنچه که در عنصر مادی به ‌عنوان رکن اصلی متشکله جرم، نقش مهم و اساسی ایفا می‌کند، رابطه دوم، یعنی رابطه انتساب و سببیت میان فعل و نتیجه مجرمانه است؛ بدین معنی که ما زمانی می‌توانیم فعل انجام شده را به ‌عنوان عنصر مادی به فرد نسبت دهیم که نتیجه و اثر همان فعل را نیز بتوانیم به وی منتسب کنیم.

‌بنابرین‏ از طرفی برای تحقق اسناد مادی، علاوه بر اینکه باید دلایل کافی بر انتساب فعل مادی به فاعل وجود داشته باشد، لازم است که با توجه به معیارها و ضوابط مشروح در حقوق جزا در باب سببیت، از میان عوامل مؤثر گوناگون امکان انتساب نتیجه مجرمانه به رفتار مجرمانه متهم وجود داشته باشد. از طرفی نیز هر دو عامل مباشرت^[۱۱۰] و تسبیب^[۱۱۱] می‌توانند در وقوع نتیجه مجرمانه دخیل باشند. گاهی این دو عامل توامان در وقوع جرم دخالت می‌کنند. در این صورت عاملی که وقوع فعل مجرمانه مستند به اوست، ضامن می‌باشد. چنان که قانون‌گذار، ‌در مورد جنایت، در ماده ۵۲۶ ق.م.ا بیان می‌دارد: «هر گاه دو یا چند عامل، برخی به مباشرت برخی به تسبیب در وقوع جنایتی تاثیر داشته باشند، عاملی که جنایت مستند به اوست ضامن می‌باشد». هر چند که، به طور معمول در حقوق جزا اصل بر این است که مباشر ضامن است ^[۱۱۲]مگر اینکه سبب اقوی باشد؛ چرا که تاثیر مباشر در وقوع فعل با توجه به اینکه مستقیما در آن دخالت دارد، بسیار قویتر از سبب است.

در تحقیقی دیگر بهرامی(۱۳۸۴)، اثربخشی دو شیوه درمانی گروهی به روش‌های روان‌تحلیلی و شناختی را بر روی ناسازگاری زوج‌ها مورد مقایسه قرار داد، نتایج این بررسی نشان داد که عوامل شناختی تاثیر بسزایی در ناسازگاری زناشویی دارد، به طوری که زوج‌ها وقتی تحت درمان شناختی قرار می‌گیرند، وضع متعادل‌تری دست می‌یابند. تحقیق فرحبخش(۱۳۸۳) نیز اثربخشی روش منطقی- عاطفی الیس در کاهش تعارض زناشویی را نشان داد.

زاری(۱۳۸۵)، نیز تاثیر مشاوره شناختی بر بهبود عملکرد خانواده و زوجین ناسازگار را بررسی کرده و نشان داده شناخت درمانی موجب ارتقا عملکرذ آنان می‌شود.

وکیل نظری(۱۳۸۹) در بابت زوج‌درمانی شناختی- رفتاری غنی‌شده با زوج‌درمانی تلفیقی- رفتاری نشان داده‌است که این روش موجب کاهش آشفتگی و افزایش رضایتمندی در روابط زناشویی می‌گردد.

در پژوهشی تحت عنوان تاثیر آموزش مهارت‌های ارتباطی با شناختی- رفتاری رویکرد بر سازگاری زناشویی که بر روی ۳۰ زن از میان کلیه زنان ‌مراجعه کننده به مراکز مشاوره‌ خانه های سلامت منطقه ۲۰ شهر تهران صورت‌گرفته‌است. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که افزایش سازگاری‌ زناشویی در زنان به میزان چشمگیری تحت آموزش مهارت‌های یاد شده، انجام پذیرفته‌است(محبی‌کیا، ۱۳۸۷).

علاوه بر پژوهش‌‌های یاد شده، تحقیقات نشان داده‌اند که عواملی بر حفظ سطح پایداری سازگاری و رضایت در زناشویی موثرند مانند: سبک دلبستگی اجتنابی که به طور مستقیم و معنادار بر رضایت زناشویی اثر منفی دارد. همچنین فرآیندهایی مانند: صمیمیت جنسی، مدیریت تعارض و ارتباط به عنوان میانجیگری رابطه سبک‌های دلبستگی در رضایت زناشویی عمل می‌کنند. این نوع مداخلات می‌توانند آماج درمانی مشاوران خانواده قرار گیرند(عارفی و همکاران، ۱۳۹۱).

فصل سوم

روش پژوهش

۳-۱- روش پژوهش

در این پژوهش به تاثیر زوج‌درمانی شناختی-رفتاری گروهی بر پربارسازی روابط زناشویی پرداخته ‌شده است. از آنجا که در این پژوهش، آزمودنی‌ها به صورت تصادفی گزینش شده و در گروه‌ها قرار گرفته‌اند‌، طرح پژوهشی به کار رفته از نوع نیمه آزمایشی می‌باشد که با بهره گرفتن از طرح پژوهشی با پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل انجام‌شده‌است. ( شرح کامل در فصل یافته های پژوهش آمده است )

۳-۲- جامعه آماری

جامعه آماری تحقیق حاضر عبارت است از پدران و مادران کودکان مهدکودکی واقع در منطقه ۲ شهر تهران که در سال ۹۳-۹۲ کودکانشان در این مهد کودک تحت تعلیم و تربیت قرار گرفته‌اند و دارای ویژگی‌های زیر بودند:

1. 1. این زوج‌ها ۱۵-۴ سال از ازدواجشان گذشته‌است.

1. سن آن ها بین ۴۵-۳۰ سال بود.

در این پژوهش زوج درمانی شناختی – رفتاری گروهی متغیر مستقل و پربارسازی روابط زناشویی متغیر وابسته می‌باشد.

۳-۳- نمونه و روش نمونه‌گیری

ابتدا طی فراخوان پزوهشگر مبتنی بر طرح پژوهشی، و با ارائه کلیات طرح به پدران و مادران کودکان در مهد کودک مورد نظر گروهی اعلام آمادگی کردند که از بین آن ها افرادی که ۱۵-۴ سال از ازدواج آن ها گذشته و سن آن ها بین ۴۵-۳۰ سال بوده است، تعیین شدند که در نهایت از میان افراد واجد شرایط ۴۰ نفر(۲۰ زوج) به شکل تصادفی انتخاب گردید و به طور تصادفی در دو گروه گواه و آزمایش انتصاب شدند.

۳-۴- ابزار جمع‌ آوری اطلاعات و اندازه‌گیری

ابزار اندازه‌گیری و جمع‌ آوری اطلاعات در این پژوهش پرسشنامه رضایت زناشویی انریچ(ENRICH) ^[۹۰]می‌باشد.

پرسشنامه رضایت زناشویی انریچ توسط اولسون و، فارنییر و درافمن(۱۹۸۳) جهت استفاده محققان و روان‌درمانگران مسایل زناشویی طراحی گردیده‌است و در سال ۱۹۸۹ توسط اولسون و فاورز مورد ارزیابی مجدد از نظر اعتبار و روایی قرار گرفته‌است.

این پرسشنامه داراری ۴۷ سوال است که به صورت گزینه‌ای از«کاملا موافق، تا حدودی موافق، نه موافق نه مخالف، تا حدودی مخالف و کاملا مخالف» می‌باشد.

به هر گزینه آن از ۵-۱ امتیاز تعلق می‌گیرد. نمره بالا در این پرسشنامه نشانه نارضایتی زناشویی و نمره پایین نشانه رضایت رابطه زناشویی است. حداقل نمره ۴۷ و حداکثر نمره ۲۳۵ امتیاز می‌باشد.

این نمره، نمره خام می‌باشد و برای تبدیل آن به نمره استاندارد و تفسیر وضعیت زناشویی کافی است نمره مربوطه به نمره کسب‌شده را به دست‌آورده و سپس وضعیت رضایت زناشویی را مطابق نرم تعیین‌شده معین کرد.

محاسبه نمرات خرده مقیاس‌هاس فرعی

نمره هر یک از خرده‌مقیاس‌های فرعی به شرح زیر محاسبه می‌شود.

ابعاد شخصیتی: سوال‌های ۲-۴-۱۲-۲۲-۴۰، سطح ارتباطات: سوال‌های ۶-۱۳-۲۳-۳۲-۴۱، حل تعارض:سوال‌های ۷-۱۴-۲۴-۳۳-۴۲، نحوه مدیریت مالی: سوال‌های ۸-۱۵-۱۶- ۲۵-۳۴، فعالیت‌های اوقات فراغت و تفریح: سوال‌های ۹-۱۷-۲۶-۳۵-۴۳، رابطه جنسی: سوال‌های ۱۰-۱۸- ۲۷-۳۶-۴۴، ازدواج و فرزندان: سوال‌های ۱۱-۱۹-۲۸-۳۷-۴۵، اقوام و دوستان: سوال‌های ۲۰-۲۹- ۳۱- ۳۸-۴۶، جهت‌گیری مذهبی: سوال‌های ۵-۲۱-۳۰-۳۹-۴۷٫

ابتدا مجموع نمرات را برای هر یک از مقیاس‌های فرعی به طور جداگانه محاسبه و سپس مجموع نمرات هر مقیاس بایستی به عدد ۵ تقسیم شود. عدد به دست آمده را گرد کرده و سپس وضعیت سازگاری زناشویی در هر مقیاس به صورت زیر تفسیر می‌شود:

نمره ۱، نشانگر نارضایتی شدید؛ نمره ۲، نشانگر عدم رضایت؛ نمره ۳، نشانگر رضایت متوسط؛ نمره ۴، نشانگر رضایت زیاد و نمره ۵، نشانگر رضایت فوق‌العاده.

ضریب همبستگی این پرسشنامه با مقیاس‌های رضایت زندگی از ۰٫۴۱ تا۰٫۶۰ و با مقیاس‌های رضایت زندگی از ۰٫۳۲ تا ۰٫۴۱ است که نشانه روایی سازه آن است. کلیه خرده مقیاس‌های این پرسشنامه زوج‌های راضی و ناراضی را متمایز می‌سازد و این نشان می‌دهد که این پرسشنامه از روایی ملاک خوبی برخوردار است(ثنایی و همکاران، ۱۳۷۹).

پایایی این آزمون به روش آلفانی کونباخ توسط اولسون و دیگران(۱۹۸۹) ۹۲% گزارش شده‌است و در پژوهش مهدویان ضریب همبستگی پیرسون در روش بازآزمایی(به فاصله یک هفته) برای گروه مردان ۹۷%، برای گروه زنان ۹۹% و برای زنان و مردان ۹۴% گزارش شده‌است. ضریب آلفای فرم ۴۷ سوالی در پژوهش مدیرخشتی نیز ۹۲% به دست آمده‌است(ثنایی و همکاران، ۱۳۷۹). سلیمانیان(۱۳۷۳) برای جلوگیری از خستگی پاسخ‌دهندگان سوالات را به ۴۷ سوال تقلیل داده‌است و در پژوهشی در دانشگاه تربیت معلم تهران مورد استفاده قرار گرفت. ضریب همبستگی پرسشنامه انریچ با مقیاس‌های رضایت خانوادگی از ۰٫۴۱ تا ۰٫۶ و با مقیاس‌های رضایت زندگی از ۰٫۳۲ تا ۰٫۴۱ است که نشانه روایی سازه آن است. کلیه خرده مقیاس‌های این پرسشنامه زوج‌های راضی و ناراضی را متمایز می‌سازد و این نشان می‌دهد که این پرسشنامه از روایی ملاک خوبی برخوردار است(تبریزی، ۱۳۸۳).

۳-۵- روش اجرای پژوهش

طی فراخوانی که توسط پژوهشگر به عمل آمد افرادی که مایل به شرکت در کلاس‌های آموزشی بودند ثبت نام گردیدند. از بین آن ها ۴۰ نفر یعنی ۲۰ زوج به صورت تصادفی انتخاب شدند. پرسشنامه انریچ در واقع پیش‌آزمون همه گروه‌ها محسوب می‌شد. گروه کنترل نیز به تعداد گروه آزمایشی انتخاب شده و تحت پیش آزمون (پرسشنامه انریچ) قرار گرفت.

پاسخ این پرسش بستگی ‌به این دارد که عمل صدور یا ظهرنویسی را به خودی خود ناقل مالکیت محل بدانیم یا خیر.

قانون تجارت ایران در خصوص اینکه آیا با صدور و تسلیم برات محل آن به دارنده منتقل می­ شود یا خیر، اشاره­ای ندارد.

ماده ۲۹۰ ق.ت مقرر می­دارد :”پس از انقضای مواعد فوق (یعنی مواعد مندرج در مبحث نهم قانون تجارت درباره قبول و اعتراض) دعوای دارنده و ظهرنویس های برات علیه برات دهنده نیز پذیرفته نمی­ شود، مشروط بر اینکه برات دهنده ثابت نماید در سر وعده وجه برات را به محال علیه رسانده و در این صورت دارنده برات حق مراجعه به محال علیه خواهد داشت”.

مبنای حقوقی حق مراجعه­ی دارنده، به کسی که محل نزد اوست روشن نیست. ممکن است گفته شود این حق ناشی از این است که با صدور و تسلیم برات و انتقال آن به دارنده شخص اخیر مالک آن شده لذا می ­تواند مال خود را در دست هر کس یافت مطالبه نماید. این نظریه درست نیست ، زیرا ماده ی ۲۹۱ ق.ت مقرر می­ نماید: “اگر پس از انقضای موعدی که برای اعتراض و ابلاغ ‌اعتراض‌نامه یا برای اقامه دعوی مقرر شده است برات دهنده یا هر یک از ظهر نویس ها به طریق محاسبه یا عنوان دیگر وجهی را که برای تادیه برات به محال علیه رسانیده بود مسترد دارد، دارنده برات برخلاف مقررات دو ماده قبل حق خواهد داشت که بر علیه دریافت کننده وجه اقامه دعوی کند”. مطابق این ماده اگر محال علیه که قبلا محل برات را دریافت کرده، محل را به برات دهنده یا ظهر نویس باز پس دهد مسئول نخواهد بود. در حالی که اگر دارنده مالک قطعی بود حق پس دادن محل برای محال علیه طبق این ماده پیش‌بینی نمی­شد و باید محل را فقط به دارنده برات می­داد، حتی اگر خارج از مهلت های قانونی مراجعه کرده باشد. البته مفهوم مخالف ماده ۲۹۱ این است که اگر محال علیه قبل از انقضای موعدی که برای اعتراض و ابلاغ ‌اعتراض‌نامه یا برای اقامه دعوا مقرر است، محل را به برات دهنده یا ظهرنویس بدهد در مقابل دارنده مسئول خواهد بود اما این مسئولیت ناشی از تعهد براتی است نه ناشی از اینکه براتگیر محلی را که در مالکیت دارنده قرار گرفته بود، برگردانده است.^[۴۷]

لذا با این توضیحات ‌به این نتیجه می­رسیم که به صرف صدور یا ظهرنویسی برات، مالکیت محل آن به دارنده منتقل نمی­ شود.

اما به نظر می­رسد عدم امکان استرداد محل برات از مدیر تصفیه ‌به این دلیل است که دارنده برات «عینی» که نسبت به آن حق مالکیت داشته باشد نزد تاجر ورشکسته ندارد تا نسبت به طلبکاران از این حیث رجحان یابد و بتواند بدون ورود در صف غرما حق خود را از مدیر تصفیه استرداد نماید، ‌بنابرین‏ مانند سایر طلبکاران تاجر ورشکسته بر ذمه تاجر دین دارد و برای وصول طلب خود می­بایست داخل در صف غرما شود لذا اگر حتی صرف صدور برات یا ظهرنویسی آن، دارنده را مالک محل می­ساخت باز هم به دلیل اینکه حق مالکیت دارنده بر هیچ حق عینی نزد تاجر ورشکسته متعین نشده است دعوای استرداد محل از مدیر تصفیه ممکن نخواهد بود.

فصل دوم: انواع ادعاهای اشخاص ثالث نسبت به اموال و دعاوی استرداد مرتبط با آن

ماده ۵۲۹ ق.ت مقرر می­دارد : “مال­التجاره هایی که نزد تاجر ورشکسته امانت بوده یا مشارالیه داده شده است که به حساب صاحب مال­التجاره به فروش برساند مادام که عین آن ها کلاً یا جزئاً نزد تاجر ورشکسته موجود یا نزد شخص دیگری از طرف تاجر مذبور امانت یا برای فروش گذارده شده و موجود باشد قابل استرداد است”.

این ماده متشکل از دو بخش است. بخش اول ماده موردی را بیان می­ کند که تاجر در مقام امین است و بخش دوم موردی را بیان می­ کند که تاجر در مقام حق­العمل­کار است، لذا این دو بخش در دو گفتار مجزا مورد بررسی قرار ‌می‌گیرد.

مبحث اول: تاجر در مقام امین

مطابق بخش اول ماده ۵۲۹ ق.ت اگر شخصی قبل از ورشکستگی تاجر، مالی به امانت نزد او داشته باشد، با وقوع ورشکستگی به شرط موجود بودن آن، قابل استرداد خواهد بود.

این مقرره نیز بر طبق قاعده مندرج در بند اخیر ماده ۵۳۱ که مقرر می­دارد “… به طور کلی عین هر مال متعلق به دیگری که در نزد تاجر ورشکسته موجود باشد قابل استرداد است”. قابل توجیه ‌می‌باشد در ارتباط با ماده ۵۲۹ دو سوال عمده مطرح می­ شود و آن این است که آیا ماهیت مال موضوع امانت، منحصر در «مال التجاره» است همان‌ طور که در ماده تصریح شده است، یا این عنوان وارد مورد اغلب است و سایر اموال را نیز شامل می­ شود؟

سوال دیگر آنکه، ماهیت رابطه حقوقی که به نحوی موجد اثر امانت است آیا منحصر در «عقد ودیعه» است یا سایر روابط حقوقی که به نحوی موجد اثر امانت مانند اجاره، عاریه و … است نیز مشمول این ماده است؟ و اینکه شرایط پذیرش دعوای استرداد مال امانی چیست؟

لذا این سه مسئله به تفکیک در سه قسمت مجزا مورد بحث و تحلیل قرار ‌می‌گیرد.

گفتار اول: ماهیت مال موضوع امانت

گروهی از نویسندگان معتقدند: «… امکان دارد اشخاص به طور موردی ماشین یا ابزار کار بخصوصی را برای استفاده به شخص ورشکسته امانت داده باشند. این قبیل موارد قائدتاً می­باید تابع مقررات عمومی قانون مدنی قرار گیرد تا محدودیت های قانون تجارت را به دنبال نداشته باشد برابر ماده ۶۱۹ ق.م: “امین باید عین مالی را که دریافت ‌کرده‌است رد نماید.” و در صورتی که مال موصوف موجود نباشد یا نقصی در آن مشاهده شود، طبق ماده ۶۱۶ همان قانون، متوقف ضامن است و قائم مقام قانونی ورشکسته، الزام در جبران کامل خسارات حواهد داشت.»^[۴۸] لذا ایشان معتقدند که مال موضوع استرداد بر مبنای ماده ۵۲۸ منحصر در مال­التجاره ‌می‌باشد و استرداد سایر اموال مشمول قواعد و مقررات عام حقوق مدنی است .

لیکن به نظر می­رسد که خصوصیت و موضوعیتی در عنوان «مال­التجاره» وجود ندارد زیرا؛

اولاً: اطلاق قاعده­ مندرج در ماده ۵۳۱ که استرداد عین متعلق به دیگری را به شرط موجود بودن می­پذیرد شامل تمامی اموال ولو اموالی که عنوان مال­التجاره ندارد نیز می­ شود و از عنوان مال­التجاره رفع خصوصیت می­ کند.

ثانیاًً: اگر سایر اموال را تابع مقررات قانون مدنی قرار دهیم و نتیجه استرداد قیمت آن ها را در صورت عدم وجود، از مدیر تصفیه جایز بدانیم به اصل تساوی حقوق طلبکاران خدشه وارد شده و در تعارض با آن قرار می­گیریم. چون در صورت عدم وجود مال موضوع امانت، مالک مال، طلبکار قیمت آن از تاجر می­ شود و رجحان این طلبکار بر سایر طلبکاران ترجیح بلامرجح خواهد بود و عنوان خاص مال موضوع امانت مرجح قوی و قابل استنادی به نظر نمی­رسد و نتیجه آن، عدم رعایت «اصل تساوی حقوق طلبکاران» خواهد بود.

مقررات دعوای استرداد بر مبنای جمع حق صاحب عین از یک سو و حق طلبکاران از سوی دیگر تنظیم یافته و تنها در یک مورد حق صاحب مال را بر حقوق طلبکاران ترجیح داده و آن فرض وجود عین مال متعلق به مالک است، لذا تصریح قانون‌گذار به مورد «مال­التجاره» وارد مورد اغلب ‌می‌باشد و خصوصیتی در آن عنوان وجود ندارد و در موارد عدم وجود مال متعلق به مالک، اصل تساوی حقوق طلبکاران را مطلقاً اعمال نموده و این شخصیت را نیز تحت شمول خود قرار داده­است .

گفتار دوم: ماهیت رابطه حقوقی موجد امانت

درمان اختلال کمبود توجه – بیش فعالی

هرچند اختلال کمبود توجه – بیش فعالی را نمی توان بطورکامل درمان کرد و کودک را از مشکل هایی که با آن دست به گریبان است رها ساخت. با این وجود به علت وجود نشانه های شدید و آزار دهنده بی شماری که در این اختلال وجوددارد، باید درفرایندی طولانی به طور پیگیر و پایدار مورد مدیریت قرار بگیرد. منظور از مدیریت اختلال آن است که با بهره گرفتن از بهترین روش های ممکن و با توجه به شرایط و وضعیت کودک به او کمک شود (احدی و جزایری، ۱۳۸۷).

مهم ترین شیوه های درمانی ADHD عبارتند از :

الف) دارو درمانی

ب) رفتار درمانی

ج) اصلاح شناختی و رفتاری

در بسیاری از موارد می توان از این شیوه ها به صورت ترکیبی استفاده کرد (علیزاده، ۱۳۸۳).

عمدتاًً سه نوع دارو برای درمان کودکان مبتلا به ADHD مورد استفاده قرار می‌گیرد:

محرک ها، آرام بخش ها، ضد افسردگی ها، برای چندین سال پزشکان فکر می‌کردند که داروهای ضد تشنج که معمولاً برای بیماری صرع به کار برده می شود، برای کودکان مبتلابه ADHD نیز مؤثراست، اما اثر بخشی این داروها برای کودکان مبتلا به ADHD تأیید نشد (احدی و جزایری، ۱۳۸۷).

با توجه ‌به این که نقص دو ماده میانجی نوراپی نفرین و دوپامین عامل بروز «کمبود توجه – بیش فعالی» می‌باشد.لذا بسیاری از درمان هایی هم که برای این اختلال انجام می شود ‌بر اساس جبران کمبور این دو ماده است. داروهایی که می‌توانند در کنترل این عارضه مؤثر باشند دردرجه اول داروهای محرک هستند که داروی عمده اش متیل فنیدیت^[۴۲] یا ریتالین^[۴۳] است و نیز از ترکیبات دکستروآمفتامین (دکسدرین)^[۴۴] نیز استفاده می شود. (آزاد، ۱۳۷۹).

از جمله درمان های غیردارویی این اختلال آموزش روش های برخورد والدین با این کودکان است.

تعامل بین کودک دارای ADHD با والدینش موضوع بسیار مهمی است. مطالعه تعامل کودکان دارای ADHD باوالدینشان نشان می‌دهد که در روابط بین آن ها، فشار روانی، روابط تحمیلی، افسردگی، محدودیت، ناکامی بالا و توانایی کمتری وجوددارد. هم چنین مطالعه ای توسط علیزاده و همکاران (۲۰۰۷)، در باب تعامل والدین و فرزند ADHD درایران نشان داده است که این والدین بیشتر از والدین فرزندانی معمولی از شیوه های فرزند پروری استبدادی استفاده می‌کنند. اعتماد به نفس کمتری دارند، از شیوه های تنبهی بیشتری استفاده می‌کنند و روابط گرم و کمتری با فرزندانشان دارند.

مطالعات متعدد نشان داده است که آموزش والدین یکی از اجزاء مهم درمان به حساب می‌آید به نحوی که آناستاپولوس و همکارانش در سال ۱۹۹۹ اظهار می‌کنند که مهمترین روش درمانی برای این کودکان، در کنار دارو درمانی، آموزش والدین است. براین اساس باید اطلاعاتی پیرامون این اختلال به والدین نشان داده شود تا والدین، این مشکل را به حساب تمرد یا سرکشی فرزند خود نگذارند و آن را به صورت یک مشکل یا حتی معلولیت بپذیرند. گرچه این کودکان معلولیت قابل مشاهده ای ندارند. اما به هر حال در کنترل تکانه ها، سازماندهی و … دچار ضعف هستند و گاه ‌به این علت سرزنش و تنبیه می‌شوند که باید با آموزش مناسب، روش­های این چنینی تغییر کند. این که متخصص به چه ترتیبی به کودک (نوجوان) و خانواده اش در باره تشخیص اختلال ADHD و مشکلات مربوط به آن توضیح دهد. حائز اهمیت است و این که متخصص چگونه خانواده را در گیر فرایند درمان کند و به آن ها درباره ADHD آموزش دهد مثل نگرانی، احساس انزوا، غمگینی، متفاوت بودن، احساس گناه، انکار و … یا ترکیب چندنوع از آن ها. بچه ها احتیاج دارند که احساس استقلال کنند (به خصوص نوجوانان مبتلا به ADHD) و برای خود خاص باشند و بدون هیچ دردسر و مشکلی درحالی که این تشخیص، آرزوهای آنان را برباد می‌دهد و خیلی سخت است که آن را بپذیرند و پذیرش آن باعث صدمه دیدن اعتماد بنفس شان می شود.

متخصص باید اجازه بدهد آن ها احساسات خودرا درباره این موضوع بیرون بریزند و به تدریج وارد پروسه درمان بشوند. مرحله بعدی آموزش آنان درباره مشخصات و مسائل مربوط به ADHD است. باید توجه کرد که پذیرش عاطفی و هیجانی این مسئله احتیاج به زمان دارد و بهتر است ابتداوالدین وارد این مرحله از آموزش شوند و سپس کودک (یا نوجوان) درمورد اختلال مسائل و مشکلات آن، آموزش ببینند(به نقل از احدی وجزایری، ۱۳۸۷).

رفتاردرمانی یکی دیگر از راه های کمک رسانی به کودک با اختلال کمبود توجه – بیش فعالی است. گاتالیب در سال ۱۹۸۷ اظهار می‌کند که رفتار درمانی، درکنار مشاور خانواده و روان درمانی فردی، مهمترین روش های مداخله ای درمان بخش هستند. به گفته او در عین حال که دارو درمانی می‌تواند مشکل های کودک را کاهش دهد. برای افزایش توانمندی کودک می توان ‌از رفتار درمانی نیز استفاده کرد. این روش‌ها عوارض داروها را نداشته و مسئولیت پذیری شخص نسبت به رفتارش را افزایش می‌دهد . ‌بر اساس این دیدگاه هر رفتار زیر تأثیر کنترل کننده های محیطی است. از این رو درمان گران می‌توانند ‌بر اساس روش های تغییر رفتار، به خصوص شرطی سازی کنشگر، به کودک کمک کنند. شیوه هایی چون: توجه پاداش و تشویق، بی توجهی و تنبیه و غیره. با توجه ‌به این که رفتار درمانی ‌بر اساس نظریات شرطی سازی کلاسیک و کنشگر مطرح شده در یادگیری، پایه ریزی شده است، اصول اساسی آن برای تمامی اختلالات یکسان است. در این رویکرد فرض بر این است که رفتارهای سازگار و ناسازگار استفاده نمود (به نقل از احدی و جزایری، ۱۳۸۷).

ادبیات پژوهش

تحقیقات انجام شده در داخل کشور

در ایران فتحی (۱۳۷۴)در یک پژوهش که با طرح آزمایشی بر روی ۳۱ کودک انجام گرفت تأثیر آموزش مدیریت رفتار به والدین را در بهبود علائم ADHD مورد بررسی قرار داد. مادران کودکان گروه آزمایشی در طی ۱۰ جلسه فنون اصلاح رفتار را فراگرفتند. نتایج تفاوت معنی داری بین پیش آزمون و پس آزمون گروه آزمایشی نشان دادند، همچنین تفاوت معنی داری بین پس آزمون گروه آزمایشی وگواه مشاهده شد. کلانتری (۱۳۷۹) در پژوهشی به ۳۰ مادر که دارای کودکانی با مشکلات رفتاری در دوره پیش دبستانی بودند، طی ۶ جلسه آموزشی ، ۵ گام در ارتباط با مدیریت کودکان آموزش داد. سپس رفتار آزمودنی­های گروه آزمایشی با ۳۰ نفر از کودکانی که مادرانشان در برنامه آموزشی شرکت نداشتند مقایسه شد نتایج تأثیر این نوع آموزش را بر روی رفتار کودکان گروه آزمایشی نشان دادند.

سیستم های برون سازمان:

مربوط به موقعیت هایی است که شرکت سهامی عام بزرگ توسط مدیران کنترل می‌شوند. اگر چه سهام شرکت متعلق به گروه زیادی از سهام داران حقیقی و حقوقی است. در این وضعیت بین مالکیت و کنترل شرکت مرزبندی وجود دارد. این شرکت ها در آمریکا و انگلستان پر تعدادند. این سیستم به نام های آنگلوساکسون یا آنگلوآمریکن نیز مشهورند. کنترل شرکت ها در اختیار مدیران است و سهام‌داران تنها با اعمال حق رأی‌ خود می‌توانند مؤثر واقع شوند. مسئله نمایندگی در این سیستم ها به خوبی مشهود است.

۲-۲-۳- عوامل تعیین کننده نظام حاکمیت شرکتی

عوامل تعیین کننده نظام حاکمیتی شرکتی در یک کشور در جدول شماره ۲-۲ در قالب عوامل داخلی و خارجی بیان شده است.

جدول شماره ۲-۲ : عوامل تعیین کننده نظام حاکمیت شرکتی

عوامل داخلی

عوامل خارجی

ساختار مالکیت شرکت­ها

میزان جریان سرمایه از خارج به داخل

وضعیت اقتصادی

وضعیت اقتصاد جهانی

سیستم قانونی

عرضه سهام در بازار سایر کشورها

سیاست­های دولتی و فرهنگی

سرمایه ­گذاری نهادی فرامرزی

۲-۲-۴- ویژگی های نظام حاکمیت شرکتی

فرانک و بکاوس (۲۰۰۳) ویژگی­های سیستم­های حاکمیت شرکتی را در دو حالت برون سازمانی و درون سازمانی بیان نموده که در جدول شماره ۲-۳ آمده است.

جدول شماره۲-۳ : ویژگی های نظام حاکمیت شرکتی

برون سازمانی

درون سازمانی

مالکیت پراکنده

مالکیت متمرکز

جدایی کنترل از مالکیت

پیوند مالکیت با کنترل

نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام کم

نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام بالا

نسبت اعتبار بانکی به کل بدهی پایین

نسبت اعتبار بانکی به کل بدهی بالا

‌بازارهای مالی پیشرفته با تنوع بالا

بازارهای مالی در حد پایین پیشرفتگی با فرصت کم برای تنوع

تمایل کم به مشارکت سرمایه ­گذاران بیرونی به کنترل شرکت

کنترل توسط طرف­های ذینفع (بانک­ها، شرکت­های مرتبط و کارکنان)

۲-۲-۵- مدل های حاکمیت شرکتی

1. مدل بازار که ویژه کشورهای آمریکا، انگلیس، استرالیا، کانادا و چند کشور دیگر می‌باشد و ویژگی های آن عبارتند از :

• • سهامدران بسیار پراکنده

• • چارچوب های قانونی و نظارتی پیشرفته

• • بازارهای سرمایه نقد شونده

• • بازاری فعال برای کنترل شرکت

• • پویایی در تخصیص سرمایه

• • در سطح خرد هیات مدیره برای نظارت بر مدیریت هم بر کمیته های هیات مدیره و هم برای کنترل­­های داخلی تأکید می‌کند.

• • مدیریت بر سرمایه ­گذاری با بازده خوب تمرکز دارد و دیدگاه کوتاه مدت در جهت افزایش شرکت و قیمت سهام دارد.

• سهام‌داران دینفعان اصلی شرکت هستند.

۲-نظام رابط که ویژه کشورهای ژاپن، آلمان، ایتالیا، هلند و فرانسه است و مشخصات آن­ها عبارتند از :

• • مالکیت تمرکز

• • بازارهای سرمایه با نقدشوندگی متوسط

• • کنترل شرکتی ضعیفتر

• فرایند نظارتی قوی هستند

با وجود چارچوب عمدتاًً از طریق مذاکرات غیررسمی ناشی از روابط بلند مدت تجاری استحاله می­ شود.

در سطح خود ظاهراًً مدیریت تحت نظارت هیات مدیره و در عمل تحت نظارت بانک­های بزرگ یا سهام‌داران خانوادگی است.

ذینفعان (نه به طور قانونی ولی در عمل) کارکنانند نه سهام‌داران

۲-نظام پیوندی که خاص کشورهای در حال توسعه مانند اندونزی، تایلند، مالزی، و مکزیک است و ویژگی­های آن به شرح زیر می‌باشد:

• • بازارهای سرمایه چندان نقدشونده نیستند.

• • بازار کنترل شرکت یا وجود ندارد یا غیر فعال است.

• • چارچوب­های قانونی و نظارتی اغلب در حال شکل­ گیری هستند.

• • در سطح خرد خانواده ­ها بخش عمده ای از مالکیت را در اختیار دارند.

• در نبود بنیانهای استوار نظارتی و یا قانونی، معاملات شرکت­ها اغلب بر پایه اعتقاد و روابط است.

گیلان (۲۰۰۶) مدل­های مبتنی بر روابط بین مکانیزم­ های حاکمیت شرکتی را به دسته طبقه ­بندی ‌کرده‌است که در نمایشگرهای شماره ۲-۱ ‌و شماره ۲-۲ و شماره ۲-۳ نشان داده شده است:

• • مدل ترازنامه

• • مدل فرا ترازنامه

• مدل چارچوب هیات مدیره

نمایشگر شماره ۲-۱ : مدل ترازنامه

نمایشگر شماره ۲-۲ : مدل فرا ترازنامه

مدل چارچوب هیات مدیره

۲-۲-۶- انواع الگوهای حاکمیت شرکتی

در اقتصاد نئوکلاسیک، شرکت ها و مؤسسات صرفاً بنگا ههای عرضه کننده کا لاها و خدمات تعریف می‌شوند که هدف آنان به حداکثر رساندن سود ناشی از فعالیت‌ها می‌باشد. اما امروزه با توجه به طرح تئور یهای رفاه در مباحث اقتصادی و تأمین منافع تمامی ذینفعان در فرایند فعالیت‌های اقتصادی، شرکت‌ها و مؤسسات با دامنه وسیعی از اهداف فراتر از حداکثر نمودن سود بنگاه روبه رو می‌باشند . تأمین سلامت مالی فعالیت‌های ناشی از ریسک سرمایه گذاری برای سهام‌داران و ایجاد زمینه‌های لازم برای مشارکت بخش خصوصی در اقتصاد، زمینه‌های معرفی الگوهای متنوع حاکمیت شرکتی را مطرح نموده است که بر این اساس در این مقاله سعی می‌گردد چهار نوع الگوی حاکمیت شرکتی متناسب با این ویژگی‌ها معرفی گردد.

۲-۲-۶-۱- الگوی مبتنی بر بازار

پرورش(۱۳۸۷) در پژوهشی تحت عنوان سنجش میزان آگاهی واستفاده جوانان شهر تهران از خدمات تجارت الکترونیک، به بررسی رابطه میزان آگاهی اینترنتی ۱۵۰ نفر جوانان و استفاده­ آنان ازخدمات تجارت الکترونیک بنگاه با مصرف کننده (B2C) پرداخت. در این پژوهش از نظریه شکاف دیجیتال استفاده گردید. ‌بر اساس نتایج این پژوهش، مشخص شد که بین تحصیلات اغلب جوانان مورد مطالعه، و تعلق آنان به طبقه­ی بالای جامعه از لحاظ اقتصادی و میزان آگاهی و استفاده­ آن ها از خدمات تجارت الکترونیک رابطه­ معناداری وجود دارد. در واقع شکاف دیجیتال در میان جوانان شهر تهران وجود دارد و همین مسئله یکی از دلایل تفاوت آنان در میزان آگاهی و استفاده از خدمات اینترنت از جمله تجارت الکترونیک در فروشگاه­های اینترنتی ایران ‌می‌باشد. از طرف دیگر، ‌بر اساس این پژوهش مشخص شد که اعتماد جوانان شهر تهران به فروشگاه­های اینترنتی ایرانی، خیلی کم ‌می‌باشد که همین مسئله یکی دیگر ازدلایل عدم استفاده­­ی آن ها از فروشگاه­های اینترنتی است.

آقایی(۱۳۸۸) در تحقیق خود به بررسی عوامل تأثیرگذار بر رفتار مصرف­­کنندگان ایرانی در خریدهای اینترنتی به کمک شبکه های عصبی مصنوعی، پرداخت. جامعه آماری این تحقیق خریداران اینترنتی بودند که از طریق شرکت رهنما اقدام به خرید اینترنتی نموده و نمونه ای به حجم ۴۱۲ نفر انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته بوده که از طریق پست الکترونیکی برای مخاطبان ارسال گردید. نتایج پژوهش نشان داد که به طور خلاصه، عامل قیمت محصولات برای همه محصولات بجز محصولات پوشاکی اهمیت داشته است. عامل زمان جست و جوی محصول برای محصولات آرایشی و خانگی، عامل زمان جمع‌ آوری اطلاعات برای محصولات فرهنگی و خانگی، عامل امکان مقایسه هر یک از محصولات برای محصولات فرهنگی، نرم افزاری، آرایشی و خانگی، عامل امکان دریافت اطلاعات بیشتر از فروشنده برای محصولات آرایشی، عامل امکان آزمایش محصولات برای محصولات آرایشی، خانگی و پوشاکی، عامل عدم دریافت کالا بلافاصله پس از سفارش برای محصولات فرهنگی، عامل احتمال عدم تطابق برای محصولات آرایشی، عامل سادگی مقایسه و انتخاب نام های تجاری متفاوت برای همه محصولات به غیر از محصولات پوشاکی، عامل ارائه خدمات پس از فروش برای محصولات آرایشی، خانگی و پوشاکی، عامل امکان برگشت دادن هر یک از کالاها برای همه محصولات، عامل کیفیت برای محصولات فرهنگی، نرم افزاری، خانگی و آرایشی، عامل هزینه حمل و تحویل کالا برای محصولات نرم افزاری، آرایشی، خانگی و پوشاک، عامل اهمیت نام تجاری برای همه محصولات، و تأثیر تبلیغات برای همه محصولات اهمیت زیادی داشته اند.

۲-۷٫ تحقیقات خارجی

دهار و ورتن بروخ (۲۰۰۰) تأثیر انگیزه های لذت گرایی و سودمند گذایی را روی رفتار تصمیم گیری مشتریان مطالعه کردند. در این مقاله بیان می شود که محصولات خریداری شده برای لذت سطح متفاوتی از تأثیر را نسبت به خرید محصول جهت کارکردی خاص دارا می‌باشد. در موقعیتی که باید تصمیم به ترک خرید یک محصول گرفته شود اول محصولی که برای لذت بخشی است ترک می شود.

اوربای^[۱۶۵] و لی^[۱۶۶] (۲۰۰۶) به بررسی اثرات ارزش لذت گرایی و سودمندی گرایی خرید اینترنتی بر تمایلات و ترجیحات مشتری، به بررسی ابعاد ارزش خرید اینترنتی پرداخته‌اند.

در این تحقیق ارتباط میان ابعاد ارزش در خریدهای اینترنتی، و همچنین رابطه میان ابعاد ارزش، اولویت بندی خرده فروشی اینترنتی، و تمایلات اینترنتی مورد بررسی قرار گرفته است. مدلی که محققین برای بررسی این روابط در نظر گرفته اند در شکل۲-۵ نشان داده شده است. یافته های این پژوهش نشان داد که ارزش سودمندی گرایی رابطه قویتری نسبت به لذت گرایی با ترجیح دادن تمایلات و خرده فروشی اینترنتی دارد، و اینکه تکرار خرید می‌تواند نقش میانجی داشته باشد.

شکل ۲- ۴٫ مدل پیشنهادی اوربای و لی (۲۰۰۶)

کنگ^[۱۶۷] و پارک-پاپس^[۱۶۸] (۲۰۰۸) برای نخستین بار به بررسی انگیزه­ های خرید سودمندی گرایانه و لذت گرایانه در حوزه مد پرداختند. هدف از انجام این تحقیق مطالعه ارتباطات میان رهبری ایده­های جدید/ ابتکار در مد و انگیزه های خرید سودمندی گرایانه/لذت گرایانه بوده است. محققین به دنبال ایجاد درک بهتری از پیشرو بودن در حوزه مد و تعیین انگیزه­ های اولیه خرید مرتبط با آن بوده ­اند. ‌به این منظور به جمع ­آوری اطلاعات از میان ۱۵۰ دانشجو، یکی از دانشگاه ­های آمریکا پرداختند. نتایج تحقیق نشان داد که ابتکارات در زمینه مد به طور قابل توجهی با انگیزه­ های مختلف خرید لذت­گرایانه مرتبط است؛ و با انگیزه های خرید ماجراجویانه ارتباط مثبت دارد، در حالی که با انگیزه های خرید ارزشی ارتباط منفی دارد. نتایج تحقیق آن ها راهبردهایی را در زمینه خرده فروشی و بازایابی بر اساس تحریک رفتارهای ابتکاری مد از طریق مدهای جدید، محرکانه و ماجراجویانه مطرح ساخت. همچنین بیان کردند که پیشرو بودن در ایده های مد می‌تواند با تمرکز مناسب بر محیط های خرید یا تبلیغات ‌در مورد ویژگی ها/ اطلاعات تحریک رفتاری به صورتی موفق عملیاتی شود.

چیو و تینگ (۲۰۱۰) در تحقیقی تحت عنوان آیا شما پول و زمان بیشتری را زمانی که محصول و موقعیت مناسب باشد، صرف خرید اینترنتی می کنید؟ به بررسی این موضوع پرداختند که چگونه نوع محصول و انگیزه خرید بر میزان صرف زمان و هزینه برای جست و جو و خرید محصول از طریق اینترنت تأثیر دارد. به طور ویژه، تأثیر تعاملی بین انگیزه خرید اینترنتی و نوع محصول در پژوهش آن ها مورد بررسی قرار گرفته است. یک تحلیل عاملی بین موضوعی با دو انگیزه خرید (هدف­محور و تجربی) و دو نوع محصول (محصول لذت­گرا و سودمندی­گرا) صورت پذیرفت. نتایج تحقیق نشان داد که تأثیر تعاملی بین انگیزه خرید اینترنتی و نوع محصول بر کنترل هزینه وجود دارد. آن ها بیان کردند که ضعیف ترین کنترل بودجه زمانی است که خرید محصولات لذت گرایانه در نوع خرید اینترنتی هدف­محور صورت می پذیرد، ‌به این دلیل که انگیزه خرید دلیل خوبی برای خریداران اینترنتی فراهم می کند که محصولات لذت گرایانه را بدون اشتباه و پشیمانی خریداری نمایند

۹٫ در هر سؤال یک هدف آموزشی سنجیده شود (فتوحی و همکاران،۱۳۸۹: ۹۵-۹۴).

۴-۱۴-۲) آزمون‌های چندگزینه‌ای^[۶۹]

آزمون‌های چندگزینه‌ای متداول‌ترین آزمون عینی مورداستفاده در روانشناسی و آموزش‌وپرورش بوده است. این نوع آزمون هم ازلحاظ یکنواختی سؤال‌ها، هم ازلحاظ حساسیت کم در مقابل حدس زدن کورکورانه و هم ازلحاظ سهولت تصحیح پاسخنامه‌ها بهترین نوع آزمون‌های عینی است. آزمون‌های چندگزینه‌ای شامل تعدادی سؤال است که هر یک از آن‌ ها از یک قسمت اصلی و تعدادی گزینه (پاسخ) تشکیل می‌شود و آزمون‌شونده از میان گزینه‌های پیشنهادی گزینه صحیح را انتخاب می‌کند (سیف،۱۳۸۹: ۲۱۰).

۱-۴-۱۴-۲) محاسن و معایب آزمون‌های چندگزینه‌ای

برای آزمون‌های چندگزینه‌ای معمولاً محاسن زیر در نظر گرفته می‌شود:

الف) نسبت به سایر آزمون‌های عینی دیگر انعطاف‌پذیرترند؛

ب) با این آزمون می‌توان در یک‌زمان محدود، تعداد زیادی از هدف‌های آموزشی را اندازه‌گیری کرد؛

ج) نسبت به صحیح-غلط کمتر امکان حدس زدن کورکورانه وجود دارد؛

د) با عینیت کامل قابل تصحیح هستند؛

ه) اگر گزینه‌های انحرافی این آزمون‌ها با توجه به اشتباهات و کج‌فهمی فراگیر تهیه شوند، منبع بسیار مناسبی برای تشخیص مشکلات فراگیران خواهند بود.

باوجوداین محاسن، معایب زیر برای آزمون‌های چندگزینه‌ای در نظر گرفته‌شده است:

الف) ساختن این آزمون‌ها بسیار دشوار است؛

ب) اطلاعات جزئی و کم‌اهمیت فقط سنجش می‌شود؛

ج) برای پیدا کردن گزینه درست نسبت به آزمون‌های صحیح-غلط، مستلزم صرف وقت زیادتری است؛

د) اگر نمره منفی به پاسخ‌های غلط داده شود دانش‌آموزانی که خطر می‌کنند نسبت به فراگیران دیگر نمره بهتری می‌گیرند (فتوحی و همکاران،۱۳۸۹: ۹۷-۹۶).

۱۵-۲ روش‌های مختلف ارزشیابی

برای بعضی از رفتارها، آزمون‌های شایسته و مناسبی وجود ندارد که بتواند جانشین موقعیت‌های طبیعی بشود و ‌در مورد بعضی از رفتارها شاید هرگز چنین آزمون‌هایی به وجود نیاید؛ ‌بنابرین‏، در هر بحث جامعی که درباره‌ روش‌های ارزشیابی به عمل می‌آید، باید لزوماًً به کلیه روش‌هایی که به نحوی ضریب اعتماد و اطمینان نتایج ارزشیابی را بالا می‌برد، توجه کافی مبذول داشت. با توجه به انواع تغییراتی که در حیطه‌های مختلف یادگیری به وجود می‌آید، حداقل چهار روش ارزشیابی به شرح زیر پیشنهاد می‌شود:

۱٫ ارزشیابی از طریق مشاهده؛

۲٫ ارزشیابی از طریق انجام کار؛

۳٫ ارزشیابی از طریق آزمون شفاهی؛

۴٫ ارزشیابی از طریق آزمون کتبی (شعبانی،۱۳۸۷: ۳۴۹).

۱-۱۵-۲) ارزشیابی از طریق مشاهده

وقتی‌که از طریق مداخله حواس و بخصوص مشاهده‌ چشم درباره‌ رفتار یا عمل معین یک فرد به بررسی و داوری بپردازیم، به روش مشاهده پرداخته‌ایم؛ مثلاً هنگامی که عکس‌العمل شاگردی را در برابر شاگرد زمین‌خورده‌ای می‌بینیم یا حالت بی‌تفاوتی او را در مقابل یک صحنه، یک عمل یا فعالیت‌های آموزشی موردبررسی قرار می‌دهیم و به قضاوت می‌نشینیم، در واقع، از روش مشاهده استفاده کرده‌ایم (شعبانی،۱۳۸۷: ۳۵۰-۳۴۹).

۲-۱۵-۲) ارزشیابی از طریق انجام کار

اگر تغییرات ایجادشده در شاگرد در حیطه روانی-حرکتی باشد، لزوماًً برای ارزشیابی چنین تغییراتی باید از ارزشیابی طریق انجام دادن کار استفاده کرد. اگرچه روش ارزشیابی از طریق انجام دادن کار نوعی روش مشاهده است، با روش مشاهده کاملاً متفاوت است. در این روش، شاگرد به‌درستی می‌داند که مورد ارزشیابی قرار می‌گیرد و شرایط ارزشیابی برای همه شاگردان یکسان است. در این نوع ارزشیابی، شاگرد طبق دستور و راهنمایی معلم کار موردنظر را انجام می‌دهد؛ مثلاً شیء را می‌سازد، دستگاهی را باز و بسته می‌کند، آزمایشی را انجام می‌دهد و حرکاتی همچون عملیات ورزشی را از خود بروز می‌دهد (شعبانی،۱۳۸۷: ۳۵۲).

۳-۱۵-۲) ارزشیابی از طریق آزمون شفاهی

ارزشیابی شفاهی وسیله خوبی است برای سنجش معلومات، قدرت بیان، نظم فکری، فرم استدلال، تمرکز افکار و شناخت حالات درونی ازنظر اضطراب و ترس. چنین آزمونی می‌تواند بسیار مفید و دارای ارزش و اعتبار علمی باشد، اگر سؤالات آن اندیشیده، مبتنی بر محتوای آموزشی و از قبل تهیه‌شده باشد. نتایج این آزمون وقتی قابل‌اعتماد است که دور از هر گونه اعمال‌نظرها، دخالت‌ها، اغراض شخصی، ارفاق‌ها و… باشد. آزمون شفاهی زمانی کاربرد صحیح و بیشتری دارد که آزمون کتبی قادر به سنجش در آن زمینه نباشد (شعبانی،۱۳۸۷: ۳۵۳).

۴-۱۵-۲) ارزشیابی از طریق آزمون کتبی

یکی از ابزارهای ارزشیابی آزمون کتبی است. آزمون واژه‌ای است که به وسیله اشخاص مختلف در موارد کاملاً متفاوت به‌کاررفته است. به‌طورکلی، می‌توان گفت آزمون وسیله‌ای است برای بررسی مشاهدات منظم معلم از رفتار شاگرد و تفسیر مشاهدات و تبدیل آن به مقیاس‌های عددی و طبقه‌بندی‌شده. آزمون‌هایی که به صورت کتبی اجرا می‌شوند، آزمون کتبی نام دارند و آن مجموعه‌ای از پرسش‌هایی است که شاگرد باید به آن‌ ها کتباً پاسخ گوید تا معلم بتواند با بررسی آن‌ ها شاگردانش را دقیق‌تر بشناسد و در صورت لازم آنان را یاری دهد (شعبانی،۱۳۸۷: ۳۵۵).

۱۶-۲ الگوهای ارزشیابی

صاحب‌نظران ارزشیابی آموزشی در دیدگاه‌هایشان نسبت به اینکه ارزشیابی چیست و چگونه باید آن را انجام داد اختلاف‌نظر دارند. این اختلاف‌نظرها به ایجاد رویکردهای ارزشیابی آموزشی^[۷۰] مختلفی انجامیده است. یکی ازاین‌رویکردها دسته‌بندی معروف ورتن^[۷۱] و سندرز^[۷۲] (۱۹۸۷) است که الگوهای ارزشیابی را در شش دسته قرارداد است که شامل رویکرد مبتنی بر هدف، رویکرد مبتنی بر مدیریت، رویکرد مبتنی بر مصرف‌کننده، رویکرد مبتنی بر نظر متخصصان، رویکرد مبتنی بر اختلاف‌نظر متخصصان، رویکرد طبیعت‌گرایانه و مبتنی بر مشارکت‌کنندگان هست (سیف،۱۳۸۹: ۷۰).

۱-۱۶-۲) رویکرد مبتنی بر هدف

این رویکرد ابتدا به مقاصد توجه دارد و ارزشیابی که بعدازآن به عمل می‌آید نشان می‌دهد که آن مقاصد تا چه اندازه تحقق‌یافته‌اند؟ در آموزش‌وپرورش ارزشیابی مبتنی بر هدف را می‌توان برای اصلاح و تجدیدنظر در مقاصد یا هدف‌ها به‌کاررفته‌اند مورداستفاده قرارداد. الگوی ارزشیابی تایلر نخستین الگوی ارزشیابی آموزشی است که تاریخ پیدایش آن به دهه ۱۹۳۰ بازمی‌گردد. مفهوم تایلر از ارزشیابی آموزشی این است که تعیین کند هدف‌های برنامه آموزشگاه یا برنامه درسی تا چه میزانی تحقق‌یافته‌اند. او در الگوی ارزشیابی خود مراحل زیر را پیشنهاد داده است:

۱٫ تعیین هدف‌های کلی و هدف‌های دقیق؛

۲٫ طبقه‌بندی غایت‌ها و هدف‌ها؛

۳٫ بیان هدف‌ها به صورت رفتاری، یعنی قابل‌اندازه‌گیری؛

۴٫ یافتن موقعیت‌هایی که در آن‌ ها بتوان دستیابی به هدف‌ها را نشان داد؛

۵٫ تولید یا تهیه روش‌ها و فنون اندازه‌گیری

۶٫ گردآوری داده های مربوط به عملکرد یادگیرندگان

۷٫ مقایسه داده های مربوط به عملکرد باهدف‌های رفتاری (فتوحی و همکاران،۱۳۸۹: ۳۵).

۲-۱۶-۲) رویکرد مبتنی بر مدیریت^[۷۳]

1. 1. همان،صفحه ۸ ↑

1. 1. عنکبوت/۴۵ ↑

1. 1. ابراهیم/۳۸ ↑

   

1. 1. لقمان/۱۶ ↑

1. 1. قاف/۱۷ ↑

1. 1. رشادتی،جعفر،پیشگیری از جرم در قرآن کریم، تهران،انتشارات پیام راشده، چاپ اول،۱۳۹۰،صفحه ۳۲۹و۳۳۰ ↑

1. 1. علق/۱۴ ↑

1. 1. بحار/جلد ۵/ص۳۲۴ ↑

1. 1. بقره/۲۳۴ ↑

1. 1. بقره/۲۳۷ ↑

1. 1. میر بهبهانی،سید حسن،خوف و رجاء و اثرات تربیتی آن در قرآن و سنت،پایان نامه کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث،دانشگاه قم،۱۳۸۲-۱۳۸۳،صفحه ۶۳ ↑

1. 1. الذّاریات/۵۶ ↑

1. 1. حکیمی،محمد،انسان به روایت فلسفه و انسان به روایت قرآن،پایان نامه کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی،دانشگاه تهران،۱۳۷۹،صفحه ۷۰ ↑

1. 1. رعد/۲۸ ↑

1. 1. مصطفی،دلشاد تهرانی،سیری در تربیت اسلامی، تهران،مؤسسه‌ نشر و تحقیقات ذکر، چاپ چهارم،۱۳۸۰،صفحه ۲۶۸ ↑

1. 1. بقره/۴۵ ↑

1. 1. عباس نژاد،محسن،قرآن روانشناسی و علوم تربیتی، مشهد،مؤسسه‌ انتشاراتی بنیاد پژوهش های قرآنی حوزه و دانشگاه،چاپ دوم،۱۳۹۰،صفحه ۱۹۱ «وَ قالَ رَبُّکُم اُدعونی اَستَجِب لَکُم:پروردگار شما فرمود مرا بخوانید تا دعای شما را اجابت کنم.»(غافر/۶۰) ↑

1. 1. روزنامه ایران،شماره ۵۴۸۷،مورخ،۲۳/۰۷/۱۳۹۲ ↑

1. 1. زنگانه،علی اصغر،الگوی زندگی برتر از نظر قرآن کریم،پایان نامه کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث،دانشگاه آزاد ساری،۱۳۸۶-۱۳۸۷،صفحه ۳۴ ↑

1. 1. انبیا/۴۷ ↑

1. 1. عزیزی،خداداد،انسان شناسی،پایان نامه کارشناسی ارشد فلسفه و حکمت اسلامی،دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز،۱۳۷۸-۱۳۷۹،صفحه ۲۹۴ ↑

1. 1. حکیمی،محمد،انسان به روایت فلسفه و انسان به روایت قرآن،پایان نامه کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی،دانشگاه تهران،۱۳۷۹،صفحه ۱۶۷ ↑

1. 1. برزمینی،حمید،بررسی اعتقاد به معاد و نقش تربیتی آن از دیدگاه امام علی(ع)،کارشناسی ارشد تاریخ و فلسفه آموزش و پرورش،دانشگاه آزاد تهران مرکز،۱۳۸۲،صفحه ۳۰۸ ↑

1. 1. مهدوی نیا،محمدرضا،بررسی بشارت و انذار در قرآن با نگاهی به کتاب مقدس،کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث،تهران مرکز،۱۳۸۴،صفحه ۱۲۰ ↑

1. 1. www.hoghooghonly.blogfa.com ↑

1. 1. قجری،محسن،مبانی پیشگیری وضعی،دفتر تحقیقات کاربردی پلیس پیشگیری ناجا،مجموعه مقالات ارسالی نخستین همایش ملی پیشگیری از جرم،جلد اول،تهران،شرکت ناجی نشر،چاپ اول،۱۳۸۹،صفحه ۳۹۸ ↑

1. 1. رشادتی،جعفر،پیشگیری از جرم در قرآن کریم،صفحه ۲۳۵ ↑

1. 1. دهخدا،علی اکبر،لغت نامه،جلد پنجم، تهران،انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، چاپ دوم از دوره جدید،۱۳۷۷،صفحه ۳۳۳ ↑

1. 1. اسراء/۳۶ ↑

1. 1. شرفی،محمد رضا،تربیت اسلامی با تأکید بر دیدگاه های امام خمینی(س)،تهران،مؤسسه‌ نشر پنجره،چاپ اول،۱۳۷۹،صفحه ۱۰۳)(*ر ک به: دیلمی،احمد،آذربایجانی،مسعود،اخلاق اسلامی،قم،دفتر نشر معارف،چاپ هفدهم،۱۳۸۲،صفحه ۱۵۲) ↑

1. 1. همان،صفحه۸۷ ↑

1. 1. رشادتی،جعفر،پیشگیری از جرم در قرآن کریم،تهران،انتشارات پیام راشده،چاپ اول،۱۳۹۰،صفحه ۲۱۲ ↑

1. 1. 1. شرفی،محمد رضا،تربیت اسلامی با تأکید بر دیدگاه های امام،صفحه۱۱۹- ۱۲۳)(*برای مطالعه بیشتر ر.ک به اردبیلی،محمد علی،حقوق جزای عمومی،جلد ۱،تهران،نشر میزان،چاپ سیزدهم،۱۳۸۵،صفحه ۶۶) ↑

   

1. 1. سیّد رضی،نهج البلاغه،ترجمه محمد دشتی،قم،مفاتیح القرآن،چاپ اول،۱۳۸۷حکمت ۴۲۳،صفحه ۵۲۳ ↑

1. 1. جوادی آملی،عبداللّه،مبادی اخلاق در قرآن،تهران،مرکز نشر اسراء،چاپ ششم،۱۳۸۷،صفحه ۵۹ ↑

1. 1. پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم تحقیقات و فن آوری،اخلاق کاربردی در ایران و اسلام،تهران،پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی،چاپ اول،۱۳۸۹،صفحه ۵۲و۵۳ ↑

1. 1. مصطفی،دلشاد تهرانی،سیری در تربیت اسلامی،تهران،مؤسسه‌ نشر و تحقیقات ذکر،چاپ چهارم،۱۳۸۰،صفحه ۲۲۲) ↑

1. 1. نور/۳۰ ↑

1. 1. (نور۳۱)(مرتضی قریه علی،علی،بدحجابی و مسائل مربوط به پوشش آرایش و ظاهر اشخاص،پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی،دامغان،۱۳۹۰،صفحه ۳۶ ↑

1. 1. بقره/۸۳ ↑

1. 1. تمپلار،ریچارد،قوانین زندگی،ترجمه مهدی قراچه داغی،تهران،انتشارات ایران بان،چاپ دهم،۱۳۹۲ص ۱۰۸ ↑

1. 1. میزان الحکمه،به نقل از، آزرمی،معصومه بیگم،گناه زبان،تهران،انتشارات تهذیب،چاپ چهارم،۱۳۹۰،صفحه ۲۲۵ ↑

1. 1. مصلح الدین،سعدی،بوستان،انتشارات قدیانی،تهران،چاپ دوازدهم،۱۳۷۵،باب هفتم در عالم تعلیم و تربیت،صفحه ۳۳۳ ↑

1. 1. حجرات/۱۱ ↑

1. 1. آزرمی،معصومه بیگم،گناه زبان،صفحه ۱۴۱ ↑

1. 1. همان،صفحه۱۵۳ ↑

1. 1. حجرات/ ۱۲ ↑

1. 1. همان،صفحه۱۶۴ ↑

1. 1. آمدی،عبدالواحد،غرر الحکم و دررالکلم،ترجمه محمد علی انصاری،تهران،مؤسسه‌ انتشاراتی امام عصر(عج)،چاپ پنجم،۱۳۸۷حدیث ۱۰۷۴۵ ↑

1. 1. www.library.tebyan.net ↑

1. 1. کلینی،محمد بن یعقوب،اصول کافی،ترجمه حسین استاد ولی،جلد ۶،تهران،انتشارات دارالثقلین،چاپ اول،۱۳۹۰،صفحه ۲۷۰ ↑

1. 1. www.rasekhoon.net ↑

1. 1. آمدی،عبدالواحد،غرر الحکم و دررالکلم ج۲،صفحه۳۰۰ ↑

1. 1. یوسف/۲۳ ↑

1. 1. (یوسف/۲۳)(رسولی محلّاتی،هاشم،کیفر گناه و آثار و عواقب خطرناک آن،تهران،دفتر نشر فرهنگ اسلامی،چاپ هفدهم،۱۳۸۱،صفحه ۱۵۶)(*رجوع کنید به – سلیمانی فر،ثریا بررسی شخصیت جوان از دیدگاه قرآن،حدیث و علم و روانشناسی،تهران،انتشارات فرهنگ مکتب،چاپ دوم،۱۳۸۴،صفحه۲۰۳) ↑

1. 1. یوسف/۹۰ ↑

1. 1. یوسف/۵۴)(همان ص ۱۵۸)(*ر ک به: دیلمی،احمد،آذربایجانی،مسعود،اخلاق اسلامی،قم،دفتر نشر معارف،چاپ هفدهم،۱۳۸۲ص ۱۵۳) ↑

1. 1. مومنون/۵-۷ ↑

1. 1. رشادتی،جعفر،پیشگیری از جرم در قرآن کریم،تهران،انتشارات پیام راشده،چاپ اول،۱۳۹۰،صفحه ۳۳۲ ↑

1. 1. جلال الدّین محمد،مولوی بلخی،مثنوی معنوی،قم،انتشارات سایه گستر،چاپ اول،۱۳۷۹،دفتر دوم ۲۲۷۲-۱۲۷۳ ↑

1. 1. مائده/۷۸ و ۷۹ ↑

1. 1. شعراء/۱۶۸ ↑

1. 1. انعام/۷۸ ↑

1. 1. هود/۸۸ ↑

1. 1. (مریم/۴۲)(محمد قاسمی،حمید،روش های تربیتی در داستان های قرآن،تهران،شرکت چاپ و نشر بین الملل، ۱۳۸۹،صفحه ۵۲ و ۵۳) ↑

1. 1. فیض،علی رضا،مقارنه و تطبیق در حقوق جزای عمومی اسلام،به نقل از قجری،محسن،مبانی پیشگیری وضعی،دفتر تحقیقات کاربردی پلیس پیشگیری ناجا،مجموعه مقالات ارسالی نخستین همایش ملی پیشگیری از جرم،جلد اول،تهران،شرکت ناجی نشر،چاپ اول،۱۳۸۹،صفحه۳۹۱ ↑

1. 1. عباس نژاد،محسن،قرآن روانشناسی و علوم تربیتی، مشهد،مؤسسه‌ انتشاراتی بنیاد پژوهش های قرآنی حوزه و دانشگاه،چاپ دوم،۱۳۹۰،صفحه ۱۳۴ ↑

1. 1. نساء/۴۸ ↑

1. 1. انعام/۵۷ ↑

1. 1. تحریم/۸ ↑

دیابت

بیماری قند یا به عبارت دیگر دیابت بیماری مزمنی است که در نتیجه اختلال در تولید و عملکرد انسولین در بدن به وجود می‌آید. دیابت یا به علت فقدان انسولین یا به علت وجود عواملی که مخالف انسولین عمل می‌کنند، به وجود می‌آید. نتیجه‌ عدم کفایت عمل انسولین افزایش غلظت گلوکز خون است. اختلالات متابولیک دیگر نیز روی می‌دهد، نمونه بارز آن افزایش اجسام کتونی خون در هنگام کمبود شدید انسولین است (وحدانی، ۱۳۷۰).

به طور کلی دیابت به چهار گروه دیابت نوع یک، دیابت نوع دو، دیابت حاملگی و دیابت به علل متفرقه تقسیم می‌شود: دیابت نوع یک که ۱۵-۱۰ درصد کل موارد دیابت را تشکیل می‌دهد، تولید انسولین از پانکراس به علت از بین رفتن سلول‌های سازنده انسولین، متوقف می‌شود. به همین دلیل افراد مبتلا ‌به این نوع دیابت باید از بدو تشخیص، انسولین مورد نیاز بدن را به صورت تزریقات روزانه تامین کنند، ‌به این نوع دیابت، دیابت وابسته به انسولین می‌گویند (ویلدرموت ، ۲۰۰۸). دیابت وابسته به انسولین ناشی از تخریب و نهایتأ از بین رفتن سلول‌های B جزایر لانگرهاس پانکراس است که به فقدان تولید انسولین منجر می‌شود. عاملی که موجب تخریب جزایر می‌شود ناشناخته است، در بعضی موارد ممکن است یک ویروس باشد. دیابت وابسته به انسولین مستقیمأ به ارث نمی‌رسد، اگرچه بعضی از افراد ممکن است استعداد به دیابت را به ارث ببرند که در آن ها افزایش استعداد ابتلا ‌به این نوع دیابت نشان داده شده است (وحدانی، ۱۳۷۰).

دیابت حاملگی به دیابتی می­گویند که برای اولین بار در طول حاملگی تشخیص داده می‌شود. این نوع دیابت معمولا گذراست و بعد از اتمام حاملگی بهبود می‌یابد. خانم‌های مبتلا به دیابت حاملگی بعدها در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ هستند.

دیابت به علل متفرقه می‌تواند بر اثر ارث، سابقه فامیلی قوی، سابقه زایمانی بد و یا نوزادان بسیار بزرگ در بدو تولد، ایجاد شود.

دیابت نوع ۲ بیشتر در بالغین بالای ۳۰ سال و چاق دیده می‌شود که ۹۰-۸۰ درصد کل موارد دیابت را شامل می‌شود و انسولین تولید شده از پانکراس در این افراد به خوبی عمل نمی‌کند. در واقع پانکراس به اندازه کافی انسولین ترشح نمی‌کند و یا انسولین ترشح شده، به علت وجود مقاومت سلول‌ها مخصوصأ در افراد چاق، فاقد کارایی لازم است. ‌به این نوع دیابت (دیابت غیر وابسته به انسولین) یا دیابت بزرگسالی می‌گویند ­(تایلبرگ^[۳۸]، میراندا^[۳۹]، جیمز^[۴۰] و بتل^[۴۱]، ۲۰۰۱). دیابت نوع ۲ شروع خیلی آهسته­ای دارد و شایع‌ترین علامت اولیه­ آن در واقع بی علامتی است. درصد قابل توجهی از مبتلایان به دیابت نوع ۲ از بیماری خود خبر ندارند و تنها با انجام آزمایش قند خون می‌توان بیماری آن ها را تشخیص داد (تایلبرگ و همکاران، ۲۰۰۱).

از علائم دیابت نوع ۲ می‌توان به عفونت‌های مکرر، مخصوصا عفونت دستگاه ادراری و پوست، تاری دید، بهبودی دیررس زخم ها، احساس سوزش و بی حسی در انگشتان پا، پر نوشی و تشنگی، پر ادراری، زود رنجی و تحریک پذیری و خستگی زیاد غیر قابل توجیه اشاره کرد. تمامی افراد بالای ۴۰ سال در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ هستند و باید هر ۳ سال یک بار تحت آزمایش قند خون قرار بگیرند. هم چنین مطالعات نشان داده است که افراد چاق، افراد با کلسترول بالا و فشار خون بالا در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ هستند (هیتمن^[۴۲]، ۱۹۹۹، به نقل از ویلدرموت، ۲۰۰۸).

آزمایش میانگین قند خون^[۴۳] که به صورت درصد بیان می‌شود نشان می‌دهد که در طول ۳-۲ ماه گذشته چند درصد از هموگلوبین خون که یکی از پروتئین‌های موجود در گلبول‌های قرمز است، با قند ترکیب شده است. هرچه این درصد بالاتر باشد بیانگر این است که معدل قند خون بالاتر از حد طبیعی بوده است. این آزمایش وسیله بسیار خوبی برای تصمیم گیری ‌در مورد موفقیت روش درمانی می‌باشد. در واقع وقتی می‌توان درمان یک دیابتی را موفق دانست که درصد هموگلوبین HbA_1C در حدقابل قبولی باشد. این حد قابل قبول زیر ۸ و ترجیحأ زیر ۷ درصد است. نگهداشتن هموگلوبین HbA_1C زیر ۷ درصد از پیدایش عوارض در چشم ها، کلیه ها و اعصاب جلوگیری می‌کند. این آزمایش را باید ترجیحأ هر ۳ ماه یک بار انجام داد (تایلبرگ و همکاران ، ۲۰۰۱).

ریسک به ارث رسیدن دیابت

یک کودک دارای مادر یا پدر دیابتیک وابسته به انسولین دارای افزایش ریسک برای مبتلا شدن به همان نوع دیابت قبل از ۲۰ سالگی است، اما خطر آن هنوز کم و در حدود ۱ درصد است. اگر والدین هر دو مبتلا به دیابت وابسته به انسولین باشند، خطر بیماری افزایش میابد (وحدانی، ۱۳۷۰).

کنترل متابولیک

آنچه که امروزه از آن به عنوان کنترل متابولیک در افراد مبتلا به دیابت نام برده می‌شود، مجموعه ای از آزمایش ها و بررسی‌های مرتبط با دیابت به طور روزانه و ۳-۲ ماه یک بار است که با دستیابی ‌به این مجموعه اعمال، به طور مرتب می‌توان از وضعیت سازگاری جسمی فرد مبتلا به دیابت با بیماری و سیر پیشرفت آن آگاه شد ( دلاوری، مهدوی، نوروزی نژاد و یاراحمدی، ۱۳۸۳).

کنترل روزانه

عبارت از آزمایش هایی است که فرد مبتلا به دیابت به تنهایی قادر به انجام آن در منزل می‌باشد. این آزمایش ها عبارتند از: ۱) کنترل روزانه قند خون، ۲) کنترل روزانه قند ادرار و ۳) کنترل روزانه کتون ادرار.

1. کنترل روزانه قند خون

از آنجا که هدف از درمان دیابت دستیابی به میزان قند خون در حد طبیعی است، این هدف فقط زمانی میسر می‌شود که فرد مبتلا به دیابت بتواند کنترل مداوم قند خون را ۴-۳ بار در روز پیش از وعده های غذایی و قبل از خواب انجام دهد. در این آزمایش از سر انگشتان دست خون گرفته و به کمک نوارهای تست قند خون و با مقایسه تغییر رنگ نوار با جداول و مربع‌های رنگی روی قوطی نوارها، به میزان دقیق تری از قند خون دست یافت.

1. کنترل روزانه قند ادرار

در صورتی که قند خون افراد از میزان آستانه‌ی کلیه آن ها بیشتر شود، قند در ادرار آن ها دفع خواهد شد. نوارهای آزمایش قند ادرار بر این اساس ساخته شده است. در اصل می‌توان هم زمان با بهره گرفتن از نوارهای آزمایش قند خون، جهت دستیابی به میزان دقیق تر قند خون از نوارهای آزمایش قند ادرار استفاده نمود. با بهره گرفتن از نوارهای آزمایش قند ادرار فقط می‌توان از بالا بودن قند خون بیش از حد آستانه‌ی کلیه آگاه شد.

1. کنترل روزانه کتون ادرار

کتون ماده ای است که از تجزیه چربی ها در بدن حاصل می‌شود و هنگام کاهش وزن و یا فعالیت شدید بدنی، یعنی زمانی که چربی زیاد در بدن تجزیه می‌شود، مقدار کمی کتون وارد ادرار می‌شود اما در افراد مبتلا به دیابت، وجود کتون در ادرار نشان دهنده میزان قند خون بالا است که نتیجه‌ کنترل نامطلوب است. در واقع، فرد دچار کاهش یا فقدان انسولین شده است. در نتیجه‌ بالا بودن میزان قند خون، فرد دچار پرنوشی، پرخوری و پرادراری می‌شود و در صورتی که دچار تب یا استفراغ شود، آزمایش ادرار از نظر وجود کتون ضروری است ( دلاوری، مهدوی، نوروزی نژاد و یاراحمدی، ۱۳۸۳).

دیابت نوع ۲ در مراحل اولیه با تغییر شیوه زندگی اعم از تغذیه سالم، فعالیت بدنی و نیز کنترل استرس قابل درمان خواهد بود. در مراحل پیشرفته تر بیماری اغلب با مصرف داروهای خوراکی قابل کنترل است­ (هگلسون ، ۲۰۰۷).

قبل از انقلاب اسلامی در ایران پانزده شرکت بیمه با ترکیب یک شرکت بیمه دولتی (بیمه ایران)، ۱۲ شرکت بیمه خصوصی (شرکت های ملی، شرق، آریا، ساختمان و کار، حافظ، البرز، آسیا، امید، تهران، پارس، دانا و توانا) و ۲ نمایندگی خارجی (اینگستراخ روسی و یورکشایر انگلیسی) فعالیت می‌کردند. از سال ۱۳۵۱ نیز بیمه مرکزی ایران جهت هدایت امر بیمه در کشور و نظارت بر شرکت های بیمه تشکیل و شروع به فعالیت کرد (احمدی، ۱۳۸۲، ص۹).

۲-۱-۳-۳- جایگاه بیمه بعد از انقلاب اسلامی:

بعد از انقلاب، ابتدا در چهارم تیرماه ۱۳۵۸ با مصوبه شورای انقلاب، شرکت های بیمه خصوصی، ملی شده و نمایندگی های خارجی تعطیل گردید و از شهریورماه ۱۳۶۰ به جز شرکت های بیمه آسیا و البرز فعالیت سایر شرکت های ملی شده متوقف گردید. در سال ۱۳۶۷ قانون اداره امور شرکت های بیمه و بیمه مرکزی جمهوری اسلامی به تصویب مجلس شورای اسلامی گردید و از آن سال علاوه بر شرکت سهامی بیمه ایران شرکت های بیمه البرز و آسیا هم دولتی شدند و یک شرکت بیمه دولتی دیگر نیز به نام شرکت بیمه دانا تشکیل گردید که فقط اجازه فعالیت در بخش بیمه اشخاص را داشت.

در سال ۱۳۷۹ هئیت وزیران مقررات تأسیس و فعالیت مؤسسات بیمه در مناطق آزاد تجاری صنعتی را تصویب نمود و در سال ۱۳۸۱ به موجب همین مصوبه اولین شرکت متعلق به بخش خصوصی به نام شرکت بیمه حافظ در جزیره کیش آغاز به فعالیت نمود. ‌در سال‌ ۱۳۸۰ مجلس شورای اسلامی قانون تأسیس مؤسسات بیمه غیر دولتی را به تصویب رساند و از سال ۱۳۸۲ شرکت های بیمه خصوصی وارد صنعت بیمه شدند. در پی اعلام سیاست های اجرایی اصل ۴۴ قانون اساسی در سال ۱۳۸۵، سهام شرکت های بیمه آسیا، البرز و دانا نیز به بخش خصوصی واگذار شد (روحانی، ۱۳۹۱، ص ۷ ).

۲-۱-۳-۴- بیمه در جهان امروز:

در دو قرن اخیر فعالیت های بیمه ای در سرتاسر جهان توسعه یافته است. در کشورهای صنعتی، بیمه نقش مهمی را در ثبات وضعیت اقتصادی بازی می‌کند و در کشورهای جهان سوم نیز مزایای اجتماعی و اقتصادی بیمه شناخته شده و عملیات بیمه ای به تدریج گسترش یافته است.

با توسعه تجارت بین‌المللی، صنعتی شدن و توسعه شهرها بیمه به اشکال متنوع و مختلفی تغییر یافت و در همه ابعاد زندگی نفوذ کرد و در دنیا روز به روز رواج یافت، به طوری که از قرن هفدهم به بعد در انگلستان و مستعمرات آن یعنی آمریکای شمالی و مستعمرات دیگر کشورها نظیر هلند و فرانسه نیز توسعه و رونق یافت. این صنعت در ایالات متحده نیز با حمایت‌هایی که از آن می‌شد توسعه یافت، تا اینکه در اواخر دهه۱۹۳۰، ایالات متحده به مهمترین بازار جهانی بیمه تبدیل شد. در مجموع صنعت بیمه در نیمه دوم قرن بیستم در کشورهای صنعتی از رشد بالایی برخوردار شد، به گونه‌ای که افزایش حق بیمه های دریافتی به طور چشمگیری بیشتر از افزایش تولید ناخالص داخلی بوده است.

با وجود پیشرفت های چشمگیر در صنعت بیمه و نقش مهم بیمه در بسترسازی و تأمین شرایط مساعد اقتصادی، وضعیت کنونی این صنعت در اقتصاد ایران با وضعیت بایسته آن فاصله معناداری دارد. ناآشنایی عمومی و کم بودن تقاضا برای محصولات بیمه ای، دانش فنی پایین در عرضه خدمات بیمه ای، وجود نارسایی ها در مدیریت واحدهای عرصه بیمه از دلایل عدم توسعه مناسب این صنعت در ایران می‌باشد (http://www.irbimeh.com/tarikhche.htm).


۲-۱-۴- انواع بیمه:

در جوامع صنعتی گسترش شهرنشینی، پیشرفت تکنولوژی و پدیده‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی علاوه بر مخاطرات طبیعی باعث ایجاد ریسک های متعددی در زندگی روزمره بشر شده است. با توجه به تنوع و تعدد ریسک ها، قرارداد های بیمه ای نیز انواع متعددی دارد. برای طبقه بندی انواع بیمه ها روش های گوناگونی ارائه شده است. به طور کلی بیمه ها به دو نوع کلی تقسیم می‌شوند:

۱- بیمه های اجتماعی؛ ۲-بیمه های بازرگانی.

۲-۱-۴-۱- بیمه های اجتماعی :

بیمه ای که به دلیل کمک و حمایت از طبقه یا طبقات خاصی نظیر اقشار کم درآمد که پرداخت هزینه های درمانی و همچنین جبران پیامدهای آن برای آن ها سنگین است طراحی شده و یا حتّی برای رفاه کلیه شهروندان به کار می رود و هدف از ایجاد آن بالاتر بردن سطح رفاه عموم و به بیانی کمک به مردم است، در اصطلاح به اینگونه بیمه ها « بیمه های اجتماعی» و یا «تأمین اجتماعی» می‌گویند. در ایران بیمه های حمایتی توسط مجموعه‌ای شامل؛ سازمان تأمین اجتماعی، بیمه های خدمات درمانی، صندوق‌های بازنشستگی، صندوق بیمه محصولات کشاورزی و غیره و با حمایت مستقیم و غیر مستقیم دولت ارائه می‌گردد. بیمه های اجتماعی به بیمه های اجباری، بیمه های ناشی از قانون و یا بیمه های حمایتی نیز معروف می‌باشد.

در بیمه های اجتماعی، خدمات زیر ارائه می شود:

الف) کمک های درمانی: شامل هزینه پزشکی، حوادث و غیره

ب) کمک های مالی: شامل پرداخت غرامت (بیکاری، نقص عضو)، پرداخت مستمری (بازنشستگی، از کار افتادگی و…) و کمک های خانوادگی (ازدواج، زایمان و… ) (احمدی، ۱۳۸۰، ص ۲۰-۱۸).

۲-۱-۴-۲- بیمه های بازرگانی:

بیمه ای که افراد برای ایجاد اطمینان و پشتوانه در فعالیت های اقتصادی و اجتماعی خود از آن بهره می گیرند و حالت قراردادی و داد و ستد با شرکت بیمه دارد و جنبه‌های حمایتی و کمک در آن به شکل تجارتی مطرح است «بیمه های بازرگانی» نامیده می شود که به بیمه های اختیاری نیز معروف می‌باشد. بیمه های بازرگانی شامل گروهی از شرکت‌هاست که خدمات بیمه‌ای را بدون دریافت یارانه از دولت و ظاهراًً با منطق درآمد-هزینه (به همین دلیل بیمه های بازرگانی نامیده شده‌اند) به مردم ارائه می‌کنند.

در بیمه های بازرگانی هرچه مخاطره (ریس
ک) بیشتر باشد، نرخ حق بیمه نیز بالاتر است. بیمه های بازرگانی خود به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند که مرسوم ترین آن ها «بیمه های زندگی» و «غیر زندگی» است. بیمه های غیر زندگی، خود به دو گروه بیمه های «اموال» و بیمه های «مسئولیت» نیز تقسیم می‌شوند (پیشین،۱۳۸۰، ص ۲۰-۱۸). شکل (۲-۱) تقسیم بندی انواع بیمه های بازرگانی را به نمایش می‌گذارد:

الف– بیمه های زندگی

۱- بیمه عمر( به شرط فوت، به شرط حیات، پس انداز)

۲- بیمه حوادث (فوت، نقص عضو دائم، هزینه های پزشکی مربوطه)

۳- بیمه درمان (تکمیلی)

۱- بیمه اتومبیل (بدنه، ثالث، سرنشین)

۲- بیمه آتش سوزی(خطرات اصلی: آتش سوزی ، صاعقه ، انفجار)

( خطرات اضافی: سیل، زلزله، توفان، شکست شیشه ، ضایعات آب و برف و باران، ترکیدگی لوله، دزدی با شکستن حرز)

۳- بیمه باربری (داخلی، خارجی)

۴- بیمه مهندسی (ساختمان، نصب، ثالث)

۵- بیمه هواپیما (بدنه، مسئولیت)

۶- بیمه مسئولیت (حرفه ای، شخصی)

۷- بیمه اعتباری (داخلی، خارجی)

ب- بیمه های غیر زندگی







شکل(۲-۱) تقسیم بندی انواع بیمه های بازرگانی

۲-۱-۴-۳- مقایسه بیمه های بازرگانی و اجتماعی:

1. 1. بیمه های اجتماعی جنبه انتفاعی ندارند و برای ایجاد خدمت طراحی شده اند، به همین دلیل اگر پرداخت حق بیمه به دلیلی به تعویق بیافتد، خدمات این بیمه ها ادامه خواهد داشت. اما بیمه های بازرگانی جنبه سودآوری و انتفاعی دارند، به همین دلیل به مجرد قطع پرداخت حق بیمه، شرکت بیمه نیز تعهدات خود را به حالت تعلیق درمی آورد.

• شهرت شرکت^[۵۵]

اگر مصرف‌کننده‌ای متوجه شود که شرکت ارائه‌دهنده برند از نظر دیگران منصف است، ممکن است منجر به اطمینان بیشتری به استفاده از برند شود، در نتیجه اعتماد به برند بیشتر می‌شود (لا و لی، ۱۹۹۹).

• انگیزه های ادراک شده شرکت^[۵۶]

انگیزه های ادراک شده از یکی از طرفین معامله بر اعتماد به آن شریک تاثیر می‌گذارد (رمپل و همکاران، ۱۹۸۵). دونی و کانن معتقدند هدفمندی، اعتماد بین خریدار – فروشنده را توسعه می‌دهد ( دونی و کانن، ۱۹۹۷). هدفمندی به بیان و ارزیابی انگیزه های طرفین دیگر در معامله اشاره می‌کند. زمانی که یک طرف به عنوان خیرخواه شناخته ‌شود، مورد اعتماد قرار می‌گیرد (دوسچ، ۱۹۵۸).

انطباق رفتار رهبر با نیازهای زیردستان بر اعتماد و اطمینان افراد به رهبر تاثیر می‌گذارد (جونز و همکاران، ۱۹۷۵). در حوزه برند، زمانی که مصرف‌کننده درک ‌کند شرکت مالک برند بر اساس علاقه مشتریان عمل می‌کند، به آن برند اعتماد خواهد کرد.

• کمال شرکت^[۵۷]

صداقت شرکت ارائه‌دهنده برند، برداشت مصرف‌کننده است از اینکه شرکت دارای مجموعه‌ای از اصول قابل قبول مثل عمل کردن به وعده ها، رفتار اخلاقی و صداقت است. درجه‌ای که بر اساس آن ‌در مورد راستی و درستی شرکت قضاوت می‌شود به شایستگی‌های عملکرد گذشته آن بستگی دارد.

1. ویژگی‌های برند – مصرف‌کننده^[۵۸]

ارتباط یک طرفه نیست؛ بلکه هر دو طرف بر معامله تاثیر می‌گذارند. ‌بنابرین‏، ویژگی‌های برند – مصرف‌کننده می‌تواند بر اعتماد مصرف‌کننده به برند تاثیر بگذارد (لی و لا، ۱۹۹۹). این ویژگی‌ها عبارت‌اند از:

• شباهت بین خودانگاره مصرف‌کننده و شخصیت برند ^[۵۹]

خودانگاره، کلیت افکار و احساسات افراد را با مراجعه به اصل موضوع مشخص می‌کند (هانگ و زینکان، ۱۹۹۵). قیاس معروفی که در ادبیات بازاریابی استفاده می‌شود این است که برندها مشابه افراد هستند. ‌بنابرین‏، یک برند می‌تواند تصویر یا شخصیت داشته باشد (اسمادر،۱۹۹۳). تصویر برند باعث ایجاد شخصیت ادراک شده می‌شود. شخصیت برند به عنوان مجموعه‌ای از ویژگی‌های انسانی شامل ویژگی‌های جمعیت‌شناختی (مثل سن، جنس، طبقه اجتماعی و اقتصادی) و ویژگی‌های شخصیتی انسان (مثل صمیمیت، نگرانی و احساسات) است (لی و لا، ۱۹۹۹).

تحقیقات در زمینه ارتباطات بین‌شخصی نشان می‌دهد که شباهت‌های بین ویژگی‌های دو بخش تمایل به اعتماد را افزایش می‌دهد. علاوه بر این، از آنجایی که اعتماد باعث به وجود آمدن اعتماد می‌شود، ویژگی‌های معمول ممکن است آغاز کننده فرایند تقویتی و مثبت تعامل باشند (گامبتا، ۱۹۹۸). شباهت‌های درک شده بین خریدار و فروشنده در خریدهای صنعتی بر اعتماد خریدار تاثیر می‌گذارند (دایان و همکاران، ۱۹۹۵). مصرف‌کننده برند را ارزیابی می‌کند و بررسی می‌کند آیا برند مشابه خودش است یا نه؟. اگر ویژگی‌های فیزیکی برند یا شخصیت، مشابه خودانگاره مصرف‌کننده باشد، به احتمال زیاد به آن اعتماد خواهد کرد (لی و لا، ۱۹۹۹).

• پیوند برند^[۶۰]

پیوند به معنی علاقه خاص یکی از طرفین معامله به طرف دیگر است؛ زیرا طرف مقابل مهربان و خوش‌مشرب است. ارتباطی آغاز نمی‌گردد مگر اینکه طرفین از یکدیگر خوششان بیاید (بنت، ۱۹۹۶). برای آغاز ارتباط با برند مصرف‌کننده باید برند را دوست داشته باشد. زمانی که مصرف‌کننده به برند علاقه‌مند شود تمایل در او به وجود می‌آید تا اطلاعات بیشتری ‌در مورد برند به دست آورد و فرایند اعتماد به برند شروع می‌شود (لی و لا، ۱۹۹۹).

• تجربه برند

تجربه برند به مواجه قبلی مصرف‌کننده با برند اشاره می‌کند، به ویژه در مرحله استفاده. عنصر کلیدی در توسعه اعتماد، عمل متقابل محسوب می‌شود (زاکر، ۱۹۸۶). در سازمان تماس‌های مکرر منجر به تعهدات بلندمدت می‌شود. امنیت و ثبات روابط دوجانبه منجر به ایجاد اعتماد می‌شود (پاول، ۱۹۹۰).

• رضایت از برند

رضایت از برند به عنوان «نتیجه ارزیابی ذهنی در این مورد که برندهای انتخابی در حد انتظارات فرد یا بالاتر از آن عمل می‌کنند» تعریف می‌شود (بلوئمر و کاسپر، ۱۹۹۵). تحقیقات در حوزه مبادله اجتماعی بیان می‌کند که انصاف در نتایج بر رفتار در دوره های بعدی تاثیر می‌گذارد (آدامز، ۱۹۶۵). در ارتباط مداوم، رضایت از نتایج قبلی به انصاف در معامله اشاره می‌کند و این منجر به افزایش ادارک از خیرخواهی شریک و قابلیت اطمینان به او می‌شود (گانسان، ۱۹۹۴).

• حمایت اطرافیان^[۶۱]

یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر رفتار هر فرد رفتار دیگران است، این موضوع نشان‌دهنده تاثیر اجتماعی به عنوان یکی از عناصر مهم رفتار مصرف‌کننده است (بیردن و همکاران، ۱۹۸۹). مصرف‌کنندگان ممکن است محصولات را به دلایل مختلف بخرند، مثلا برای پیروی از گروه مرجع، در واکنش به انتخاب و استفاده دیگران از محصول (بیردن و رز، ۱۹۹۰)، در پاسخ به نگرانی فرد ‌در مورد طرز فکر دیگران ‌در مورد او یا به خاطر اطلاعاتی که دیگران ‌در مورد ارزش محصولات در اختیار دارند (کوهن و گلدن، ۱۹۷۲).

۲-۴-۵- پیامدهای اعتماد به برند^[۶۲]

لازمه موفقیت یک برند، تجزیه و تحلیل کامل ادراک مصرف‌کننده از برند و اعتماد آن ها به برند است. تحقیقات نشان می‌دهد اگر مصرف‌کنندگان، شرکت را خدمت‌گرا و متمرکز بر مشتری بیابند، منجر به ایجاد تصویر مثبت از برند در ذهن آن‌ ها (کندمپولی و هو، ۲۰۰۷)، افزایش رضایت، اعتماد به برند (اچ و همکاران، ۲۰۰۶) و وفاداری آن ها (ازبوجا و ورهس، ۲۰۰۶) می‌شود. این موضوع در بازاریابی تحت عنوان تئوری تعهد – اعتماد مطرح می‌شود (مورگان و هانت، ۱۹۹۴). محققان در مطالعات خود ‌به این نتیجه رسیدند که اعتماد به برند عامل مهمی در ایجاد انگیزه در مصرف‌کننده برای خرید محسوب می‌شود (کوربیت و همکاران، ۲۰۰۳)، منجر به ایجاد نگرش مثبت نسبت به عرضه‌کننده می‌شود و به طرفین درگیر در معامله کمک می‌کند تا ارتباط خود را حفظ کنند. اعتماد رقابت را افزایش، هزینه های جست ‌و جو و به طور کلی هزینه های معامله در شرایط نامطمئن را کاهش می‌دهد (دونی و کانن، ۱۹۹۷). برندهایی که در جلب اعتماد مصرف‌کننده موفق بوده‌اند نسبت به برندهای رقیبی که اعتماد کمتری نسبت به آن ها وجود دارد، سود بیشتری به دست می‌آورند (ریئست، ۲۰۰۵). برای برقراری ارتباط بین مصرف‌کننده و برند، اعتماد عامل مهمی است؛ به خاطر این‌که بدون وجود اعتماد امکان توسعه تعهد مصرف‌کننده به برند وجود ندارد. اگر مصرف‌کننده‌ای به برند اعتماد داشته باشد، احتمالا حاضر است مبلغ بیشتری برای برند بپردازد. علاوه بر این، تمایل دارد اطلاعاتی ‌در مورد سلیقه، ترجیحات و رفتار خود را با شرکت به اشتراک بگذارد (چادهوری و هالبروک، ۲۰۰۱). در معامله اگر یکی از طرفین به طرف دیگر اعتماد داشته باشد، این احتمال وجود دارد که رفتار مثبتی با یکدیگر داشته باشند (لا و لی، ۱۹۹۹). از اینرو، اعتماد نقش حیاتی در توسعه و حفظ وفاداری به برند در موقعیت خرید کسب و کار – مصرف‌کننده (B2C) و کسب و کار – کسب و کار (B2B) دارد.

اصل پنجم اخلاق سالم است که بدون تربیت صحیح اخلاقی و ارائه الگوهای مطلوب برای هیچ کس تحقق نمی یابد.

۱۸ – رزاقی (۱۳۸۸) در مقاله ای تحت عنوان «تربیت بر مدار توحید با الهام از سیره و کلام امام علی (ع) » بیان می‌کند: مهمترین نکته ای که در زمینه ی تربیت از حضرت علی (ع) می توان آموخت تا روی گرداندن از همه چیز و رو کردن به سوی خدای واحد است ؛ همان نکته ای که در نظام های بشری تعلیم و تربیت توجهی به آن ها نشده و در اهداف غائی به کلی مورد غفلت واقع شده است.

۱۹– کامیاب زاده (۱۳۸۰) در پایان نامه کارشناسی خود «نسبت شناسی اهداف در روش های تربیتی از دیدگاه امام علی (ع) » اینگونه نتیجه گیری کرد که «یقین» از اهداف تربیتی و روش متناسب با «اعطای بینش» است. «تزکیه و طهارت» از اهداف تربیتی و روش متناسب با آن «موعظه و تذکر و محاسبه نفس» است. «اطاعت و عبودیت» از اهداف و روش متناسب با آن «فرضیه سازی» است. «تفکر و تعفل» از اهداف تربیتی و روش متناسب آن «فراگیری حکمت» است «زهد» از اهداف تربیتی و روش متناسب با آن «تحمیل به نفس و توجه» است. «عزت جویی» از اهداف تربیتی و روش متناسب با آن «ابزار توانایی ها و امر به معروف» است. «اتحاد و برابری» از اهداف تربیتی و روش متناسب با آن «همکاری» است. «اعتدال و معیشت» از اهداف تربیتی و روش متناسب با آن «کار و تلاش» می‌باشد ( به نقل از علوی، ۱۳۸۹، ص۲۵).

۲۰ – صالحی و تهامی (۱۳۸۸) در مقاله ای تحت عنوان «بررسی و تحلیل عوامل مؤثر در تربیت دینی بر مبنای سخنان حضرت علی (ع) در نهج البلاغه» چنین نتیجه گرفته اند : که بنیادی ترین رکن تکامل فرد و جامعه، تفکر و معرفت است که این تفکر و معرفت باعث خودشناسی در انسان می شود و رسیدن به کمال فردی و اجتماعی بدون رنج اندیشیدن و بهره مندی از دانش ممکن نیست ؛ حضرت علی ‌در مورد تربیت قبل از هر کس و هر چیز، خود انسان را مسئول خویش و مؤثر در شکل دادن به شخصیت خود می‌داند، چون انسان دارای اراده و اختیار است ؛ ایشان می فرماید :انسانی باید خود مربی خود باشد و همچنین برای شکل گیری تربیت صحیح به نقش محیط تربیتی سالم و کارآمد و معلمان و دیگر افراد جامعه بی توجه نبود ؛ زیرا بر فرد تاثیر می‌گذارد ؛ پس تربیت از قبل از تولد آغاز، در خانواده ادامه و مدرسه و مؤسسه‌ های تربیتی کامل می شود و رسانه های جمعی و محیط اجتماع در تربیت افراد نقش بسزایی دارند.

۲۱ – کرمی شاهرخی (۱۳۸۷) در پایان نامه کارشناسی ارشد خود تحت عنوان «فلسفه تربیتی امام علی (ع) » ‌به این نتیجه دست یافت که امیرالمومنین (ع) با تبیین مواردی نظیر جزئیات هستی شناسی (مشتمل بر خداشناسی، انسان شناسی و …) شناخت شناسی (مشتمل بر ابزارها و منابع شناخت و …)، و ارزش شناسی و همچنین قابلیت تعیین تاثیرات هر کدام از مواد مذکور بر تربیت، داری فلسفه تربیتی خاص خود می‌باشند (به نقل از علوی، ۱۳۸۹، ص۲۶).

پژوهش های گروه دوم :

۱ – ساعدی (۱۳۸۶) در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان «فقه و اخلاق و تاثیر آن در روابط اجتماعی» چنین بیان می‌کند: با توجه به آیات قرآن کریم می توان دریافت که قرآن به مسائل اخلاقی و تهذیب نفوس به عنوان یک مسئله اساسی و زیر بنایی می نگرد و تکامل اخلاقی فرد و جامعه مهمترین هدفی است که ادیان آسمانی بر آن تکیه می‌کنند و ریشه همه اصلاحات اجتماعی و وسیله مبارزه با مفاسد و پدیده‌های ناهنجار می شمرند و از سوی دیگر نظرات تربیتی اسلام محدود به رفتار شخصی انسان در زندگی نیست بلکه از دیدگاه اسلام انسان موجودی اجتماعی و نیازمند همکاری و ارتباط با سایر همنوعان خویش.

۲– آل سیدان (۱۳۸۸) ‌در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان «رابطه دین و اخلاق از دیدگاه متفکران معاصر (مصباح، مطهری، سروش)» چنین می‌گوید : مصباح با اتکا به واقع گرایی در اخلاق انسان را قادر به تشخیص اصول کلی اخلاق می‌داند، اما در مقام تعریف این اصول و تعیین مصادیق آن ها دستگیری وحی را لازم می‌داند.

مطهری که نظریه اخلاقی خود را نظریه پرستش می نامد و اخلاق از مقوله ی پرستش است، البته پرستش ناآگاهانه که در درون خود احساس می‌کند. پس فطرت سلیم را قادر به تشخیص اصول کلی اخلاقی می‌داند و دین را احیاء کننده و بیدار کننده فطرت ها که انسان اصول کلی اخلاق را بشناسد.

سروش معتقد است عقل و قوای اداری بشر قادر به تعیین اصول کلی اخلاقی هستند اما با تقسیم ارزش ها به خادم و مخدوم حکم متفاوتی در حیطه تعریف و تعیین مصادیق آن ها می‌دهد. او تعریف و تعیین مصادیق ارزش های خادم را همچنان بر عهده انسان می‌داند اما در تعریف و تعیین مصادیق ارزش های مخدوم معتقد است دین ورود حداکثری داشته است.

۳ – قدسی (۱۳۷۹) در پایان نامه سطح سوم علوم حوزوی (معادل کارشناسی ارشد) تحت عنوان «سیما پرهیزگاران در آیینه ی قرآن و نهج البلاغه» چنین بیان می‌کند که : یکی از راه های پرورش و تکمیل نفس و سیر و سلوک و نیل به مقام قرب الهی پرورش و رشد فضائل و مکارم اخلاق است که در نهاد انسان ریشه دارند، اخلاق نیک ارزش هایی هستند که با روح ملکوتی انسان سنخیت دارند و با پرورش آن ها انسانیت کامل و کامل تر می شود تا به مقام شامخ قرب الی الله نائل گردد.

۴ – خلیلی (۱۳۸۶) در پایان نامه کارشناسی ارشد خود تحت عنوان «تزکیه در نهج البلاغه» چنین بیان ‌کرده‌است که: تزکیه در واقع نفس به سمت خیرات و برکات است و جوهر کمال انسان در تزکیه خلاصه می شود و توفیق انسان در تزکیه باعث می شود که انسان مورد عنایت خاص پروردگار قرار گیرد.

۵ – مؤدب (۱۳۸۹) در پایان نامه سطح سوم حوزوی (معادل کارشناسی ارشد) تحت عنوان «اخلاق در نهج البلاغه» چنین بیان می‌کند : با توجه به نهج البلاغه هر عملی خوب یا بد اثری موافق خود در روح انسان باقی می‌گذارد و تکرار یک عمل اثر بیشتر دارد و کم کم کیفیتی به نام عادت حاصل می شود و اگر بیشتر شود به صورت خُلق در می‌آید ؛ پس راه به دست آوردن اخلاق نیکو این است که انسان خود را وادار به انجام کارهایی کند که ثمره ی خوش اخلاقی است و بهترین راه برای درمان بداخلاقی این است که انسان کار زشت را در خود شناسایی کند و بر خلاف آن قیام کند و مردانه همّت بگمارد و از خدا کمک بخواهد که اخلاق زشت رفع شده و تبدیل به اخلاق نیکو شود.

۶ – محمودی فرد (۱۳۷۷) در پایان نامه ی کارشناسی ارشد خود تحت عنوان «اخلاق در نهج البلاغه» ماحصل تحقیق خود چنین می‌گوید : چون سعادت انسان پیروی از یک مکتب اخلاقی برای ازعیب و نقص است؛ برای تامین این مقصود تنها راه حل را در متابعت از اوامر الهی می‌داند و چون علی (ع) یکی از سفیران الهی است شناخت و متابعت قواعد اخلاقی او بر همه انسان ها لازم می‌داند و در خاتمه این رساله بیان کرده که باید متواضع باشیم و تواضع داشتن شرط اصلی سعادت فردی و اجتماعی بشر می‌داند، پیروی حضرت علی (ع) باید از تکبر که منشاء رذایل اخلاقی است بر حذر باشد تواضع یعنی فنا شدن و فنا هم هدف نهائی اولیاء الله است که با فنا شدن حقیقت انسان بقاء پیدا می‌کند.

۵-اشتغال کودک

یکی از عوامل انحراف خانواده که همواره منشأ انحراف توجه کودک از تحصیل می‌گردد ، جابه جایی وظایف ئالدین و فرزندی است ، از حسنه این جابه جایی ها که ارتباط قابل توجهی با افت تحصیلی دارد اشتغال کومدکان و نوجوانان است ( افروز ، ۱۳۸۵).

۶-اشتغال مادران

بعضی مطالعات نشان داده است ، که بین اشتغال مادران و پیشرفت تحصیلی فرزندان آن ها رابطه وجود دارد این رابطه در میان دختران و پسران متفاوت است ‌به این صورت که دختران بیشتر از پسران از داشتن یک مادر شاغل بهره می‌برند . دخترانی که مادران شاغل دارند نسبت به دخترانی که مادرانشان شاغل نیستند از پیشرفت تحصیل یو سازگاری اجتماعی بیشتری برخودارند ( افروز، ۱۳۸۵).

۷-ارتباط بین اولیاء و مرباین

از جمله عوامل مهم دیگر در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان وجود رابطه و هماهنگی بین اولیاء معلمان و مربیان مدرسه است . با توجه به ازدیاد جمعیت دانش اموزان ‌در کلاس چنانچه پدر و مادری مسئولیت آموزش و تربیت فرزند خود را به کلی به مدرسه واگذار نمایند و از نیازها و رسالت های تربیتی خویش غافل شوند. بدون شک نمی توانند امیدوار باشند که فرزندشان هیچ شمکل یا کمبودی نخواهد داشت ( بیابانگرد ، ۱۳۸۴).

۸- حاکمیت ارزش‌های مادی

یکی یدگر از عوامل افت تحصیلی و عدم علاقه دانش اموز به تحصیل و درس و معلمان به کار و حرفه و بسط و گسترش ارزش های مادی و اقتصادی در جامعه است وقتی دانش اموز ببیند در جامهع ملاک برتری افراد وضعیت اقتصادی و مالی آن ها‌ است ممکن است مایوس و ناامید شده ، ترک تحصیل نماید و یا با بی علاقگی و تحت فشار دیگران درس بخواند ( افروز، ۱۳۸۵).

۲-۳ -۴ مشکلات تحصیلی

در جامعه امروز مسائل تحصیلی و یادگیری دارای ارزش ویژه می‌باشد با توجه ‌به این مسئله که مدرسه می‌تواند روی گرایش و طرز تفکر و علاقه کودکان اثرات مثبت و منفی داشته باشد و این اثرات تا سنین بزرگ سالی در فرد باقی بماند مطالعه روی مشکلات تحصیلی از جنبه‌های مختلف ضروری می‌باشد . به خصوص با ویژگی های شخصیتی کودک، ناتوانی ها ، چگونگی ارزشیابی از دانسته های شاگردان میزان بهره هوشی و علل افت تحصیلی و ترک تحصیل . بدین جهت طبقه خاصی در مشکلات رفتاری برای بررسی این گروه از مشکلات در نظر گرفته شده است که البته تحقیقات نشان داده است نسبت معلم به تعدد شاگردان عامل مهمی در پیشرفت تحصیلی نبوده ولی میزان قدرت یادگیری و طبقه اجتماعی و فرهنگی پایین ، ویژگی های شخصیتی ‌در کلاس های پرجمعیت ، اثرات منفی بیشتری نسبت به گروه مخالف آن در بر داشته است . حتی گروه بندی های کلاس نظیر مشابهت در بهره هوش یا متعلق بودن به طبقه فرهنگی بالاتر و یا بالا بودن نمرات کلاسی نقش مؤثری در میزان پیشرفت و هماهنگ نمودن برنامه های معلم در کلاس دارد دیگر از عوامل مهمی که در پیشرفت تحصیلی شاگردان نقش دارد دیدگاه های معلمین نسبت به ‌گروه‌های شاگردان می‌باشد . در صورتی که معلمی با انتظار کمتر از یک کلاس ، آموزش های خود را متمرکز نماید به تدریج شاگردان ، افت بیشتری خواهند داشت ، بدین جهت گروهی از روانشناسان مخالف گروه بندی شاگردان ، به صورت ضعیف ، متوسط و زرنگ می‌باشند، به خصوص اگر این مسئله در یک کلاس رخ بدهد . البته این عمل شاگردان زرنگ را تشویق و متوسط را دارای انگیزه پیشرفت می کند اما شاگردان ضعیف را دلسرد می‌کند اما در کلاس های مختلف به دلیل کمتر معاشرت کردن و تماس داشتن شاگردان با یکدیگر اثر منفی زیادی نخواهد داشت . مشکلات تحصیلی و مشکلات رفتاری اثر متقابل بر یکدیگر دارند . به طور مثال شاگردی که به علت دیر آموزی قادر به پیشرفت نمی باشد به تدریج دچار انزواطلبی، دلسردی، فرا راز مدرسه و غیره می شود و یا شاگردان با مشکلات رفتاری نظیر افسردگی، پرخاشگری، پر جنبشی، دچار مشکلات تحصیلی می‌شوند. اما تشخیص اینکه کدام یک عامل اولیه می‌باشد کاری است دشوار، بدین لحاظ در طبقه بندی های مشکلات تحصیلی به صورت جداگانه بررسی می گرداند. (کیامنش، ۱۳۷۹).

۲-۳-۵ پیشرفت تحصیلی

موضوع شیوه های جلوگیری از افت تحصیلی دانش آموزان و پیشرفت آموزشی آن ها به منظور کاهش هزینه ها و افزایش بهره وری و کارایی نظام آموزشی در سه دهه اخیر به یکی از مهم ترین مباحث نظام آموزشی ما تبدیل شده است. به عبارتی در حال حاضر همه مسوولان نظام آموزشی و بسیاری از اولیا و دانش آموزان گاه به نحوی با این معضل آموزشی درگیر هستند. تحقیقاتی که پژوهشگران انجام داده‌اند یا هم اکنون نیز انجام می‌دهند و بحث های فراوانی که روان شناسان، مشاوران و متخصصان تعلیم و تربیت در این راستا دارند، صرفاً به همین جهت است که شاید با شناخت مسئله و کشف راه حل های اساسی ریشه این معضل برای همیشه خشکانده شود یا از بین برود (کیامنش، ۱۳۷۹).

در گذشته، آموزش مهارت های زندگی به کودکان برای ورود به زندگی اجتماعی توسط خانواده ها صورت می گرفت اما از زمانی که آموزش فرزندان به عهده نهادهای آموزشی قرار گرفت، نقش والدین هم در امور آموزشی کودکان کم رنگ تر شد. ولی امروزه با افزایش آگاهی ها، والدین می کوشند تا شرایط پیشرفت تحصیلی فرزندشان را خارج از محیط مدرسه نیز فراهم نمایند. امروزه بهره گیری از آموزش های مدرسه و پیشرفت تحصیلی از اهمیت به سزایی برخوردار است و خانواده ها برای موفقیت درسی و عملی فرزندان شان بسیار تلاش و مبالغ هنگفتی ‌به این منظور هزینه می‌کنند. برای پیشرفت تحصیلی صرف هزینه های هنگفت و امکانات آموزشی و نظام های نوین و… کافی نیست بلکه زمینه ها و شرایط خاصی برای پیشرفت درسی فرزندان لازم است. محیط زندگی باید سرشار از آرامش، آسایش و امنیت باشد تا بچه ها احساس ناامنی و اضطراب نکنند.درس خواندن در محیط ناآرام و ناامن خانه، بسیار دشوار است و والدین می‌توانند با فراهم کردن محیطی سرشار از آرامش، به پیشرفت تحصیلی فرزندشان کمک کنند. انگیزه در پیشرفت تحصیلی اهمیت ویژه ای دارد و وجود این شرط تمام عوامل مخل و مضر را از سر راه برمی دارد. حذف عوامل مزاحم در منزل می‌تواند به درس خواندن دانش آموزان کمک کند زیرا خانواده های پر تنش، پر سر و صدا و پر رفت و آمد موانع بسیاری برای پیشرفت تحصیلی فرزندان شان ایجاد می‌کنند. والدین باید مسائلی را که کاهش انگیزه تحصیل در فرزندان شان می شود، حذف کنند و توجه داشته باشند که تشویق به موقع، به افزایش انگیزه دانش آموزان کمک می‌کند. محیط مدرسه تقویت کننده اصلی انگیزه هاست و به طور حتم محیط های درسی کسل و خسته کننده و معلمان بدون نشاط نمی توانند انگیزه مناسبی برای تحصیل ایجاد کنند (توحیدی، ۱۳۸۱).

در ادامه به بررسی می­ شود اینکه آیا مدل رگرسیونی ارائه شده در فوق مناسب است یا خیر پرداخته شده است، بدین منظور از جدول تجزیه واریانس(ANOVA) شده است.

در جدول (۴-۸) فرضیات زیر آزمون شده است:

فرض : مدل رگرسیون خطی برازش داده شده، معنی دار نیست.

فرض : مدل رگرسیون خطی برازش داده شده، معنی دار است.

اگر سطح معنی داری از ۰۵/۰ کمتر باشد، نتیجه می­گیریم فرض مقابل تأیید می­ شود و مدل رگرسیون خطی برازش داده شده معنی دار است.

همان‌ طور که در جدول (۴-۸) مشاهده می‌کنیم، سطح معنی داری ۰۳۷/۰ است و از ۰۵/۰ کمتر است. ‌بنابرین‏ با اطمینان ۹۵ درصد مدل رگرسیونی ارائه شده در رابطه فوق معنا دار است.

جدول ۴-۸:جدول تجزیه واریانس فرضیه فرعی اول

منبع تغییرات
مجموع مربعات
درجه آزادی
میانگین مربعات
آماره F
سطح معنی داری

رگرسیون

۱۰^۹× ۲۴۸۹

۱

۱۰^۹× ۲۴۸۹

۳۷۵/۴

۰۳۷/۰

خطا

۱۰^۱۲× ۷۳۱۶

۱۲۸۶

۱۰^۸× ۵۶۸۹

مجموع

۱۰^۱۲× ۷۳۴۱

۱۲۸۷

فرضیه فرعی دوم: استراتژی­ های میانه­رو بر کیفیت اقلام تعهدی مرتبط با سرمایه درگردش، تأثیر معناداری دارند.

ابتدا فرضیه صفر و فرضیه مقابل به صورت زیر تعریف شده است:

فرض : استراتژی­ های میانه­رو بر کیفیت اقلام تعهدی مرتبط با سرمایه درگردش، تأثیر معناداری ندارند.

فرض : استراتژی­ های میانه­رو بر کیفیت اقلام تعهدی مرتبط با سرمایه درگردش، تأثیر معناداری دارند.

جدول۴-۹: نتیجه آزمون همبستگی فرضیه فرعی دوم

متغیر
کیفیت اقلام تعهدی

ضریب همبستگی®

ضریب تعیین(r²)

r² تعدیل شده

خطای معیار تخمین

آماره دوربین-واتسن

رگرسیون

۰۰۱/۰-

۰۰/۰

۰۰/۰

۵۵۵۳۵۲/۷E50

۸۴۸/۱

همان‌ طور که در جدول ۴-۹ نشان داده شده است، ضریب همبستگی بین دو متغیر ۰۰۱/۰- ‌می‌باشد که مبین وجود همبستگی بین دو متغیر استراتژی جسورانه سرمایه درگردش و کیفیت اقلام تعهدی ‌می‌باشد. ضریب تعیین و ضریب تعیین تعدیل شده برابر با ۰۰۰/۰ است.

به منظور معنادار بودن ضریب همبستگی بین دو متغیر از آزمون t استفاده شده است. چنانچه سطح معناداری آزمون t کمتر از ۰۵/۰ باشد، ‌می‌توان نتیجه گرفت که ضریب همبستگی بین دو متغیر معنادار است. برای انجام آزمون t از رگرسیون خطی استفاده شده است. برای انجام رگرسیون باید همواره خطاها مستقل باشند، به منظور بررسی استقلال خطاها از آماره دوربین واتسون استفاده شده است، که همان‌ طور که در جدول ۴-۹ آورده شده مقدار آماره دوربین واتسون ۸۴۸/۱ است، چون مقدار این آماره بین ۵/۱ تا ۵/۲ می‌باشد نتیجه می­گیریم که میان خطاها استقلال وجود دارد و می­توانیم از رگرسیون استفاده کنیم.

مدل رگرسیونی به صورت زیر می‌باشد:

اگر متغیر مستقل استراتژی میانه رو را با و متغیر وابسته کیفیت اقلام تعهدی را با نمایش دهیم، مدل رگرسیونی زیر را داریم:

به طوری که نشان دهنده عرض از مبدأ و نشان دهنده ضریب رگرسیونی میان متغیر مستقل استراتژی میانه رو و متغیر وابسته کیفیت اقلام تعهدی است. اگر سطح معنی داری از ۰۵/۰ کمتر باشد، می توان نتیجه گرفت که ضریب همبستگی بین دو متغیر معنادار است و ‌بنابرین‏ فرض رد می شود و شد.

در جدول (۴-۱۰) مشاهده می شود که سطح معنی داری ۹۵۸/۰ است که از ۰۵/۰ بیشتر است، ‌بنابرین‏ با توجه به سطح معنی داری، با اطمینان ۹۵ درصد فرض از نظر آماری رد شده و فرضیه فرعی دوم رد می شود.

جدول ۴-۱۰: جدول ضرایب رگرسیونی فرضیه فرعی دوم

ضرایب
مقدار آماره آزمون T
سطح معنی داری
فرض مورد بررسی
نتیجه آزمون فرض

عرض از مبدأ ( )

۲۶۶/۲۰۳۹۳۶

۶۵۴/۸

۰۰۰/۰

پذیرش فرض

استراتژی میانه رو( )

۵۰۰/۲۷۷۲-

۰۵۳/۰

۹۵۸/۰

پذیرش فرض

فرضیه فرعی سوم: استراتژی­ های محافظه ­کارانه برکیفیت اقلام­ تعهدی مرتبط با سرمایه درگردش، تأثیر معناداری دارند.

برای آزمون این فرضیه ابتدا فرضیه صفر و فرضیه مخالف تعریف شده­است:

فرض : استراتژی­ های محافظه ­کارانه بر کیفیت اقلام­ تعهدی مرتبط با سرمایه درگردش،تأثیر معناداری ندارند.

فرض : استراتژی­ های محافظه ­کارانه بر کیفیت اقلام­ تعهدی مرتبط با سرمایه درگردش،تأثیر معناداری دارند.

1. 1. ۱(Current ratio ↑

1. 1. ۲(Quick ratio ↑

1. 1. ۳(Current liability ratio ↑

1. 1. ۱(Jackson ↑

1. 1. )Samiloglu & Demirgunes ↑

1. 1. (Lazaridis & Tryfonidis ↑

1. 1. )Jose ↑

1. 1. )Padachi ↑

1. 1. )Bodie and Merton ↑

1. 1. )Howroth ↑

1. 1. )Lamberson ↑

1. 1. )Raheman and Nasr ↑

1. 1. )kesseven ↑

1. 1. )Scherr ↑

1. 1. )Net assets value ↑

1. 1. )Market value ↑

1. 1. )Book value ↑

1. 1. )Net present value ↑

1. 1. )Last-in-first-out ↑

1. 1. )First-in-first-out ↑

1. 1. )Lower of cost or market ↑

1. 1. )Uncollectable receivable ↑

1. 1. )Zimmerman,watts ↑

1. 1. )Kothari ↑

1. 1. )Ryan Lafond, Ross L Watts ↑

1. 1. )Dimitrios ↑

1. 1. )Hendricksen ↑

1. 1. )Collins ↑

1. 1. )Conditional Conservatism ↑

1. 1. )Uncoditional Conservatism ↑

1. 1. )Ex Ante Conservatism ↑

1. 1. )News-Dependent Conservatism ↑

1. 1. )Ex Past Conservatism ↑

1. 1. )Asymmetric timeliness of earnings ↑

1. 1. )Representational faithfulness ↑

1. 1. )Neutrality ↑

1. 1. )Comparability ↑

1. 1. )Net Asset Measures ↑

1. 1. )Earning and Accrual Measures ↑

1. 1. )Earning-stock returns relation Measures ↑

1. 1. )Book-to-Market Ratio Measures ↑

1. 1. )Accounting Depriciation ↑

1. 1. )Economic Depriciation ↑

1. 1. )Bias and lags in book value ↑

1. 1. )Bias component ↑

1. 1. )Persistant component ↑

1. 1. )Lag component ↑

1. 1. )Transitory ↑

1. 1. )Persistance ↑

1. 1. (Givoly&Hayne ↑

1. 1. )Contemporaneous ↑

1. 1. )Asymmetric timeliness ↑

1. 1. )Good news ↑

1. 1. )Bad news ↑

1. 1. )Asymmetric timliness of earnings ↑

1. 1. )Accounting research bulletin (ARB) ↑